Elke brand een dienstgeheim

De invoering van het nieuwe politiecommunicatiesysteem C2000 is volgens nieuwsfotograaf Jos van Leeuwen (58) een ramp voor zijn beroepsgroep...

De vier scanners en twee mobilofoons van Jos van Leeuwen staan nog wel aan, maar er komt enkel zachte ruis uit. De kakofonie is verstomd in de studio en woning van de Haagse nieuwsfotograaf. Dertig jaar lang, dag en nacht, heeft op de beneden- en bovenverdieping een indringend gepiep en gekraak geklonken, gevolgd door al dan niet opgewonden stemmen uit meldkamers van politie, brandweer en GGD.

Dat Van Leeuwen er nooit gek van is geworden. 'Ik word nú gek', zegt hij. 'Van de stilte. En van het feit dat, als hier nu een politiewagen met gillende sirene voorbijraast, ik niet meer weet waar die naartoe gaat.'

Pijlsnel

De interesse voor nieuws zit er bij Jos van Leeuwen al van jongs af in. Zijn ouders hadden een kranten- en tijdschriftenwinkel aan het Rijswijkseplein, indertijd het drukste verkeersknooppunt van Den Haag. 'Hoe jong ik was, ik fotografeerde alle aanrijdingen.'

Van Leeuwens drang overal bij te willen zijn, en liefst als eerste, dateert al van die jaren. Dankzij zijn afluisterapparatuur was hij bij branden, verkeersongelukken en schiet- en steekpartijen ook vaak pijlsnel ter plekke. 'Maar nu ben ik afhankelijk van wat de politievoorlichter kwijt wil', mokt de fotograaf, die de invoering van C2000, het nieuwe digitale privé-radionetwerk van politie en hulpdiensten, ervaart als censuur.Zo denkt ook de Vereniging Mediabelangen erover, waarvan Van Leeuwen bestuurslid is. Samen met journalistenbond NVJ ijvert deze belangenclub bij minister Remkes (Binnenlandse Zaken) voor 'beperkte meeluistertoegang' op het C2000-net, zodanig dat de vrije nieuwsgaring niet in het gedrang komt. Remkes weigert die toegang echter. En Van Leeuwen kan daar, in een tijd van terroristische dreiging, wel enig begrip voor opbrengen. 'Maar we zullen toch naar een oplossing toe moeten', zegt hij. 'Want op de manier zoals het nu gaat, vissen we steeds achter het net.'

Nu de scanners 'dood' zijn, verneemt hij dikwijls pas 24 uur later dat er een pizzakoerier bij de Bosjes van Pex omver is gereden. 'Aan de persberichten die de politievoorlichting mij mailt, heb ik niks. Bij grote calamiteiten hoort de voorlichter persalarm te geven. Maar dat is zegge en schrijve twee keer gebeurd sinds 1 juli.'

Die zaterdag is de politie Haaglanden overgegaan op het C2000-systeem. 'Om twaalf punt nul vijf uur', weet Van Leeuwen. 'Ik hoorde nog een agent uit de auto melden dat hij in de Alexanderstraat was. Toen werd het stil. Nu is het menens, dacht ik. Want dat C2000 eraan zat te komen, wisten we al tien jaar. Maar ik dacht: wie doet me wat? Er zijn al zoveel versluieringen op het mobilofoonnet geweest. Altijd verzon je daar iets op en onderschepte je de berichten gewoon weer.'

Zelfs de krokettenbestellingen van de politie ving Van Leeuwen op in zijn fotostudio. Nu moet hij het stellen met een sporadisch alarmbericht van de voorlichter bij een calamiteit.

'Maar dan is de hele wereld daar. Mijn kracht was juist dat ik als eerste en vaak als enige bij een grote brand was. Op weg daarheen belde ik alvast de Haagsche Courant en De Telegraaf om het onderwerp te claimen. Maar nu zeggen zij in veel gevallen: ”Er is al een eigen man naartoe.” Dat komt door dat persalarm.'

Codetaal

De tijd dat de politie Van Leeuwen een melding doorgaf en hij triomfantelijk kon antwoorden 'Ik ben alweer op de weg terug', is voorbij. Evenals de jaren dat de fanatieke nieuwsjager zijn sirene op het dak van zijn auto plantte en vóór de politie uit snelde.

Van Leeuwens enige houvast vandaag is een semafoon waarop korte boodschappen van de brandweer doorkomen. Mededelingen die niet bestemd zijn voor de pers, maar voor de lichtkranten in de kazernes. Het is vaak codetaal, maar Van Leeuwen kan die ontcijferen. Hij weet dat 33 staat voor autospuit en 1256 voor de kazerne Van Alkemadelaan. 'Maar dan nog weet ik niet of ze uitrukken naar een middelbrand of een onbetekenend binnenbrandje', moppert hij.

Voorlichters

Van Leeuwen verbaast zich erover dat dit analoge piepersysteem van de brandweer 'parallel meeloopt met het peperdure digitale C2000-netwerk'. Hij verwondert zich de laatste tijd over wel meer zaken. Over agenten bijvoorbeeld die bij hem foto's komen afhalen en angstvallig hun hand op hun portofoon houden, opdat hij - natuurlijk zijn oren gespitst - niets opvangt. Vroeger tipten ze hem nog wel eens. 'Nu, met dat C2000, is alles dienstgeheim.'

Alleen de afdeling voorlichting is nog bevoegd met de pers te praten. 'Van collega's uit Limburg, waar C2000 al een tijdje loopt, weet ik dat die voorlichters slecht bereikbaar zijn', zegt Van Leeuwen. 'Ik vind het heel vervelend dat zij nu bepalen wat in de krant komt en wat niet. Het laatste woord daarover is nog niet gezegd.'

In zijn fotostudio flikkeren alleen zo nu en dan de lichtjes van de scanners aan. Het blijft doodstil. Jos van Leeuwen verzinkt in somber en luid gepeins. 'Mijn specialiteit, de snelheid van de foto, kan ik niet meer leveren. Daardoor word ik een persfotograaf zoals vele andere. Hebben ze dadelijk', vraagt hij vertwijfeld, 'Jos van Leeuwen dus nog wel nodig?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden