AnalyseExitstrategieën

Elk land doet het anders: zo ontworstelt de wereld zich aan de lockdown

Mensen eten op 18 mei bij een restaurant in Rome, waar de lockdown stap voor stap wordt versoepeld.Beeld EPA

Het kabinet maakte dinsdag bekend aan welke voorwaarden we moeten voldoen om de lockdown per 1 juni verder te versoepelen. Hoe pakken andere landen de versoepelingen aan? Uit welke exitstrategieën kunnen ze kiezen?

Stap voor stap zoeken landen wereldwijd de uitgang van de lockdown. Nadat het coronavirus zich vanuit Azië verspreidde, namen vooral in de maand maart veel landen drastische maatregelen om de verspreiding van covid-19 te stuiten. Nu in Noord-Amerika, Europa, Azië en Oceanië sprake lijkt van een afname van de dagelijkse sterfte, beginnen overheden weer versoepelingen door te voeren.

Nederland opende onder meer de basisscholen en de kappers, begin juni volgen meer versoepelingen, zoals de gedeeltelijke opening van horeca en middelbare scholen. Maar hoe pakken andere landen dat aan?

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Acht manieren

De Universiteit van Oxford inventariseerde dit. De onderzoekers definieerden acht manieren van versoepelen, waaronder het openen van scholen, het (gedeeltelijk) openen van grenzen en het weer toestaan van bijeenkomsten. In 78 landen bleek sinds half april de lockdown op een van de acht onderdelen te zijn versoepeld. Dat gebeurde vooral in Europa, Noord-Amerika en het zuiden van Afrika.

Landen met het strengste beleid hebben uiteraard de meeste mogelijkheden om weer meer ruimte te scheppen. Strenge landen als Italië en Spanje kunnen maatregelen afschaffen die in Nederland nooit zijn ingevoerd.

In 32 landen in vooral Zuid-Amerika en Midden-Afrika zijn echter sinds half april nog extra maatregelen genomen om het virus in te dammen. Ook in China, Koeweit en Jemen nam het aantal beperkende maatregelen juist toe. In China gebeurde dit nadat de maatregelen eerder in april net minder streng waren geworden.

De acht verschillende methoden geven een goed beeld van hoe landen hun lockdown versoepelen. Overheden hechten er vooral aan om werknemers weer aan het werk te krijgen en burgers meer bewegingsvrijheid te geven. Het herstel van de economie en het sociale leven wegen zwaar.

Het herstel van vermaak en plezier heeft duidelijk minder prioriteit. Massale evenementen en het openen van bioscopen en muziekzalen worden wereldwijd nog altijd weinig toegestaan.

De acht methoden om te versoepelen

Hoe worden deze verschillende strategieën wereldwijd toegepast? Hieronder zetten we dit uiteen en vergelijken we de aanpak van andere landen met die van Nederland.

Methode 1: Weer naar het werk
Versoepeld door: 54 landen
Strenger door: 12 landen

In landen als Sierra Leone, Laos en Madagaskar mogen inwoners weer naar hun werk. Tot voor kort waren daar alle niet-essentiële werkplekken gesloten en mochten bijvoorbeeld alleen supermarkten en ziekenhuizen open zijn. Elk land hanteert daarbij zijn eigen definitie van ‘essentieel’. In Frankrijk bleven de wijnhandels open, in Italië de nieuwskiosken.

Nederland ging veel minder ver met het stilleggen van werk en gaf het dwingende advies om zoveel mogelijk thuis te werken. Deze aanpak lijkt nu wereldwijd meer navolging te krijgen. Ruim vijftig landen versoepelden sinds half april de maatregelen en stapten over op het aanprijzen van thuiswerken voor sommige beroepsgroepen. Nederland hanteert nu alleen nog een werkverbod voor bepaalde sectoren, zoals de horeca, sportscholen, musea en bioscopen. Als het virus onder controle blijft, zal de regering dit verbod op 1 juni  opheffen: onder strenge voorwaarden (anderhalve meter afstand) mag een deel van deze ondernemingen dan weer open. 

Methode 2: Weer naar buiten
Versoepeld door: 38 landen
Strenger door: 15 landen

Terwijl de Nederlandse regering alleen adviseert om thuis te blijven en burgers zelf bepalen wat ze noodzakelijk achten, mochten inwoners in landen als Italië, Frankrijk en Spanje geruime tijd alleen naar buiten voor het hoogstnoodzakelijke. 

In deze Zuid-Europese landen is het strengere regime inmiddels deels afgebouwd. Half april waren er nog 114 landen waar mensen alleen voor boodschappen of essentiële bezoeken (vaak maar één keer per dag) naar buiten mochten. Inmiddels is dat aantal afgenomen tot 90. Tsjechië en Frankrijk zijn bijvoorbeeld iets soepeler geworden, de situatie is daar nu vergelijkbaar met die in Nederland. 

Op dit moment zijn er 43 landen waar een advies geldt om voorzichtig te zijn bij het naar buiten gaan. In Oostenrijk was er het advies om thuis te blijven, maar inmiddels geldt dat niet meer. In 5 landen, waaronder Namibië en Mongolië, zijn maatregelen zeer snel afgebouwd. Burgers mochten daar een maand geleden alleen naar buiten voor essentiële zaken, nu zijn er geen belemmeringen meer.

Methode 3 : Weer met het openbaar vervoer
Versoepeld door: 23 landen
Strenger door: 8 landen

In Nederland reden de bussen volgens een zondagsdienst en waren vooral intercity’s geschrapt, maar bijna alle bestemmingen waren gewoon bereikbaar met het openbaar vervoer. Het is de bedoeling dat het ov alleen voor essentiële zaken wordt gebruikt, maar de controle hierop is niet streng. Van de ruim 70 landen waar het openbaar vervoer op sommige trajecten helemaal niet meer reed, is een deel de afgelopen weken minder streng geworden. Irak, Italië en Nieuw-Zeeland laten bijvoorbeeld weer meer mensen toe.

Methode 4: Weer reizen binnen het land
Versoepeld door: 22 landen
Strenger door: 4 landen

Reizigers uit het zuiden van Noorwegen moesten twee weken in quarantaine als ze de poolcirkel wilden bezoeken. Het was voor Noren ook verboden om naar hun vakantiehuis te gaan, op straffe van een boete van 15 duizend Noorse kronen (meer dan 1.300 euro) of 10 dagen gevangenisstraf. 

Sinds 20 april mogen de Noren weer naar hun vakantiehuis. Net als in 21 andere landen mogen burgers zich binnen hun land vrijer bewegen dan een maand geleden. Zo is ook de Oostenrijkse quarantaine voor Tirol opgeheven. In deze zwaargetroffen regio in Oostenrijk mocht niemand buiten zijn of haar eigen dorp komen. 

Dit verhaal kwam tot stand na een bijdrage van lezers via de Open Redactie, het platform voor lezers om mee te denken met journalistieke keuzes. Ook meedoen met de Open Redactie, dan kunt u zich hier aanmelden.

Belize, Jemen en Trinidad en Tobago werden de afgelopen maand juist strenger. In China is het, na een eerdere versoepeling van de regels, in de stad Shulan voor de 600 duizend inwoners verboden om de regio te verlaten. 

Nederland, dat qua oppervlakte klein is, verbood nooit het reizen tussen regio’s, en volstond met het algemene advies zoveel mogelijk thuis te blijven.

Methode 5: Scholen weer open
Versoepeld door: 21 landen
Strenger door: 0 landen

In Nederland zijn de basisscholen sinds ruim een week weer op halve kracht open, het plan is dat de middelbare scholen in juni volgen. Nederland is hiermee een van de 21 landen die de afgelopen periode zijn maatregelen op dit gebied heeft versoepeld. Ook in Australië , Duitsland en Griekenland ging een deel van de scholen weer open. 

Er waren overigens maar drie landen (Zweden, Burundi en Nicaragua), die zowel basisonderwijs als middelbaar onderwijs helemaal niet hebben gesloten. Hoger onderwijs is in Zweden wel gesloten. Alle andere 150 landen die de Universiteit van Oxford in kaart bracht, sloten de scholen volledig of ten dele.

Methode 6: Weer groepsbijeenkomsten
Versoepeld door: 18 landen
Strenger door: 14 landen

In de staat Georgia in de VS mogen de burgers alweer sinds eind april naar de bioscoop. Ook in Groenland en Oostenrijk zijn de regels voor samenkomsten versoepeld.

Nederland laat vanaf 1 juni weer dertig personen toe in bioscopen, theaters en muziekzalen, mits ze op 1,5 meter afstand blijven. Deze versoepeling van bijeenkomsten is voorzichtig in meer landen te zien. De Universiteit van Oxford maakt daarbij onderscheid tussen maatregelen voor bijeenkomsten met tien, honderd en duizend personen. 

In Nederland zijn nu al samenkomsten van dertig mensen toegestaan bij uitvaarten, bruiloften en religieuze bijeenkomsten. Bij wettelijk verplichte bijeenkomsten als aandeelhoudersvergaderingen of raadsvergaderingen zijn honderd mensen toegestaan. In bijna 100 landen mogen er om geen enkele reden meer dan tien mensen samenkomen. Op dit moment zijn er 18 landen die grotere bijeenkomsten organiseren dan tijdens het hoogtepunt van de crisis.

Methode 7: Grenzen mondjesmaat openen
Versoepeld door: 11 landen
Strenger door: 9 landen

Een quarantaine voor buitenlandse reizigers klinkt als een zeer strenge maatregel, maar de aankondiging van Spanje om reizigers twee weken op te sluiten is in feite een versoepeling. Voorheen waren de grenzen namelijk geheel gesloten. 

Op het hoogtepunt van de coronacrisis waren er 101 landen die hun grenzen voor al het buitenlandse verkeer hadden gesloten. Mondjesmaat worden deze grenzen weer geopend, al komen er andere maatregelen voor in de plaats, zoals een quarantaine en een verbod voor mensen uit bepaalde risicolanden. Ook bij Spanje is dit het geval.

Nederland hanteert momenteel het beleid dat reizigers uit risicogebieden niet worden toegelaten. In de praktijk betekent dit een verbod op reizigers van buiten de EU. Inmiddels zijn 11 landen soepeler geworden, waaronder Kroatië en Estland. Vrijdag kondigde Italië aan dat vanaf 3 juni buitenlandse reizigers weer mogen komen.

Methode 8: Toestaan evenementen nog onbegaanbare weg
Versoepeld door: 3 landen
Strenger door: 0 landen

In Nederland zijn evenementen voorlopig verboden. En die situatie kan nog wel een jaar aanhouden, liet minister De Jonge doorschemeren. Nederland staat hierin zeker niet alleen: bijna geen enkel land durft het aan om evenementen te organiseren. In Zuid-Korea en Bermuda zijn de regels enigszins versoepeld, maar ook daar wordt nog steeds aanbevolen om evenementen niet door te laten gaan. Ruim 140 landen staan evenementen helemaal niet toe.

Er zijn maar vier landen waar evenementen gewoon door mogen gaan: Burundi, Nicaragua, Zweden en Zambia. In onder meer Japan en Andorra geldt geen verbod op evenementen, maar is er een overheidsadvies om ze af te gelasten.

De maatregelen van de 150 individuele landen zijn online na te zoeken. Deze gegevens worden voortaan door de Volkskrant dagelijks bijgehouden op de grafiekenpagina over het coronavirus wereldwijd.

De belangrijkste Nederlandse cijfers over de uitbraak van het coronavirus zijn op deze grafiekenpagina te bekijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden