INTERVIEWEmile Roemer

Emile Roemer: ‘Een menswaardig bestaan gaat boven flexibiliteit’

Oud-SP-leider Emile Roemer doet op verzoek van minister Koolmees van Sociale Zaken aanbevelingen om de vaak belabberde situatie van de 500 duizend arbeidsmigranten in Nederland te verbeteren. Reguleren is zijn devies, want de huidige situatie is ‘een vrijbrief voor uitbuiting’, stelt hij.

Emile Roemer biedt vrijdag in Nieuwspoort in Den Haag zijn rapport over arbeidsmigranten aan.Beeld ANP

Reguleren, luidt de boodschap van het rapport dat Emiel Roemer vrijdag overhandigde aan minister Koolmees. Als hoofd van het door de minister ingestelde aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten, doet hij concrete aanbevelingen. Uitzendbureaus moeten een certificaat hebben, inleners kunnen een boete krijgen van 8.000 euro per werknemer als ze in zee gaan met een uitzendbureau zonder. Uitzendbazen kunnen een bestuursverbod krijgen als ze de fout in gaan. Daarnaast moeten zorg en huisvesting los komen te staan van arbeid. En een arbeidsmigrant moet minstens twee maanden werkgarantie hebben bij aankomst in Nederland. ‘Het is een urgent advies’, zegt Roemer. ‘Dat komt deels door corona. Maar we weten al veel langer dat er dingen misgaan in deze sector. Het onderwerp staat al twintig jaar op de agenda.’

Bijna net zo lang als de afschaffing van de vergunningplicht in de uitzendbranche in 1998. En nu komt u met een vergelijkbare maatregel.

‘We hebben twintig jaar lang zelfregulering gehad en dat heeft een keerzijde. De afhankelijkheid van arbeidsmigranten van hun werkgever is in het huidige systeem ingebakken, voor sommigen is dat een vrijbrief voor uitbuiting. Er moet gereguleerd worden. En op zo’n manier dat er geen enkele uitwijkmogelijkheid is. Wanneer je je niet aan de voorwaarden houdt, word je van de markt gehaald. Dan wordt het bedrijf uitgeschreven bij de Kamer van Koophandel en kun je een bestuursverbod opleggen, zodat iemand niet de volgende dag een nieuw uitzendbureau begint.’

Er zijn 14 duizend uitzendbureaus in Nederland. Hoe certificeer je in één klap al die uitzendbureaus?

‘Als dit wordt ingevoerd, moeten al die uitzendbureaus zelf een certificaat aanvragen: aanvraag indienen, aan de eisen voldoen en een waarborgsom betalen. Iedereen die er niet aan voldoet of die geen certificaat aanvraagt, gaat van de markt. De precieze uitvoering voor het verlenen en controleren van de certificaten ligt bij de minister. Maar het moet in elk geval geen papieren controle worden.’

Maar wie gaat dat handhaven? De capaciteit van de arbeidsinspectie is beperkt.

‘De inspectie is fors aan het uitbreiden en wij stellen voor dat daar nog 90 fte’s bovenop komen. Maar het mes snijdt aan twee kanten. Als de malafide bedrijven door het certificaat niet de markt op komen, hoef je minder te controleren. Daarnaast pleiten we voor gegevensuitwisseling tussen gemeenten, belastingdienst en het ministerie, zodat misstanden sneller aan het licht komen.’

Voorstellen voor werkgarantie en huurcontracten die doorlopen na het einde van het arbeidscontract maken de markt een stuk minder flexibel.

‘Je wilt voorkomen dat arbeidsmigranten hier komen met valse beloftes, geen werk krijgen, een schuld opbouwen, dakloos raken en dan bij het Leger des Heils aankloppen. De bescherming van arbeidsmigranten en een menswaardig bestaan gaan boven flexibiliteit. Dat is een keuze.’

Arbeidsmigranten in hun 'Mobile Home' in Venray, geregeld door Otto.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Een resultaat van deze adviezen is dat arbeid simpelweg duurder wordt. Waar komen die kosten terecht? Op het bord van de consument? Uit de winstmarge van de bedrijven? Of wordt het via een omweg alsnog verhaald op de arbeidsmigrant?

‘Die laatste optie hopen we met deze plannen onmogelijk te maken. Consumenten zijn al bereid om extra te betalen voor producten zodat bijvoorbeeld een chemisch bedrijf geen afval in de Maas dumpt, of dat dierenwelzijn in acht wordt genomen. Waarom gaat dat dan niet op voor arbeid? De race naar de bodem moet stoppen.’

Dit is een rapport met nogal ferme plannen. Bent u niet bang dat het straks in Den Haag wordt afgezwakt?

‘Het is een rapport waar je moeilijk in kunt shoppen, want alles hangt samen. Als je de afhankelijkheid van arbeidsmigranten wilt verminderen, gaat dat over arbeidsvoorwaarden, huisvesting en zorg. Je kunt er niet één ding uitpikken. Bovendien voelt iedereen de urgentie om hier iets aan te doen. Het heeft te lang geduurd, er moet nu iets gebeuren.’

Lees ook:

Afstand houden is niet echt een optie op het sjofele Agripark. Toch hebben de bewoners – voornamelijk Poolse arbeidsmigranten – andere zorgen dan corona. ‘Kurwa! Ik ben weer ontslagen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden