Elke minuut crisis in televisieserie ER

VANAF HET begin van het televisietijdperk zijn artsen de perfecte helden. Niet ieder seizoen, maar toch zeker om het jaar worden in de Verenigde Staten nieuwe televisiedrama's gelanceerd waarin artsen optreden als welmenende dictatoren, die in hooguit één uur de ziekte van de week genezen....

Dokter Richard Boone, dokter Casey, dokter Kildare, dokter Welby en ook de artsen van St. Elsewhere plachten in dat tijdsbestek meestal wel een oplossing te vinden voor ieder denkbaar medisch of psychisch probleem. Series waarin in wit gehulde dokters beslissen over leven en dood, hadden altijd een soort veilige voorspelbaarheid, om van slaapverwekkende traagheid niet te spreken.

In ER, het in de VS niet meer zo nieuwe drama van Michael Crichton dat deze week met acht Emmy's werd gelauwerd, gaat het anders toe. Zelfs voor Amerikaanse begrippen ligt het tempo hoog in ER (Emergency Room). Niet per uur maar per minuut worden in verschillende kamers van de afdeling spoedgevallen van Cook County General Memorial, een groot ziekenhuis in Chicago, crises afgehandeld.

Slachtoffers van vuurgevechten, auto-ongelukken, drugsmisbruik en branden, mishandelde vrouwen en kinderen worden in een hoog tempo de ER binnengebracht, waar een team van chirurgen en verpleegsters in permanente staat van stress verkeert.

De uitkomst is onvoorspelbaar. Er sterven in de serie patiënten voor zij van de Emergency Room overgebracht kunnen worden naar de operatiekamers. De artsen en verpleegsters maken werkweken van zestig uur en meer. Zij verrichten schitterende prestaties, maar maken ook dodelijke vergissingen.

De artsen zijn niet langer de in wit gehulde engelen van weleer, maar feilbare mannen en vrouwen, die het werken in de snelkookpan trachten te combineren met gezins- en liefdeslevens, opgroeiende kinderen en echtgenotes die een eigen carrière willen opbouwen. Plots en subplots overlappen elkaar in ER in hetzelfde tempo waarin borstkassen worden opengesneden en scalpels flitsen.

Verhalen beginnen en stoppen abrupt. De camera-voering is beweeglijk, alsof de camera net als in televisienieuws op de schouder wordt gedragen. De aandacht wordt verdeeld over vijf hoofdrolspelers. Medisch jargon wordt niet geschuwd.

'Right B-K amputation. Bilateral hemothorax. 750 cc from left', is een tekst van assistent-chirurg Peter Benton (Eric LaSalle) in de eerste afleving van het nieuwe tv-seizoen dat dit weekeinde begint. Dat daarmee wordt bedoeld dat het rechteronderbeen van een patiënt moet worden afgezet, moet de kijker zelf maar ontdekken. Dat Benton een zeer ambitieuze zwarte arts is die het gevoel heeft extra zijn best te moeten doen, is een van de subplots.

'Tempo is het sleutelwoord', vertelde schrijver Michael Crichton onlangs in Entertainment Weekly. 'Televisiemakers hebben de neiging het ritme te vertragen, maar ik wilde juist de snelheid opvoeren om de werkelijkheid zo dicht mogelijk te benaderen. Ik heb alle traditionele pauzes, waarin veelbetekenend wordt gezwegen of gekeken, gewoon geschrapt.'

Crichton, de auteur van Jurassic Park en Disclosure, kon als student medicijnen aan de Harvard Universiteit de gezapigheid en de sentimentaliteit van de doorsnee dokterserie niet verdragen. Al in 1974 schreef hij het eerste scenario voor ER, dat hij ontwikkelde in samenspraak met Steven Spielberg. De eerste aflevering, die in september '94 op het scherm verscheen, trok al 30 miljoen kijkers.

Ongetwijfeld zal ER, dat de AVRO vanaf februari op het programma heeft staan, nog succesvoller zijn dan Chicago Hope dat nu wordt vertoond. Chicago Hope is te gladjes, te voorspelbaar en te sentimenteel, hoewel ER daar bij vlagen ook niet helemaal vrij van is.

Tot grote verrassing van Crichton en producent John Wells werd ER deze week niet beloond met een Emmy voor het beste televisiedrama. De acht Emmy's voor bijrollen, camera-voering en techniek maakten veel goed, maar toch hadden zij - net als de Amerikaanse televisiepers - ook gerekend op het goud voor het beste drama.

De jury had echter een vrij grove vergissing goed te maken. Vermoedelijk uit angstvalligheid ging vorig jaar de Emmy voor het beste tv-drama naar Picket Fences in plaats van naar NYPD Blue van de onovertroffen Steven Bochco. Blijkbaar vond de jury het toen toch nog te riskant om NYPD Blue te belonen. Dit jaar moest die fout worden rechtgezet, want NYPD Blue is aanmerkelijk minder gewelddadig dan, zeg, de doorsnee aflevering van Gunsmoke of Miami Vice, en ook met de vleugjes sex en 'expliciete taal' valt het nogal mee.

NYPD Blue is met Dennis Frantz als detective Andy Sipowicz en Jimmy Smits als zijn collega Simone, zonder enige twijfel de beste politieserie van dit moment. Beiden zijn good cops, die trachten hun werk te doen in het turbulente New York. Goede politiemannen en -vrouwen lijken overigens na de politieschandalen in New York, Los Angeles, Philadelphia en New Orleans zo langzamerhand alleen nog op televisie te bestaan.

Dat Bochco de meest talentvolle producent is van law and order-series, mag na Hill Street Blues en L.A. Law bekend worden verondersteld. De Emmy voor NYPD Blue komt op een moment dat hij volop bezig is met Murder One, een 23-delige serie over één proces.

Bochco vervult met deze nieuwe serie een hoofdrol in de strategie van omroep ABC om in de televisie-wereld de eerste plaats met de best bekeken programma's te behouden. ABC hoopt verslaafden aan het O.J. Simpson-proces - dat waarschijnlijk dit najaar afloopt - aan zich te binden met een serie over één zaak, gevolgd vanaf het moment van het misdrijf tot het oordeel van de jury.

In de tweede plaats moet Bochco met Murder One op donderdagavond - in Amerika dè tv-avond - ER van NBC op afstand zien te houden. Naar de smaak van ABC was NBC vorig jaar te succesvol met ER. Door een zorgvuldige programmering van NYPD Blue, Home Improvements, Frasier en het nieuwe Murder One, denken de strategen van ABC 'rondjes te kunnen draaien' rond NBC met ER.

Die strijd om de kijkcijfers heeft veel vuilnis opgeleverd, maar met NYPD Blue, ER en ongetwijfeld ook Murder One, bewijzen de Amerikaanse televisiemaatschappijen dat zij nog steeds in staat zijn serieus en tegelijk ook commercieel succesvol drama te produceren.

Oscar Garschagen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden