Elke avond anders

Theatergroep STAN combineert in Oogst korte toneelstukken met dans en muziek. Wie wat speelt in welke volgorde, is nooit hetzelfde.

Een geintje in één akte, zo noemde Tsjechov het zelf: Het huwelijksaanzoek. Een toneelstukje om te zoenen is het, weinig bekend want wel een beetje kort voor een hele voorstelling, maar daarom juist prima geschikt voor Oogst van het Vlaamse toneelspelersgezelschap STAN. Oogst is een potpourri van dergelijke pareltjes, die steeds in wisselende samenstelling samenkomen om het theaterpubliek te verrassen.


Zo zien we op een recente avond in Brussel actrice Jolente De Keersmaeker (1967) in een niet al te flatteuze outfit Natalja Stepanovna spelen, een wat zenuwachtige oude vrijster die hoopt op een kentering in haar duffe bestaan wanneer de eigenaar van het aanpalende landgoed (Damiaan De Schrijver) langskomt om een huwelijksaanzoek te doen. Natalja's vader vindt het allang goed, maar dan doen zich allerhande misverstanden en meningsverschillen voor, waardoor de dingen toch wat anders lopen.


'Ik vind het mooi zoals grote komedie en grote tragedie hier op elkaar botsen', zegt De Keersmaeker (beweeglijk, enthousiast, serieus) daags na de voorstelling in een Brussels grand café. 'Een zielige komedie, ik houd ervan wanneer het zo wat uitvergroot is.' Uitvergroten, dat kan ze, en dat kan Damiaan De Schrijver ook - een beetje STAN-fan is daar blij mee bekend. Een onverwachte gast is deze avond Dirk Van Dijck (de vader).


Want Oogst is elke voorstelling anders, met andere stukken, andere Vlaamse en Nederlandse acteurs, andere volgordes misschien. Spannend. Tijdens het gesprek met De Keersmaeker zijn haar medespelers bezig te bedenken welke sequentie geëigend is voor de komende, unieke, 'happening'; zo valt er ook voor de Nederlandse voorstellingenreeks (vanaf vanavond) niets te voorspellen over het moment van een bepaalde scène.


'Oogst is een uitloper van ToeSTANd', verklaart De Keersmaeker, verwijzend naar het verjaardagfeestje van de groep. Twee jaar terug werd STAN 20, en nodigden ze ruimhartig uit. Het resultaat was een feestelijke theatermarathon van 24 uur, achtereenvolgens in een paar steden. In de Monty (Antwerpen) kon je Toneelhuis-regisseur Guy Cassiers een rockact zien opvoeren met Katelijne Daemen, zag je Jan Decorte weer eens op de scène, kwamen Els Dottermans en Han Kerckhoffs langs, was er de volgende morgen een theaterprogramma voor kinderen, kampeerde er een afvaardiging van Dood Paard, stond 't Barre Land voor de deur. En STAN was er de hele tijd, op toneel, terzijde, in de zaal.


'Toen bleek ons weer hoe leuk het was veel mensen (opnieuw) te ontmoeten, te overleggen en samen dingen te maken. In Oogst komen straks acteurs van het Rotterdamse collectief Wunderbaum spelen. We vinden dat een interessante groep, nu kunnen we eindelijk eens aan elkaar snuffelen. Kortom: een plek inruimen voor het kleine, fijne theaterwerk, samen met anderen die je uit het oog verloren was, of met wie je altijd al een keer iets wilde.'


Zelf kwam ze met Het huwelijksaanzoek; collega Sara De Roo speelt met gastactrice Sara De Bosschere stukjes Shakespeare (A Twelfth Night); Frank Vercruyssen koos voor onder meer One for the Road van Pinter, en komt soms met een intermezzo uit de actualiteit. Het is nog maar een greep. 'We hebben wel ontzettend veel gepraat over de keuzes. Ik vond het bijvoorbeeld niet per se slecht om iets in reprise te nemen, maar Frank drong erg aan op nieuwe dingen. Uiteindelijk komen we daar dan uit, hoor. Er is veel nieuws, maar ik dans met Koen Augustijnen een bestaand stuk. We hebben het voor deze gelegenheid zelfs wat verlengd. 'Ik moest daar hard voor trainen!' Lacht: 'Maar ik doe dat graag, hè.'


Het resultaat is typisch STAN: komisch maar kritisch, empathisch en scherp, repertoire naast experiment. Gedreven: 'Kijk, wat het niet moet zijn is: nu zal die een stukje van dit doen, en dan de volgende weer een ander kunstje. Nee! Het is een kwestie van dramaturgie en uitproberen, en dan moet het uiteindelijk toch een groot verhaal zijn, of, zeg, een langere reis in uw hoofd.'


Hoewel logistiek bewerkelijk met zo'n diverse groep mensen, toeren ze ermee. STAN reist graag, en regelmatig: naar ver (Bogotà) en niet zo ver (Parijs, Toulouse, Athene), letterlijk en figuurlijk; ze werken ieder apart ook met andere theatermakers. En tegelijkertijd, alle uitstapjes ten spijt, letten ze goed op STAN. 'Je moet niet krampachtig zijn, andere projecten doen, dingen als Oogst maken. Maar je mag elkaar niet uit het oog verliezen. Het is absoluut noodzakelijk dat je geregeld terug samenkomt. Dat het contact zuiver en gezond blijft. Je kunt het elastiek ver oprekken, maar je moet wel zorgen dat het niet springt. Het is een kwestie van doseren. Je wilt fris blijven. Wij zijn niet vier mensen die graag in slaap vallen.'


Oogst. 26 t/m 29 april, Frascati, Amsterdam; www.theaterfracati.nl www.stan.be

Stop Thinking About Names

Jolente De Keersmaeker is geboren in Brussel in 1967. Na haar afstuderen aan het Antwerps Conservatorium richt ze met klasgenoten en gelijkgezinden Damiaan De Schrijver, Frank Vercruyssen en Waas Gramser toneelspelersgezelschap STAN op - de naam staat voor S(top) T(hinking) A(bout) N(ames).


De groep wijzigt van samenstelling met vertrek van Gramser en de komst van Sara De Roo, en maakt snel naam met acteursgericht en ondogmatisch theater in binnen- en buitenland. Begin jaren negentig gaan ze met onder meer Maatschappij Discordia samenwerken in kortere voorstellingen en acts, in De Veere, zoals ze hun Nederlands-Belgische repertoirevereninging noemen.


Jolente is de zus van choreografe Anne Theresa De Keersmaeker, met wie ze ook samen voorstellingen maakt voor dansgezelschap Rosas. Momenteel woont De Keersmaeker in Antwerpen. Met acteur Kuno Bakker (van gezelschap Dood Paard) heeft ze drie kinderen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden