Analyse

Elke nieuwe regering in Athene had gedaan wat Tsipras deed

Vandaag moet de Griekse regering in Brussel duidelijk maken wat de concessies waard zijn die zij heeft gedaan aan de eurogroep van Jeroen Dijsselbloem die het spel handig speelde. De eurogroep bepaalt - is dat democratie?

Griekse minister-president Alexi Tsipras (r) en zijn Minister van Financiën, Yianis Varoufakis (l) Beeld afp

De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble toonde zich een slecht winnaar. 'Ik ben benieuwd hoe Tsipras dit aan zijn kiezers gaat uitleggen', sneerde hij nadat de Griekse premier vrijdagavond door de pomp ging en alle eisen van zijn geldschieters inwilligde. 'Regeren is een ontmoeting met de werkelijkheid', doceerde een tevreden ogende Schäuble.

Niet vriendelijk - zo staat Schäuble ook niet bekend - maar wel waar: ook voor Alexis Tsipras geldt dat de verkiezingsdag de uiterste houdbaarheidsdatum is van zijn verkiezingsbeloften. Daarvoor hoeft hij zich in Brussel niet te schamen. Van de belofte van de Franse president François Hollande om het europact open te breken is na diens inhuldiging nimmer meer iets vernomen. Ook de antibezuinigingsrevolutie van de Italiaanse premier Matteo Renzi laat op zich wachten.

Ook de antibezuinigingsrevolutie van de Italiaanse premier Matteo Renzi laat op zich wachten. Beeld epa

'Russisch geld was beter geweest'

Net buiten Athene snakken ze naar de gratis stroom die Syriza beloofd had. Hoe valt daar het nieuws dat er toch verder wordt bezuinigd? Lees hier de reportage.

'Budgettaire marteling'

Dat betekent niet dat Tsipras en zijn minister van Financiën Iannis Varoufakis zich als makke lammetjes naar de slachtbank van eurogroepvoorzitter Dijsselbloem hebben laten voeren. Jeroen Dijsselbloem weet overigens wat slachten is, hij houdt zelf varkens in zijn achtertuin.

Het Griekse Syriza-duo is er sinds de eclatante verkiezingsoverwinning - nog geen maand geleden - met gestrekt been in gegaan om Griekenland te bevrijden van de 'budgettaire marteling', het korset van saneringsafspraken in ruil waarvoor de eurolanden en het IMF Athene 240 miljard euro leenden. Het ontaardde in harde confrontaties met de eurocollega's, een vuile mediaoorlog, nazivergelijkingen en drie nachtelijke eurogroepvergaderingen. Zo veel naamsbekendheid als de weken durende veldtocht hun opleverde, zo veel vertrouwen hebben zij stukgeslagen. Dat kan ze nog opbreken de komende maanden, als Athene een nieuw 'contract' met de geldschieters moet opstellen.

Wolfgang Schläube, Minister van Financiën van Duitsland Beeld epa

Terugbetalen

Dat Tsipras vrijdag verlenging tot 1 juli vroeg van de bestaande noodkredieten (inclusief het saneringskorset), kan geen verbazing wekken. Griekenland zit financieel aan de grond, de spaartegoeden vliegen het land uit en private investeerders zijn alleen tegen woekerrente bereid een helpende hand toe te steken. Elke nieuwe regering in Athene had gedaan wat Tsipras deed.

Het enige alternatief was het eenzijdig opzeggen van alle afspraken met de geldschieters, de eurolanden en de EU: stoppen met terugbetalen en geld uitgeven. Daarmee zou Griekenland zich in korte tijd uit de euro en mogelijk de EU hebben gemanoeuvreerd. Zonder EU-subsidies, zonder interne markt en zonder de financiële rugdekking van de ECB was het land dan nog verder in de problemen gekomen. Voor de Griekse kiezer, maar ook voor Tsipras en Varoufakis een brug te ver.

Verkiezingen zijn daarmee geen schijnvertoning of folklore geworden, iets als carbidschieten of de klompendans. De kleur van een regering doet er wel degelijk toe, zeker nationaal. Op Europees niveau is de beleidsvrijheid begrijpelijkerwijs minder groot. Er zijn 28 EU-lidstaten, waaronder 19 eurolanden, die allemaal verkiezingen hebben. Zoals de Slowaakse minister van Financiën vorige week droog opmerkte: 'Ik ben niet gekozen om de belangen van Syriza te verdedigen.'

Van de belofte van de Franse president François Hollande om het europact open te breken is na diens inhuldiging nimmer meer iets vernomen. Beeld afp

De worsteling afgelopen weken van nieuwkomer Tsipras toont de verwevenheid van de lidstaten. Economisch en financieel zijn ze op elkaar aangewezen - maar ook voor hun veiligheid en vrijheid. De EU leidt tot onnavolgbare en vaak nachtelijke compromissen, waarvoor de politici niettemin tekenen omdat ze profijt en gemak opleveren: miljarden aan subsidies voor Griekenland, een grote afzetmarkt voor Duitsland en Nederland, een harde hand tegen Chinese dumppraktijken, een sanctievuistje tegen Vladimir Poetin.

De prijs om uit dat bondgenootschap te stappen is hoog en wordt steeds hoger. De nationale politici bouwen immers onverdroten verder aan meer Europa, met instemming van de nationale parlementen. Na de markt en de munt wordt nu serieus werk gemaakt van onder meer een Europese kapitaalunie (integratie van kapitaalmarkten), een energie-unie (wederzijdse afhankelijkheid bij de energievoorziening) en vergaande samenwerking tegen terrorisme.

De harde landing van Tsipras laat zien dat de EU groter is dan zijn politici, het spel belangrijker dan de spelers. Varoufakis, een expert op het gebied van speltheorie, zal dit herkennen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden