Column

Elma Drayer: worden homo's belaagd door lelieblanke jongeren, dan heet het gewoon homohaat

De aandachtsgolf is geloof ik inmiddels weggeëbd, maar ik kom er met uw welnemen nog even op terug. Want wat vlamde het debat hoog op na het nachtelijke incident op die Arnhemse brug waarbij een homostel betrokken was. En wat verliep het weer langs voorspelbare lijnen. Ter rechterzijde werd onmiddellijk het verband gelegd met zekere religieuze cultuur. Ter linkerzijde werd dit onmiddellijk weggezet als islamofobie.

Dat schiet niet op.

Voor alle duidelijkheid: natuurlijk is antihomogeweld geen exclusieve liefhebberij van jongeren met een migrantenachtergrond. Hun generatiegenoten van oer-Hollandse komaf maken zich er net zo goed schuldig aan. Dat maakt het aanwijzen van zekere religieuze cultuur als verklaringsgrond behoorlijk potsierlijk.

Maar minstens even potsierlijk zijn wat mij betreft de redeneringen waarmee het andere kamp het antihomogeweld onder jongeren met een migrantenachtergrond tracht te duiden.

Zo zei antropoloog Oskar Verkaaik in de zaterdagkrant dat homopesten voor Nederlands-Marokkaanse jongeren een manier is geworden om 'hun stigma waar te maken'. Dat is, wist hij, 'een bekend mechanisme onder gemarginaliseerde groepen.' En planoloog Maarten Hoorn vroeg zich af of de afkeer van homo's te maken heeft met 'frustraties over hun eigen toekomstperspectieven'. We moeten, vindt hij, een belangrijke voedingsbodem voor geweld wegnemen: de 'toenemende sociaal-economische verschillen'.

Dat wijzen naar de samenleving is beslist niet nieuw. Als ik me goed herinner, klonk dit geluid zo'n tien jaar geleden voor het eerst, toen langzaam doordrong dat homo's nogal regelmatig in aanraking kwamen met wat destijds nog gewoon allochtone jongeren heetten.

Deelnemers tijdens een demonstratie tegen homogeweld ingegeven door de mishandeling van een homokoppel in Arnhem. Beeld anp

Na een bloederig incident op Koninginnedag 2005 met een Amerikaanse toerist in de Amsterdamse Leidsestraat betoogde de directeur homozaken van Human Rights Watch dat 'immigranten wraak nemen voor de onrechtvaardigheden die zij zelf ondervinden'. Twee jaar later meende de toenmalige COC-voorzitter dat 'voornamelijk islamitische jongeren' tegen homo's aan trappen omdat ze 'het gevoel hebben dat ze geen ruimte krijgen, proberen hun plek te bevechten'.

Ook de Amsterdamse onderzoekers Laurens Buijs, Gert Hekma en Jan Willem Duyvendak opperden in hun boek Als ze maar van me afblijven uit 2009 dat antihomogeweld zou kunnen voortkomen uit 'het gepolariseerde integratiedebat'. 'Openlijke afwijzing van Nederlandse vooruitstrevende waarden zouden allochtonen kunnen zien als een daad van dapper verzet binnen de eigen culturele groep.'

Het waren en zijn duidingen die mij steevast in diep gepeins doen verzinken. Want hoe zou zoiets nou werken in de praktijk?

Dat je denkt: ik kan geen stageplaats vinden - kom, laat ik eens wat homo's molesteren? Of: mijn sociaal-economische vooruitzichten zijn beroerd - ik ga straks de ruiten ingooien bij dat homopaar om de hoek? Of: die mevrouw in de tram klemt haar tasje angstvallig tegen zich aan - laat ik vannacht eens een homo de tanden uit de mond slaan?

Het kan, het kan. Maar eerlijk gezegd lijkt het me kras.

Wat zich bij deze duiders wreekt, is het romantische misverstand dat de ene gemarginaliseerde groep geheel vanzelfsprekend solidair is met de andere gemarginaliseerde groep. Ofwel: het wil er bij hen niet in dat een lid van de ene minderheid welbewust een lid van de andere minderheid het leven zuur maakt. Dus blijven zij ijverig zoeken naar maatschappelijke factoren die de dader tot zijn wandaden moeten hebben gedreven. En denken die nog te vinden ook.

Daarbij vergeten zij dat de overgrote meerderheid van de jongeren met een migrantenachtergrond het niet in het hoofd haalt om hun sociaal-economische achterstand af te reageren op heren die de gelijkgeslachtelijke liefde zijn toegedaan. Ik wil maar zeggen: lag de zaak zo simpel, dan zou het aantal antihomo-incidenten spectaculair hoger moeten zijn.

Trouwens, zulke duidingen hoor je bij mijn weten nimmer als het gaat om lelieblanke jongeren die homo's belagen. Geen weldenkend mens zal voor hun abjecte daden verzachtende omstandigheden proberen aan te voeren. Volkomen terecht heet het dan dat zij zich laten leiden door homoangst, verpakt in homohaat - punt uit.

Zouden we vaker moeten zeggen.

Lees ook

Hoe ondergaat een homo alle berichtgeving over straatgeweld tegen homo's? 'Hand in hand over straat lopen is de laatste tien jaar moeilijker geworden'

Wat kan de maatschappij doen tegen homogeweld? Acht oplossingen van acht hoogleraren tegen geweld tegen homo's.

Het protest tegen het recente geweld dat tegen homo's is gepleegd, krijgt niet alleen lof. Want achter de beleden tolerantie, is de kritiek, zit de wens te kunnen fulmineren tegen 'nieuwkomers'. Er is zelfs al een naam voor dit verschijnsel: homo-nationalisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden