Nieuws

EMA adviseert doorgaan met AstraZeneca: voordelen wegen ruimschoots op tegen risico bijwerkingen

Het vaccin van AstraZeneca geeft inderdaad een licht verhoogd risico op een zeldzame stoornis in de bloedstolling. Dat heeft het Europese geneesmiddelenbureau EMA woensdagmiddag bekendgemaakt, na onderzoek van alle gemelde gevallen. Het risico wordt becijferd op één op de 150 duizend gevaccineerden.

Mensen in een hal in Keulen wachten tot ze aan de beurt zijn voor een prik. Beeld AP
Mensen in een hal in Keulen wachten tot ze aan de beurt zijn voor een prik.Beeld AP

In tegenstelling tot eerdere berichten lopen jonge vrouwen volgens het EMA niet meer risico: de aandoening komt voor bij mannen en vrouwen in alle leeftijdsgroepen, aldus EMA-directeur Emer Cooke. ‘Het risico op sterfte door covid-19 is veel groter dan het risico op de bijwerking’, zei Cooke, die tijdens een persconferentie dringend adviseerde om door te gaan met vaccineren.

De EMA kwam met het oordeel na weken van onrust, waarbij in steeds meer landen verhalen opdoken over gevaccineerden die kort na de prik een mysterieus ziektebeeld ontwikkelden. Zij kregen te maken met een combinatie van bloedstolsels en een laag aantal bloedplaatjes, zeg maar een combinatie van te dik en te dun bloed. Het geneesmiddelenbewakingscomité van het EMA telt in de EU en Groot-Brittannië nu 222 gevallen, op 34 miljoen vaccinaties, wat neerkomt op een risico van één op 150 duizend. Daarvan zijn er 86 door een team van internationale deskundigen uitvoerig onderzocht. Dat aantal is hoger dan verwacht kan worden in de normale bevolking, aldus Sabine Straus, voorzitter van het bewakingscomité.

Immuunsysteem

De oorzaak van het bloedstollingsprobleem blijft onduidelijk, aldus Straus. Ze denkt dat het gaat om een extreme reactie van het immuunsysteem. Internationale bloedexperts wezen daar twee weken geleden al op: het immuunsysteem maakt in extreem zeldzame gevallen antistoffen aan tegen de eigen bloedplaatjes, waarna via een omweg ook bloedstolsels ontstaan. Die aandoening heet HIT en kan worden opgespoord door antistoffen in het bloed te meten.

Volgens Straus kan niet met zekerheid worden vastgesteld dat jonge mensen en vrouwen meer risico lopen op de bijwerking. De meeste meldingen betreffen mensen onder de 60 en vrouwen, erkende ze, maar de vaccinatiestrategie loopt in alle landen zo uiteen dat daar geen stevige conclusies aan kunnen worden verbonden. In veel landen kwamen zorgmedewerkers als eerste voor het AstraZeneca-vaccin in aanmerking.

Pfizer en Moderna

Waarom het vaccin in zeldzame gevallen het immuunsysteem op hol laat slaan, is nog niet bekend. Bij de vaccins van Pfizer en Moderna wordt het ziektebeeld niet aangetroffen. Over het vaccin van Jansen daarentegen, dat volgens dezelfde technologie wordt geproduceerd als dat van Astra Zeneca, zijn tot nu toe drie gevallen gemeld van een vergelijkbaar ziektebeeld, aldus Straus.

De onrust over het AstraZeneca-vaccin leidde de afgelopen weken tot een rommelig Europees vaccinatiebeleid. Nederland laste twee keer een prikstop in, de tweede keer, eind vorige week, voor mensen onder de 60 jaar. Dat besluit werd genomen nadat ook in Nederland vijf vrouwen te maken kregen met ernstige klachten na vaccinatie. Bij twee van hen werden echter geen antistoffen aangetroffen, bij de drie anderen is dat nog niet bekend.

In de ons omringende landen besloot de overheid tot weer andere leeftijdsgrenzen, van 55 jaar (Frankrijk) tot 65 (Zweden). Denemarken en Noorwegen stopten tijdelijk helemaal met prikken.

EMA-directeur Cooke benadrukte dat het AstraZeneca vaccin ‘zeer effectief’ is en levens redt en dat het van groot belang is om alle vaccins in te zetten die beschikbaar zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden