Analyse

Elke fractieleider onderstreept zijn eigen accent bij Lenteakkoord

De pijn is van niemand in het bijzonder, de mooie resultaten van ieder afzonderlijk. Dat was gisteren het beeld dat de fractieleiders van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie opriepen met hun presentatie van het Lenteakkoord. Geen gezamenlijke persconferentie, maar individuele toelichtingen. Onderwijl moest minister-president Mark Rutte, die na het Catshuis-debâcle geen onderhandelaar meer was, het document verdedigen op zijn wekelijkse persconferentie.

ChristenUnie-leider Arie Slob (L) en D66-leider Alexander Pechtold na afloop van het overleg van de Kunduz-coalitie over het Lenteakkoord.Beeld anp

'Laf', noemde PVV-leider Geert Wilders het ontbreken van een gezamenlijke presentatie. Maar de onderhandelaars van de vijf betrokken partijen vonden dat ze al vaak genoeg gezamenlijk naar buiten waren getreden. Bovendien was alles inmiddels uitgelekt. 'Dat zou toch een beetje rare vertoning zijn geworden', zei VVD-fractieleider Stef Blok desgevraagd, 'iets vertellen wat iedereen al weet'.

Maar niet lang daarna maakte hij duidelijk dat er nóg een reden is waarom hij liever niet meer te nadrukkelijk in het gezelschap van de vier anderen gezien wil worden. Op Twitter verwoordde hij het zo: 'Het pakket is een compromis, het VVD-verkiezingsprogramma zal voorstellen bevatten om Nederland op ónze manier sterker te maken.' En, tot zijn zorgelijke achterban: 'De VVD zal meer snijden in de overheid en overheidsuitgaven, zodat de belastingen op termijn weer omlaag kunnen.'

Met de verkiezingsdatum van 12 september in het achterhoofd kwamen losse toelichtingen de partijen kennelijk beter uit. Ze reppen in hun inleiding op het akkoord van de 'ernst van de situatie', die vraagt 'om acute en ingrijpende beslissingen'. Maar het benarde landsbelang en het gevoel van urgentie bij dit 'historische akkoord' (Rutte) gaat nou eenmaal gepaard met vele pijnlijke beslissingen. Daarbij plaatsen de vijf graag hun eigen accenten. En zo mag het voor-elk-wat-wilsakkoord zich, vier weken na de conceptie, afvragen hoe lang de ouders er nog mee zullen pronken.

'Geen stembusakkoord'
GroenLinks-fractievoorzitter Jolande Sap draait er niet omheen: 'Nu kan ieder voor zich formuleren wat de redenen zijn geweest om mee te doen. Voor ons zijn dat het terugdraaien of verzachten van vijftien snoeiharde bezuinigingsmaatregelen van het demissionaire kabinet en het doorvoeren van een groot aantal vergroeningsmaatregelen.' Fractievoorzitter Arie Slob (ChristenUnie): 'Op deze manier heeft eenieder tijd voor een toelichting. Ik zie het zo: de dijken waren doorgebroken met zowel een economische als een politieke crisis. Het is ons in recordtijd gelukt de eerste zandzakken te leggen. Het begin van een Deltaplan is gemaakt. Alle handtekeningen staan voor 2013 en hopelijk kan deze lijn daarna worden doorgezet.' Maar ook Slob benadrukt: 'Dit is geen stembusakkoord. In ons verkiezingsprogramma zullen wij dat laten zien en maken we duidelijk wat er meer nodig is dan nu is afgesproken.'

Blok beklemtoont vooral de noodzaak: 'Het is een pijnlijk pakket, maar met maatregelen die echt nodig zijn. Dat is de belangrijkste winst, dat verdere schade is voorkomen.' CDA-leider Sybrand van Haersma Buma houdt het op drie concrete pluspunten: de hervorming van de woningmarkt, de verduurzaming van de economie en dat nog grotere ingrepen rond het gezin zijn uitgebleven.

Intussen is de vraag wat nog de waarde van het akkoord is op de dag na de verkiezingen. Daar was D66-leider Alexander Pechtold, die nog de meeste trots uitstraalt van allemaal, ook het duidelijkst over: 'Het is een hervormingsakkoord. Dat is de enorme winst van dit stuk. Als ik iets heb geleerd in Den Haag de afgelopen jaren dan is het wel dat hervormingen heel moeilijk zijn terug te draaien. Dan moet je met gigantische alternatieven aankomen, waarvoor je de budgettaire dekking eenvoudigweg niet zult vinden.'

Rutte voegde eraan toe dat het kabinet haast gaat maken alles nog voor de verkiezingen te regelen. Dat het nog maar acht weken duurt voordat een zomerreces van twee maanden begint, is volgens hem geen beletsel. 'De Raad van State heeft ruimte voor spoedprocedures, de Eerste Kamer heeft extra vergaderdagen ingepland. De burger kan ervan uitgaan dat dit is waarmee hij rekening moet houden.'

Uitslag
Maar PvdA-leider Diederik Samsom denkt daar anders over. 'Ik verwacht dat een groot deel van de maatregelen na de verkiezingen van tafel gaat. Dat hangt natuurlijk voor een deel van de uitslag af, maar iedereen die de gang van wetgeving in Nederland kent, weet dat dit niet allemaal ingevoerd kan zijn op 12 september.'

De strijd om de waarheid ging vrijdag intussen onverminderd door. Geert Wilders verzette zich met kracht tegen het aanpakken van de reiskostenvergoeding: 'Al die Nederlanders die om zeven uur 's ochtends opstaan worden nu keihard gepakt met de reiskostenvergoeding.' Bronnen uit CDA en VVD wezen er onmiddellijk fijntjes op dat in de eerste week van de stukgelopen Catshuis-onderhandelingen Wilders instemde met een hardere bezuiniging op de reiskostenvergoeding dan nu is voorgesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden