Elk cijfer klopt, maar toch: een krankzinnig rapport

Een rekenexercitie met correcte cijfers, maar volslagen idiote uitgangspunten. Het resultaat, meent demograaf dr. E. van Imhoff: een rapport vol projecties die los staan van de werkelijkheid....

Met enige bevreemding heeft Van Imhoff kennis genomen van de publicatie van de VN-demografen - en de ophef daarover. 'Want wat is het nieuwe? Het nieuwe zijn die waanzinnige berekeningen. Zo extreem dat ze als richtlijn voor beleid niet relevant zijn.'

Al moet worden toegegeven: ook Demos, het blad van Van Imhoffs eigen Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) besteedde vijf pagina's aan het VN-onderzoek. Koppen: 'Vergrijzing geen reden tot paniek' en 'Migratie géén remedie tegen vergrijzing'. Essentie van de NIDI-kritiek is dat de VN-demografen de leeftijdsstructuur die hoort bij een hoge vruchtbaarheid (veel jongeren) proberen te handhaven in een situatie van lage vruchtbaarheid. Imhoff: 'De bevolking jong houden als de vruchtbaarheid laag is, dat is krom, dat kán helemaal niet.'

De VN-berekening veronderstelt dat de nieuwkomers het lage geboortecijfer van hun nieuwe land aannemen. De vergrijzing wordt daardoor alleen maar in de tijd opgeschoven. Als remedie daartegen moeten volgens de VN-hypothese opnieuw immigranten worden binnengehaald, enzovoorts, enzovoorts. 'Uiteindelijk kan die niet-vergrijsde leeftijdsstructuur dus alleen worden gehandhaafd met krankzinnige aantallen immigranten.'

Dat het aantal werkenden per niet-werkende sterk gaat verminderen - de vergrijzing - weten we al 25 jaar, zegt de demograaf van het NIDI. 'Voor demografen een open deur.' En inderdaad zal dat sociale en economische ingrepen vergen. Verhoging van de pensioenleeftijd zou al veel helpen. Lagere pensioenen. Het aanboren van ongebruikte arbeidsreserves (vrouwen!). De WAO terugdringen. En jawel: ook een zekere immigratie kan een optie zijn.

Zo'n combinatie van oplossingen, zegt Imhoff, is realistischer dan een verzesvoudiging van de bevolking. Want daar komt de projectie van de VN wat betreft Nederland op neer: in honderd jaar een toename tot pakweg 110 miljoen inwoners. 'Het probleem van immigratie is dat het alleen maar het probleem verschuift in de tijd, en de aantallen groter maakt. En 110 miljoen mensen, dat wordt echt krap.'

Imhoff vindt het niet alleen raar om de leeftijdsopbouw van 1995 te willen handhaven, hij vindt het ook onwenselijk. 'In 1965 bracht het CBS een prognose uit: Nederland zou in 2000 21 miljoen inwoners tellen. Nou, dat gaf een enorme schok. Van die hoge vruchtbaarheid wilden we af. En dan zouden we nu opeens tientallen miljoenen immigranten toelaten omdat we jong willen blijven?'

Hij geeft toe dat sommige bedrijfstakken werknemers uit het buitenland halen. 'Maar dat heeft weinig met demografie te maken. De krapte op de arbeidsmarkt komt vooral door die enorme banengroei.'

Wat de NIDI-demograaf mist in het VN-rapport, is de nadelen van massale immigratie. Het is, zwak gezegd, de vraag of Europa dat kan verwerken. En ten tweede: de onwenselijkheid op zich van sterke groei. 'We roepen tegen ontwikkelingslanden dat ze iets aan hun vruchtbaarheid moeten doen. Dan kunnen de westerse landen niet opeens gaan zeggen dat ze ontzettend veel mensen nodig hebben, om jong te blijven. Dat is zo tegenstrijdig als maar kan.'

Als het VN-rapport puur wordt beschouwd als rekenexercitie, zegt Van Imhoff, dan is er weinig aan de hand. De cijfers op zich kloppen. 'Áls je wilt dat Nederland niet verder veroudert, én je kiest immigratie als enig instrument, ja dán moet je enorme aantallen gaan importeren, die bovendien na verloop van tijd steeds groter worden. Maar de beleidsrelevantie van zo'n berekening is op zich nul.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.