Elkaar een beetje provoceren

Bijna een kwart eeuw opereren ze als de groep Vandoorn, gitarist Marc van Vugt en zangeres Ineke van Doorn. 'Eigenlijk zijn we lyrische singer-songwriters, die improvisatie hoog in het vaandel hebben staan.'..

Hij: 'Ik laat me nog steeds door haar verrassen.' Zij: 'Ik verras mezelf ook nog wel eens.' Bijna 23 jaar kennen ze elkaar nu, gitarist Marc van Vugt en zangeres Ineke van Doorn, samen de kern van de groep Vandoorn, maar ze blijven zich ontwikkelen in avontuurlijke richtingen. Ze bewegen zich in een aantrekkelijk grensgebied tussen liedjes en improvisatie, waarbij Ineke van Doorn met haar grote bereik en stembeheersing beurtelings de teksten brengt en fungeert als solerend blaasinstrument.

Onlangs maakten ze op uitnodiging van de NPS opnamen met het Metropole Orkest - alsof je opeens een heel grote kleurdoos krijgt, volgens Marc, die de composities levert. Maar op hun twee laatste cd's speelt het duo samen met één enkele gast. Op Love Is A Golden Glue, waarvoor ze een Edison kregen, is dat trompettist Eric Vloeimans. De nieuwste cd, Uncovered, wordt naar grote hoogte gestuwd door altsaxofonist Paul van Kemenade. Van Vugt vertelt dat deze meest uitgeklede versie van wat ooit begonnen is als kwintet, ontstond toen ze met vrienden voor de lol gingen jammen op standards als Nature Boy. 'Iedereen kent die stukken, dus je kunt ermee aan de haal gaan. Het is als een rivier die door blijft stromen: je kunt er af en toe rustig uitstappen om iets anders te doen. Elkaar een beetje provoceren, en toch het motortje draaiende houden.'

De spontane exploraties met Vloeimans bevielen zo goed dat officiële podia hen als trio gingen boeken. Voor het vervolg met Van Kemenade besloten ze ook wat eigen werk uit te voeren. Van Doorn geniet van het sparren met een blazer: 'Het is een beetje alsof je samen in de speeltuin bent. Iemand gooit een bal op, wie hem vangt, die heeft hem.' In het aloude Gee Baby, Ain't I Good To You gaat ze de vrije ruimte in met een geheel eigen soort scat, waarin zelfs krols gegrom muzikaal blijft klinken. Maar in andere stukken, zoals Paul Simons Something So Right, brengt ze weinig veranderingen aan. 'Die tekst is zo prachtig, dat lied is zo compleet, daar blijf je af. Het is dat ik het moet zingen, anders zou ik bij wijze van spreken ook m'n mond nog houden.'

Hoewel ze Vandoorn presenteren als jazzgroep hebben ze allebei moeite met die term. 'Veel mensen denken nog steeds dat jazz óf bebop is, óf vrije impro óf oude stijl', aldus Van Vugt. 'Terwijl er een groot publiek bestaat voor muzikanten die de categorieën ontstijgen. Maar dat gaat niet naar de concerten, omdat ze denken dat het te moeilijk is.' Van Doorn: 'Vroeger hoorde ik vaak na afloop: ''Leuk, maar wel ingewikkeld.'' Nu, met het trio, hoor ik dat nooit meer. Terwijl ik af en toe toch een potje sta te gillen en gek te doen. Maar dat komt voort uit het gevoel van het moment, waarin je de luisteraar wel degelijk mee kunt nemen.'

Doorsnee jazz is het inderdaad niet. Als invloeden noemen ze onder andere Niko Langenhuijsens Vaalbleek Orkest, met flamenco-elementen die nu nog in Van Vugts gitaarspel te horen zijn, en de universeel gemaakte fado van Fernando Lameirinhas. Ineke: 'Mijn eerste popconcert. Op de fiets van Rosmalen naar Veghel, om hem te zien met Sail/Joia.' Hun samenwerking begon in een Braziliaans bandje, toen Ineke nog op de middelbare school zat.

'Marc en de anderen waren dol op Airto Moreira en Flora Purim. Daar begreep ik eerst niks van, maar gaandeweg greep het me, vooral de instrumentale zang van Purim. Standards beschouwde ik destijds als amusementsmuziek, pas later besefte ik hoeveel je er van jezelf in kon leggen. Ik heb eigenlijk de omgekeerde weg bewandeld: eerst vrij en abstract zingen, en later steeds meer gestructureerde songs.' Van Vugt vat het zo samen: 'Eigenlijk zijn we lyrische singer-songwriters, die improvisatie hoog in het vaandel hebben staan.'

Die lyriek is ook grotendeels afkomstig van Inekes poëtische teksten. Sinds kort schrijft ze ook in het Nederlands, op aandringen van Marc (hoewel die de eerste keer dat ze haar moerstaal zong in de lach schoot). 'Je merkt toch dat het de muziek dichter bij de mensen brengt. We hebben door Canada en de VS getoerd, en daar merk je dat ze de Engelse teksten beter aanvoelen dan hier.'

Het levert prachtige stukken op als het verstild-sensuele Ochtend, te vinden op de nieuwste cd. Eigenlijk zou Van Doorn het liefste alleen ballads zingen, maar ze weet dat stemmingen alleen werken door contrasten: met swingende experimenten bijvoorbeeld. 'Je kunt wel alles blauw maken, maar dan zie je het niet meer. Een witte muur met iets blauws erop, daarbij denk je: dat is mooi blauw.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden