ReportageMuseumplein

Elk weekend protest: van wie is het Museumplein?

Ook in het eerste weekeinde na de verkiezingen trekken weer protestgroepen van allerlei pluimage naar het Museumplein. Ze voeren een psychologisch spel met de politie, die met waterkanon paraat staat. Twee dagen op het meestbevochten grasveld van Amsterdam.

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

Zaterdag

9.47 uur

Een waterig zonnetje schijnt op de enige uitgestrekte vlakte van het Amsterdamse centrum. Op het Museumplein maken een paar hardlopers, ouders met kinderwagens of hondenuitlaters hun spaarzame meters buitenshuis. Nu het nog kan. Straks nemen de bezorgde burgers het over van de flanerende stadsmens. De politiebusjes bij de vijver zijn daar al een voorteken van.

De cultuurkolossen aan de randen van het plein staan al maanden leeg. Maar buiten de wanden van de musea is er bijna elk weekend commotie. Al maanden komen hier groepen samen om te protesteren tegen het coronabeleid. Uit angst voor plunderingen tijdens de avondklokrellen barricadeerden de luxewinkels van de nabijgelegen P.C. Hooftstraat de gevels met al even luxeschotten. Nee, geen triplex voor de P.C.

Dit eerste weekeinde na de verkiezingen – die tot verbazing, frustratie en ongeloof van de anti-lockdowndemonstranten in het voordeel van het kabinet zijn uitgevallen – staan weer meerdere protestgroepen te trappelen. Eerst zouden het er zelfs vier zijn. Eén demonstratie tegen homofobie is afgelast, een andere tegen racisme is naar het Westerpark verplaatst.

Twee andere coronagelateerde demonstraties zijn na lang steggelen verboden, maar in groepen op Facebook en Telegram kondigen de organisaties aan alsnog te gaan. De gemeente heeft het Museumplein uitgeroepen tot veiligheidsrisicogebied. Daardoor mogen agenten preventief fouilleren. Bij eerdere demonstraties zijn wapens en vuurwerk aangetroffen.

Van wie is het Museumplein? Een weekend lang zijn we gestationeerd op het meest felbevochten grasveld van Amsterdam.

12.16 uur

Onder luid applaus wordt een groot wit lint het plein opgedragen, met teksten als ‘Vaccinatie-paspoort = apartheid’ en ‘Ik sta hier ook voor jou’. Dit is de demonstratie Worldwide Rally for Freedom and Democracy. ‘Het zijn Noord-Koreaanse toestanden hier’, zegt een jongen van 23 die zijn naam niet wil noemen. ‘Wat doen wij verkeerd? Onze vrijheid is afgenomen.’

Waarom mocht Black Lives Matter wel met duizenden demonstreren, vragen velen, maar wij niet? Halsema is hypocriet, zeggen ze, of ‘Vemke Valsema’, zoals ze werd genoemd op een flyer. Ze wijzen op het politiegeweld dat is gebruikt op het plein en op het Malieveld. Met elk hardhandig afgekapt protest worden hun vermoedens bevestigd: we leven in een politiestaat.

Om de invulling van het Museumplein werd altijd al gevochten. In 1883 was het de plek waar het Concertgebouw aan een weiland net buiten de stad werd gebouwd. Later deed het plein dienst als ijsbaan, tentoonstellingsruimte en hang- en frisbeeveld. Van 1953 tot 1997 sjeesden er auto’s over een vierbaansweg, bijgenaamd de ‘kortste snelweg van Nederland’.

Jarenlang was het plein, tot ongenoegen van omwonenden, het aangewezen trapveld voor mensenmassa’s: demonstraties, Ajax-huldigingen, WK voetbal live op groot scherm en Koningsdagfestivals. Vandaag staat een wat oudere buurtbewoner op het balkonnetje van zijn fraaie pand: met een telefoontje filmt hij de groeiende massa voor zijn deur.

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

12.31 uur

Marjo Hahn (60) uit Huizen draagt een kartonnen bord met de tekst: ‘Build Back Normal.’ Een verwijzing naar de leus Build Back Better van Joe Biden die is overgenomen door andere wereldleiders en waar vele coronasceptici een kwaadaardig plan in zien. ‘Ik ben niet gek’, zegt ze. ‘Ik zeg niet dat de wereld plat is. Maar zoek eens op wat Klaus Schwab en het World Economic Forum willen doen. Er komt een New World Order.’

Op het midden van het veld heeft zich een groep verzameld van honderden demonstranten, misschien wel duizend. Vooraan staat zoals aangekondigd een linie veteranen en daarachter zorgmedewerkers – of die er zo uitzien tenminste – die als een menselijk schild de demonstranten beschermen. Vanuit de gedachte: de ME zal vast geen mannen met baretten of mensen in doktersjassen in elkaar meppen, toch?

Politiebusjes roepen nu al om dat een noodbevel is afgegeven door de burgemeester en dat de demonstranten het plein moeten verlaten. ‘Anders wordt er geweld gebruikt.’ Niemand geeft gehoor aan de oproep. In de verte bij het Rijksmuseum staan tientallen ME’ers en busjes waarin politiehonden hard blaffen, opgewonden over wat komen gaat.

12.43 uur

Een flink deel van de demonstranten is op de grond gaan zitten, in afwachting van een charge van de ME. Een Nederlandse vlag wappert fier vooraan. Veel mensen hebben gele paraplu’s met hartjes en ‘Vrijheid’ erop getekend. Die komen een paar minuten later van pas als de politie met waterkanonnen begint te spuiten, een spray over de groep, zodat iedereen kleddernat wordt.

‘Geef acht!’, roept de voorman van de baretten en allemaal salueren ze richting de ME. Een regenboog krult over de hoofden van de mannen in het gelid.

Zodra het waterkanon uitgaat, wordt het nummer Leef van André Hazes, toevallig ook het campagnelied van Forum voor Democratie, hard aangezet. Vanuit honderden kelen klinkt het refrein: ‘Leef! Alsof je het laatste dag is. Leef! Alsof de morgen niet bestaat.’

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

12.59 uur

Een linie ME’ers met hun schilden en wapenstokken paraat begint op te rukken en stopt een paar meter voor de opgelijnde veteranen. Zwijgend staan de twee groepen tegenover elkaar. Een man loopt tussen de linies in met een bord: ‘Lekker wappies rammen.’

Er is een psychologisch spel gaande met de politie. Een kale man in leren jas loopt op de agenten af terwijl hij hen filmt. ‘Vind je het niet zielig voor die onschuldige mensen? Je wil dit zelf toch ook niet? Heb je de filmpjes gezien van agenten met gewetensbezwaren? Sluit je ook bij ons aan!’

13.08 uur

De politie roept om: ‘U bent bij dezen allemaal aangehouden.’ Daarop begint de meute te lachen en te joelen. Een helikopter vliegt over het veld, terwijl Heal The World uit de speakers van de demonstranten klinkt.

13.23 uur

Arrestatieteams – agenten met helmen op en in zwarte jacks en spijkerbroeken – komen vanuit meerdere hoeken aangelopen en plukken schijnbaar willekeurig demonstranten uit de groep en voeren ze af in busjes. De veteranen laten ze met rust.

Een paar minuten en tientallen arrestaties later slaat de sfeer om. De groep begint zich terug te trekken naar de hoek van het plein, bij het Stedelijk Museum, terwijl ze scanderen: ‘Liefde! Vrijheid! Geen dictatuur!’ Een grote stoet marcheert naar het centrum van de stad, het doel is de Dam. Dat halen ze niet. Op de Leidsekade worden ze urenlang ingesloten door de politie en uiteindelijk afgevoerd in busjes.

13.46 uur

Binnen een kwartiertje is het Museumplein nagenoeg leeg. Alleen de modderpoel in het midden en een paar plukjes ME’ers herinneren aan de demonstratie. Een paar tieners hangen op de bankjes. In de winkels aan de Van Baerlestraat komen Oud-Zuid-dames hun click-and-collectbestellingen ophalen.

Hoe is het voor een ondernemer hier de laatste weken? ‘Tja, wel pittig’, zegt Sandra Rademaker, eigenaar van Van Baerle Bloemen. Tuurlijk, zegt ze, iedereen moet kunnen demonstreren, maar het is wel stress als je het toch al lastig hebt. ‘We hebben hier breekbare vazen en potten. Het is niet fijn om je collega’s hier te moeten zetten. Ik word er een beetje moe van.’

Ze overweegt om de stal morgen maar niet te openen. Dan is er wéér een demonstratie.

Zondag

12.01 uur

Een man loopt in zijn eentje midden op het veld, heeft een Nederlandse vlag als een cape om zijn nek en rookt een peukje. Hij is de eerste die zondag is komen opdagen.

null Beeld Joris van Gennip
Beeld Joris van Gennip

12.11 uur

‘Wie is zijn zweep kwijt?’ Vijf agenten te paard kijken om. Eentje pakt de zweep aan van het groepje van een stuk of zes demonstranten die er vroeg bij zijn. ‘Kijk’, zegt een vrouw, terwijl een vriend de zweep teruggeeft. ‘Dát is nou liefde.’

Tientallen meters verder laat Annemarie van der Woude het hondje van haar buurvrouw uit. Ze woont boven de Rabobank en kan vanuit haar raam wekelijks naar een veldslag kijken. ‘Gisteren viel het mee, maar ik heb wel enge dingen gezien. Soms heb je geen zin in die energie.’

Ze is ‘groot fan van het waterkanon’, zegt ze met een glimlach. Als grapje ondertekende ze laatst, net als 22 duizend anderen, de petitie ‘Livestream van het waterkanon’. De ‘binnenblijvende Nederlanders’ vragen daarin om een webcam op het waterkanon, ‘een goede vorm van entertainment op de zondag’.

12.58 uur

Het is tijd om een ‘zuiver energetisch veld’ te creëren. Tientallen mensen vormen een cirkel om Romanie Spierts, die zich een sjamanistische healer noemt. Ze begint in tongen te spreken en te chanten, terwijl andere new-agetypes in Afghaanse jassen op trommels slaan. De politie loopt rondjes door de cirkel en maant iedereen anderhalve meter afstand van elkaar te houden.

Na een kwartier stopt het ritueel en roept Spierts iedereen op ‘in vrede en liefde weer naar huis te gaan’. Ze houdt eigenlijk niet van demonstreren en provoceren, vertelt ze, maar ze wilde best even helpen met een goede energie neerzetten voor de demonstratie. Zelf moet ze gaan nu. ‘Ik heb een afspraak met mijn sjamaan uit Groenland.’

De groep van vandaag komt voort uit de wereld van meditatie en spiritualiteit, legt Kevin uit. Hij is niet tegen vaccinaties, zegt hij, maar het coronavaccin neemt hij zeker niet. ‘Waarom zou je proefkonijn zijn?’ Over de toekomst van zijn twee kinderen maakt hij zich grote zorgen. ‘The Great Reset komt eraan’, zegt hij. ‘Let maar op.’

13.38 uur

De politie roept om dat iedereen zich ‘dient te verwijderen’ van het plein. Het gaat hooguit om een paar honderd man. De ME staat opgelijnd aan de rand van het grasveld. Een man met een megafoon roept om: ‘Als we worden weggespoten, heb ik nog een ander plan. We gaan lopen!’

13.49 uur

De ME begint in een stevig tempo op te rukken en vrijwel direct gaan ook de waterkanonnen aan. ‘Loop rustig naar achter’, roept de demonstrant met megafoon. Al gauw wordt lopen rennen. Binnen vijf minuten is het plein leeggeveegd. De meute blijft nog even hangen rond het Concertgebouw en scandeert een bekende leus: ‘Liefde! Vrijheid! Geen dictatuur!’

14.28 uur

Langzaam maar zeker nemen de andere Amsterdammers de buurt weer over. Ze hangen voor de deur van koffietentjes en cafés. Ze kijken geïrriteerd dat ze, dankzij de laatste overgebleven demonstranten, niet op topsnelheid met hun Urban Arrow-bakfiets voorbij kunnen sjezen. Een oudere meneer spiekt door het diamantvormige ruitje van zijn voordeur aan de Gabriël Metsustraat. ‘Sorry hoor’, zegt een vrouw sarcastisch, terwijl ze tulpen op de grond legt. ‘De gekkies zijn zo weer weg!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden