Bellen metonze correspondent

‘Elke dag nieuwe besmettingsrecords, Poetin gaat onzekere tijden tegemoet’

De Russische president Vladimir Poetin maandag tijdens een teleconferentie waarin hij bekend maakte dat hij de lockdown opheft.Beeld AFP

Terwijl steeds meer Russen worden besmet, zoals zijn woordvoerder, besloot president Poetin de strenge lockdown te beëindigen. Net als Trump in de VS ziet hij zijn politieke toekomst in gevaar komen, zegt onze correspondent Tom Vennink. 

De gelijkenis tussen beide supermachten is toch opvallend, zeker na het plotselinge besluit van Poetin om de economie snel weer open te gooien? Het ongeduld is groot in Moskou én Washington: de mensen moeten weer aan het werk.

‘Inderdaad. Net als Trump wil Poetin snel terug naar de situatie van voor de lockdown. En ook Poetin legt de schuld bij lagere overheden als er slecht nieuws is, bij de gouverneurs in zijn geval. Sommige van hen zijn zelfs ontslagen. Poetin beperkt zich zoveel mogelijk tot het brengen van goed nieuws, zoals het opengooien nu van de economie. Hij zegt dat het in ieders belang is dat de economie weer wordt opgestart. De provincies mogen nu beslissen welke bedrijven weer open mogen. Cafés, restaurants en winkels blijven dicht.

‘Poetin beseft heel goed dat Rusland zich, economisch gezien, een lange lockdown niet kan veroorloven. Moskou heeft een kleine staatsschuld en grote reserves maar kan, in vergelijking met andere landen, moeilijk geld bijlenen. Door de internationale sancties, afgekondigd vanwege de annexatie van de Krim, heeft Rusland bijvoorbeeld beperkt toegang tot de kapitaalmarkten. De Russische leider ziet ook dat de coronacrisis gevolgen heeft voor zijn populariteit. Zijn populariteit is sinds 2000, het jaar dat hij aantrad als president, nog nooit zo laag geweest.’

Klopt het dat Poetin het Kremlin heeft verlaten en in een buitenhuis zit buiten Moskou, onder andere om niet besmet te raken?

‘Hij heeft zich afgezonderd in zijn datsja, iets buiten de hoofdstad. Het contact met zijn ministers gaat via videobellen. Dat is ook wel nodig, want de premier en twee ministers zijn inmiddels besmet met het virus. Ik denk dat hij ook geschrokken is toen hij in april een ziekenhuis bezocht en in een veel te kleine lift stond met een arts. Later bleek die arts besmet. En vandaag werd bekend dat Poetins woordvoerder, Dimitri Peskov, positief is getest. Hij ligt in het ziekenhuis.

‘Poetin heeft goed door dat ook hij kan worden getroffen door het virus. Behalve voor het ziekenhuisbezoek, kwam hij afgelopen week even zijn datsja uit om een krans te leggen bij een oorlogsmonument in Moskou. De Russen hebben geen kritiek op het feit dat Poetin zich in zijn datsja ophoudt en vanuit daar het land regeert. Ze vinden het wel verstandig. Zij moeten binnen blijven, dus waarom ook hij niet? Van zijn woordvoerder hoorden we dagelijks dat Poetin onder andere zwemt om fit te blijven.’

De opbouw van een noodhospitaal in Moskou.Beeld EPA

Net als Trump zou Poetin flinke steken hebben laten vallen bij de aanpak van de epidemie. Is dat niet heel makkelijk: met de wetenschap van nu roepen dat ze sneller hadden moeten ingrijpen?

‘De kritiek, onder andere van oppositieleider Aleksei Navalny, is dat Poetin te lang heeft gewacht met maatregelen. Poetin wilde graag zijn politieke agenda uitvoeren. Het referendum dat het mogelijk moet maken dat hij tot 2036 aanblijft, moest doorgaan. Pas eind maart zag hij dat langer wachten onverantwoordelijk was en besloot hij tot de lockdown. Maar in die weken verspreidde het virus zich razendsnel, onder andere via de overvolle metro’s in Moskou.

‘Het voorjaar en de zomer zijn nu onzekere tijden geworden voor Poetin. Hij had gehoopt met het referendum goedkeuring van de bevolking te krijgen voor zijn beleid. Maar nu is er steeds meer afkeuring. Kleine en middelgrote bedrijven zeggen dat ze niet worden gesteund. Ze wijzen op de overheidssteun voor de grote bedrijven, naar wie veel geld gaat. Die zijn in handen van oligarchen die op de hand zijn van Poetin. Op hun steun is zijn macht gebouwd.’

En terwijl dagelijks een recordaantal Russen besmet raakt, versoepelt hun leider nu de lockdown. Die enorme aantallen zijn toch angstaanjagend?

‘Elke dag worden nieuwe records gebroken, steeds zijn er boven de tienduizend besmettingen. Op maandag waren het er zelfs rond de 12 duizend, waardoor nu meer dan 221 duizend Russen het virus hebben. Daarom kwam de toespraak van Poetin om de strenge lockdown te beëindigen zo onverwacht. In Moskou, het epicentrum van de epidemie, is een groot tekort aan zorgpersoneel. Sportcentra en zalen worden ingericht als noodziekenhuizen, een bewijs dat de ziekenhuizen de toestroom van patiënten niet aankunnen.

‘Ook het grote aantal besmettingen onder het zorgpersoneel, veroorzaakt door met name een tekort aan beschermingsmiddelen, baart veel mensen zorgen. Er zijn nu 150 artsen, verplegers en andere zorgmedewerkers bezweken aan de ziekte. Dit blijkt uit een lijst die op internet wordt bijgehouden. Dat wordt gedaan omdat het publiek de officiële statistieken, die aanzienlijk lager zijn, niet meer gelooft.’

Hoe kan het dat er officieel slechts 2.009 doden zijn gevallen in Rusland? Is dat getal geloofwaardig?

‘De burgemeester van Moskou, een bondgenoot trouwens van Poetin, zei dat er alleen in de hoofdstad zo’n 300 duizend personen besmet zouden kunnen zijn. Als dat klopt, dan kunnen alle officiële cijfers van de regering de prullenbak in. Dat is meer dan het totale aantal nu in heel Rusland. Er zijn berichten dat ziekenhuizen andere doodsoorzaken opgegeven, zoals een longontsteking. Ook het hoge dodental onder het zorgpersoneel wijst erop dat er veel meer Russen aan de ziekte moeten zijn bezweken. Ook in andere landen was dit dodental een aanwijzing dat de situatie heel slecht was.’

Zowel Poetin als Trump vertikken het om een mondkapje te dragen. Gaan we ooit meemaken dat Poetin tóch een mondkapje op heeft, net als zijn Chinese collega Xi?

‘Niemand in de regering draagt nu een mondkapje, terwijl veel Russen dit wel doen. En 1,5 meter afstand houden doen veel ministers ook niet echt. Een discussie over het dragen van een mondkapje is er hier nooit geweest, de bevolking ging thuis zelfs aan de slag om er eentje te maken. Vanaf vandaag is het dragen van een mondkapje verplicht in winkels, taxi’s en het openbaar vervoer. Maar of het Kremlin er ook aan begint, dat moeten we nog zien.’

Geweld tegen vrouwen na een sloot wodka, dat wordt in Rusland niet zomaar meer gepikt
Huiselijk geweld is in Rusland niet strafbaar en neemt sterk toe tijdens de coronaquarantaine. De heersende opvatting is dat een vrouw het aan zichzelf te wijten heeft als ze klappen krijgt. Maar daar lijkt verandering in te komen, dankzij een beroemde actrice.

Hoezo corona? In Wit-Rusland gaat de militaire parade gewoon door
De militaire parade ter herdenking van de Tweede Wereldoorlog valt niet af te blazen, zei de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko. Dus marcheerden er zaterdag gewoon duizenden soldaten door Minsk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden