Ellende wordt afgewisseld met herkenbare alledaagsheden in Rania's Odyssey

Tv-recensie Frank Heinen

De documentaire Rania's Odyssey is twee miljoen keer bekeken. Twee keer door deze recensent.

In het begin lijkt het allemaal niet echt. Het meisje met de camera toont de spullen die ze van plan is mee te nemen. Ze liggen uitgestald op een kleed.

Handdoek. Foto's. Koffiemok. Dvd's van Game of Thrones. John Greens The Fault in Our Stars. Uiteindelijk moet het allemaal in een paars rugzakje van het soort dat je meeneemt voor een middagje naar Delft, met een appel erin, en een fijn boek voor in de trein.

Ze giechelt. Het lijkt allemaal niet echt.

Woensdag publiceerde The Guardian het filmpje. Een soort vlog is het, geregisseerd door de Noor Anders Hammer, en in zijn geheel gefilmd door Rania Mustafa Ali, die intussen in Wenen woont.

Twintig is Rania als de film begint. Twintig en ongeduldig. Ze woont in Kobani, een stad die oogt als een verzameling zwijgende karkassen van gebouwen, en ze wil naar Oostenrijk. Ze heeft haast, ze moet naar Europa voor de wetgeving voor vluchtelingen verandert. Ze lacht veel, Rania, alsof het voor haar allemaal een grote practical joke is. Pas als ze op het punt staat om met vijftig anderen aan boord te stappen van een vijftienpersoonsbootje dat haar naar het veilige Lesbos moet voeren, neemt de paniek bezit van haar blik. Ze kan niet zwemmen.

Het bootje is te vol. Er wordt gehuild, geschreeuwd.

Het gaat op een haar na mis. Dankzij een voorbijvarend schip bereiken Rania en de andere opvarenden Lesbos. Opluchting, blijdschap. Europa, ze zijn er.

Rania's film is dan pas op eenderde. Ze weet nog niet dat ze opgelicht zal worden met waardeloze bustickets, dat ze zal stranden in het vluchtelingenkamp van Idomeni (een reusachtige modderpoel vol brakke tentjes), dat ze dan maar de grens overwandelt, met honderden andere wanhopigen die een man in een rolstoel door een drassig weiland moeten sleuren en over een rivier moeten tillen, dat de Macedonische politie ze opwacht met knuppels en traangasgranaten, dat ze door het grensprikkeldraad met een soldaat zal praten die haar vraagt waarom ze toch zo graag de grens over wil, omdat het vreselijk saai is waar hij is. Dat zij 'Yes, it is', zal antwoorden en dat ze daarbij verlangend zal klinken.

Miljoenen mensen over de hele wereld hebben Rania's reis van Kobani naar Oostenrijk inmiddels bekeken. Zoals miljoenen de dronebeelden zagen van de verwoestingen in de Syrische binnensteden, en de videoboodschappen van de bewoners van Aleppo voor wie hun stad plots een dichtgeklapte val geworden was.

Rania's Odyssey is anders. De ellende wordt afgewisseld met herkenbare alledaagsheden, zodat de vreselijke traangasscènes dubbel zo echt lijken.

Twee van die miljoenen views van Rania's documentaire zijn van mij. De eerste keer maakte ik aantekeningen voor dit stukje. De tweede keer was om mezelf ervan te doordringen dat dit elke dag gebeurt. Dat het echt is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.