Elk plan om wapenverkoop te beperken sneuvelt in Senaat

Anderhalve week na de schietpartij in Orlando heeft de Amerikaanse Senaat vier voorstellen verworpen om de verkoop van vuurwapens te beperken. Voor de Democraten worden wapens een groot thema voor de verkiezingen in november.

In elk hart staat een foto van een van de 49 slachtoffers van het bloedbad in Orlando: daarmee betogen activisten dinsdag voor een strengere wapenwet bij de wapenlobby NRA in Fairfax. Beeld epa

Na de stemming zochten huilende nabestaanden van eerdere schietpartijen steun bij elkaar. Ook na eerdere bloedbaden wist politiek Washington geen vuist te maken. 'Een heel, heel slechte Groundhog Day', zei de moeder van een slachtoffer op Virginia Tech in 2007 tegen The New York Times, verwijzend naar de film waarin alles steeds opnieuw gebeurt.

Democratische senatoren buitten de uitslag zo politiek mogelijk uit. 'De Republikeinen moeten zich schamen, maar natuurlijk doen ze dat niet', zei fractieleider Harry Reid. 'Ze schamen zich niet omdat ze de NRA blij hebben gemaakt.' De National Rifle Association is de machtigste lobby in de VS.

Toch was de stemming ingewikkelder dan dat. Want zelfs de Republikeinen moeten wat, na de schietpartij in homobar Pulse die 49 bezoekers het leven kostte. Ook zij kwamen met twee voorstellen om de aankoop van wapens iets lastiger te maken. Maar zoals de Republikeinen de Democratische voorstellen verwierpen, zo verwierpen de Democraten die van de Republikeinen.

Belangrijkste voorstellen

Wat wilden de Democraten? Het belangrijkste was de antecedenten van wapenkopers beter te controleren; niet alleen in winkels, maar ook bij 'privé'-transacties, zoals op wapenbeurzen en via internet. Dat is een plan dat al door president Obama wordt ingevoerd, maar dan zonder harde juridische basis. Het tweede voorstel was om de verkoop van wapens te verbieden aan Amerikanen die op de Terrorist Screening List van de FBI staan, of in de vijf jaar voor de koop in een terroristenonderzoek zijn benoemd. De schutter in Orlando had volgens dit voorstel niet legaal aan wapens kunnen komen.

Wat wilden de Republikeinen? Hun eerste voorstel was ook bestanden van patiënten met psychische problemen te betrekken bij het antecedentenonderzoek in wapenwinkels (tot dusver stuit dat op privacy-bezwaren). Het tweede voorstel, om van terroristische intenties verdachte Amerikanen de aankoop van wapens te ontzeggen, leek op dat van de Democraten, maar met een belangrijke restrictie: alleen na tussenkomst van een rechter.

Dat is niet triviaal. In de terroristendatabase van de FBI zitten enkele duizenden Amerikanen. De criteria om erop te komen zijn onduidelijk, de criteria om eraf te komen al helemaal. Het ongefilterde gebruik van de lijst (zoals de Democraten voorstelden) zou indruisen tegen het grondwettelijke recht om wapens te kunnen kopen, reden waarom zelfs burgerrechtenbewegingen twijfelden over de maatregel. Dinsdag zou een Democratische senator met een compromis komen waarin niet de Terrorist Screening List wordt gebruikt, maar de no-fly list van de FBI. Dat zou het probleem van burgers die onterecht op de lijst staan sterk verkleinen.

Mazen in de wet

Eigenlijk leidt de discussie over de terroristenlijst alleen maar af. Want zolang er mazen in de wet zijn die het mogelijk maken antecedentenonderzoek te vermijden, kan elk individu op welke lijst dan ook toch aan wapens komen. Vandaar dat de Democraten de schuld in de schoenen van de Republikeinen blijven schuiven. 'We moeten duidelijk blijven maken dat de Republikeinen hebben besloten om wapens te blijven verkopen aan IS', zei senator Chris Murphy van Connecticut. Dat is de staat van Sandy Hook, de school waar een gestoorde man in 2012 26 kinderen en onderwijzers doodschoot.

Democratisch presidentskandidaat Hillary Clinton en Democratische politici zullen blijven hameren op de wapenkwestie. Een meerderheid van de Amerikanen is voor inperking van het wapenbezit. Alleen hardcore conservatieven interpreteren het Tweede Amendement van de Grondwet als een vrijbrief voor zo veel mogelijk wapens voor zo veel mogelijk mensen. Dat betekent dat Republikeinse volksvertegenwoordigers in gematigde staten op dit punt meer electoraal risico lopen dan hun Democratische concurrenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden