Reportage Goochelfestival

‘Elke goochelaar heeft een kast vol ongebruikte trucs liggen’

Goochelaar Wessel Kort (18) toont zijn kunsten. Als het even kan, wil hij van goochelen zijn beroep maken. Beeld Marcel van den Bergh

Professionals en hobbyisten komen samen voor het NK Goochelen tijdens het Dutch Festival of Magic. Hoe staat de hedendaagse goochelkunst ervoor? ‘Tegenwoordig moet het allemaal sneller. Rook, lichteffecten, bonkende muziek: het publiek wil spektakel zien.’

Let goed op, zegt Frans Reinierse, alias Frans Funmagic. Op het tafeltje voor hem staat een holle kubus waarvan één kant open is. Halverwege steekt een plastic staaf dwars door de kubus heen. Bovenop plaatst Reinierse een tweede iets kleinere, massieve kubus. Een magisch gebaar en hopla: de tweede kubus zakt er helemaal in, dwars door de staaf heen.

Hoe hij dat doet? ‘Dat ga ik natuurlijk niet vertellen’, zegt Reinierse. Wie dat wil weten, moet de Chinese bloc mystery bij hem kopen à raison van 425 euro, compleet met instructies.

Welkom in de wondere wereld van de magie. Van doorgezaagde dames, konijnen uit hoge hoeden en zwevende bollen. Een wereld waarin krantenpapier in geld verandert en bij kaarttrucs altijd die ene kaart tevoorschijn komt die de argeloze toeschouwer had uitgekozen. Welkom op het Dutch Festival of Magic 2019.

De goochelkunst is in Nederland vooral bekend van Victor Mids met zijn hersenbrekende Mindf*cks en de stormachtige stunts van Hans Klok die net een tienjarig contract heeft afgesloten in Las Vegas.

Maar daaronder gaat een levendig circuit schuil van hele en halve professionals, schnabbelaars, verdienstelijke amateurs en hobbyisten die tussen de schuifdeuren hun kaartentrucs vertonen. Een groot deel van hen is vrijdag verzameld in congrescentrum de Reehorst in Ede, waar dit weekend voor de 58ste keer The Dutch Open Magic Championship wordt gehouden.

 Zelfontbrandende portemonnee 

Er zijn optredens en goochellessen. En er is natuurlijk de Magic Market waar ‘dealers’ (zoals ze in dit circuit heten) hun trucs verkopen. Je kunt het zo duur maken als je wilt. Het Flying Mask van Igor de Kort – ‘Verkocht aan zeventien landen’ - kost 300 euro (in deluxe uitvoering 425 euro). De magische milkshaker met lichtjes (die door een rietje weer opgezogen kunnen worden) van Victor Voitko is er vanaf 220 euro.

Goedkoper kan ook. Voor 75 euro heb je al een zelfontbrandende portemonnee of bijbel. En voor slechts 20 euro verkoopt Paul Thys zijn truc waarbij hij krantenknipsels omtovert in bankbiljetten van 50 euro. ‘Jij geeft mij 20 euro, je krijgt er 250 euro voor terug. Goede deal toch?’ Hij vergeet erbij te zeggen dat het nepgeld is. De schaars geklede dames, een overblijfsel uit de begintijd dat goochelaars hun brood verdienden in nachtclubs, moet je er zelf bij bedenken.

De wereld van de goochelkunst is klein, zegt Douwe Swierstra, vice-president van de Nederlandse Magische Unie (NMU), de beroepsvereniging van goochelaars, illusionisten en mentalisten. Naar schatting zijn er dertig professionals die hun brood ermee kunnen verdienen.

Daaronder zitten honderden liefhebbers die de goochelarij vooral als hele of halve bijverdienste doen. Swierstra, artiestennaam Gandalf, is er zo een. Hij had jarenlang een topfunctie bij een bank naast het goochelen. Funtastic Frans van de magische kubus is in het dagelijks leven werkvoorbereider bij ProRail.

Swierstra (67) is oud genoeg om Fred Kaps gekend te hebben, zijn grote voorbeeld uit de jaren zestig. ‘Kaps was nog een echte goochelaar. Hij had finesse en stijl.’ Tegenwoordig moet het allemaal sneller, zegt Gandalf. Rook, lichteffecten, bonkende muziek: het publiek wil spektakel zien.

De techniek rukt op: kaarten met RFID-chips, papier met verstopte sensoren zodat de goochelaar stiekem kan zien wat iemand tekent. ‘Maar dan kom ik aan bedrijfsgeheimen.’

Klassieke kaarttruc

Toch is het ouderwetse goochelen ook nog steeds in trek, zeggen Wessel Kort (18) en Michael van Straelen (18), twee vertegenwoordigers van de jongere goochelgeneratie: ze stonden beiden meerdere malen op het podium bij de Nederlandse jeugdkampioenschappen.

Van Straelen en Kort geven les in klassieke kaarttrucs: laat de mensen een nummer kiezen, tel die af in een stok kaarten en precies de kaart die ze in gedachten hadden komt boven. Rara hoe kan dat? Van Straelen lacht: ‘Juist in een ingewikkelde wereld kun je indruk maken met iets dat simpel is.’

De ex-jeugdkampioen ziet goochelen vooral als hobby; na de zomer gaat hij communicatiewetenschappen studeren. Kort wil als het even kan van goochelen zijn beroep maken. Hij treedt nu al tientallen keren per jaar op: bedrijfsfeesten, partijen, bruiloften. Door artiesten als Victor Mids heeft het goochelen weer een impuls gekregen, zegt Kort. ‘Daarvoor was het crisis.’

De ontwikkelingen in de goochelarij gaan tegenwoordig veel sneller, zeggen beiden. Op internet verschijnen dagelijks tientallen nieuwe kunstjes, YouTube staat vol instructiefilmpjes waarin trucs uit de doeken worden gedaan. Dat is een gevoelig thema in de goochelwereld.

Er zijn mensen die honderden uren steken in het ontwikkelen van een nieuwe truc. Om die zomaar op internet te zetten is toch een vorm van broodroof, zegt Swierstra-Gandalf. Een goed stukje magie kan zomaar duizenden euro’s kosten. Dat soort praktijken maken de handel kapot, zegt Thys die vooral kleine trucs in de aanbieding heeft. ‘Ik verkoop haast niets meer.’

Netjes is het niet, beaamt Van Straelen. ‘Maar in de bibliotheek kun je ook goochelboeken lenen.’ Samen met Kort heeft hij een truc bedacht met foto’s op Snapchat. Die houden ze voorlopig voor zichzelf. Ook Kort en Van Straelen hebben in het verleden honderden euro’s uitgegeven aan trucs.

Veel daarvan zijn nooit toegepast, aldus Van Straelen. ‘Elke goochelaar heeft een kast vol ongebruikte trucs liggen.’ Nu kopen ze vrijwel nooit meer iets.

Het zijn ook niet de trucs die de goochelaar maken, benadrukt Swierstra. ‘Het gaat om presentatie en persoonlijkheid. Dat is het ambacht.’ Van Straelen knikt. Je kunt zoveel trucs kopen als je wilt, maar ‘als jij morgen in de winkel een moppenboek koopt, ben je dan een goede cabaretier?’ Voor het antwoord op die vraag is geen magie nodig.

De getallentruc

Laat drie toeschouwers om de beurt een willekeurig cijfer noemen (bijvoorbeeld 4, 2, 9) en schrijf die op: 429. Draai de cijfers om: 924. Trek het laagste getal af van het hoogste: 924 – 429 = 495. Draai dat getal ook om: 594. Tel de twee laatste getallen bij elkaar op. Welke drie eerste getallen je ook kiest, als je het goed doet, zal de uitkomst altijd 1089 zijn, zegt Douwe Swierstra. ‘Het werkt het altijd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden