Ellen Deckwitz wint prijs beste debutant

Dichteres Ellen Deckwitz heeft donderdag de Buddingh' Prijs gekregen. Een terechte keuze, vindt poëziemedewerker

Gisteravond is op het Poetry International festival de Buddingh'-prijs uitgereikt aan Ellen Deckwitz voor haar bundel De steen vreest mij. Naast Nederlands kampioene Slam Poetry 2009, mag deze Utrechtse dichteres zich nu ook de beste debutant van het afgelopen jaar noemen.


Met Deckwitz (1982) bekroonde de jury de jongste en tevens meest voor de hand liggende van de vier genomineerde dichters. Niet de nu al gedateerde, militant-avantgardistische leesontregeling van Jeroen Mettes (1978 - 2006); niet de precieuze symbolistische hermetiek van Michaël Vandebril (1972) en niet het slappe, vroegoude gesomber van Max Temmerman (1975).


De steen vreest mij is een jeugdige bundel van vlees en bloed, oorspronkelijk en springlevend van taal, hoezeer de angst voor dood en vergaan er ook in woedt.


In vijf afdelingen roept Deckwitz de schimmige binnenwereld op van een twaalfjarig meisje met een obsessie voor 'dodenakkers', verlies, verleden en 'de eerderen'. Het vage, uiterlijke decor is een gebroken gezin: vader is weg, moeder drinkt, grootvader worstelt met zijn oorlogsverleden en broertje is de enige steun en toeverlaat. Of broertje verdronken is en alleen nog in het hoofd van het meisje bestaat, of dat zijn verdrinking ook een van haar morbide angstfantasieën is, blijft onduidelijk.


Dit 'verhaal' wordt niet realistisch verteld, maar opgeroepen in een geheel eigen idioom vol treffende beelden en associaties: 'Op zonnige dagen / denk ik aan mijn moeder // als aan de berg die ik eens om me heen droeg.'


Ook is de bundel opgebouwd als een hechte muzikale compositie van terugkerende motieven en beelden. Anders dan in Deckwitz' cabareteske podiumgedichten, worden hier de dichterlijke middelen ingezet die op een podium niet werken, zoals meerduidigheid, betekenisvolle regelafbreking, mythologische verwijzingen of nieuwvormingen als 'letselsterfte' of 'estafetteknoken'. Een al te eenduidige interpretatie doet deze bundel dan ook onrecht. Uiteindelijk is het vooral een meeslepende fantasmagorie van groei- en vergankelijkheidsmotieven, van wortelen en ontworteling, van angst voor verlies en dood en van pure levenskracht die ten slotte de angsten tegemoet treedt. 'Ik kan ertegenop / graven, de steen vreest mij / omdat ik hem stuk zal slaan.'


Ellen Deckwitz - De steen vreest mij


Nijgh & Van Ditmar, 48 pagina's, € 14,95


ISBN 9789038894140


.


Twee gedichten van Ellen Deckwitz uit De steen vreest mij.


Langs wateraders hangt een raam in de lucht,


het skelet van de bouwtekening valt


weg. Holle palen, fluisterpijpjes hel.


De zoldering houdt zijn afgestroopte klauwen


dwars over de nokbalken, ik lig eronder


met de handen voor de mond, hopelijk


horen ze me wel.


Mijn broertje neemt krakend naast me plaats,


een oog hangt in zijn hoofd. Hij houdt de handen


boven me gebogen, fluistert dat hij niet instorten zal.


~


Wat valt er nog te bergen als alles is teruggezonken,


grootvaders, moeders, broertjes? Door het plafond wenken


stenen.


Alles weggestopt, keurig zoals de kelders


die in dochters worden verborgen. Laag op laag


aangebracht: eerst het gras, dan de grond,


eerst de grond, dan de kast, weer de grond,


daaronder strijdhelmen, houten bedden,


dan de grond, daaronder een verloren


boerenhoeve, vergeten speelgoed


en ten slotte een aan de god geofferde


hond,


estafetteknoken wuiven. Een bladerpilaar te worden,


wortels te schieten en hoe de tenen het boven


naar beneden zuigen.


Ellen Deckwitz veroverderde in 2009 met cabaretske podiumgedichten het kampioenschap Slam Poetry. Foto: WFA


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden