Eliáns odyssee

HET LOT van Elián González valt niet te benijden. Met zijn moeder en haar tweede man vluchtte hij vorig jaar november op een wrakke schuit naar Florida....

Alsof het drama dat het zesjarige jongetje heeft doorgemaakt niet genoeg is, vechten voor- en tegenstanders van het Castro-regime een propaganda-oorlog uit over zijn rug. Fijnzinnig zijn de middelen waarvan de strijdende partijen zich bedienen allerminst.

Castro had er voor kunnen kiezen de zaak Elián niet te politiseren. Dat had de kansen van vader Juan Miguel González om Elián terug te krijgen bepaald niet geschaad. In plaats daarvan zag El Lidér Maximo zijn kans schoon. Hij riep op tot massale demonstraties en bemoeilijkte de overtocht van González naar de VS door tevens toegang te eisen voor een compleet propaganda-circus. Havana hangt vol affiches waarop Elián prijkt naast Che Guevára. Cuba's jongste held...

Maar dit is kleuterspel vergeleken bij wat de anti-Castro gezinden zich permitteren. Oud-oom Lazaro González is gewild of ongewild een speelbal geworden in handen van extreme Cubaanse ballingen-organisaties. Zij kloppen op hun beurt het half verweesde jochie op tot het formaat van een mini-Messias. Elián symboliseert de keus voor de vrijheid en daarom moet hij, met of zonder vader, in Miami blijven.

Alsof het zo nog niet gek genoeg is, is het drenkelingetje ook lijdend voorwerp geworden van de Amerikaanse verkiezingsstrijd. De Republikein Bush beet het spits af: Elián hoeft niet terug naar het totalitaire Cuba, maar mag c.q. moet in de VS blijven. Vervolgens nam ook de Democraat Gore afstand van het gezond verstand, dat zegt dat Elián en zijn vader recht op elkaar hebben. De anti-Castro-lobby zal hem dankbaar zijn, maar Gore zit aardig klem, want tweederde van de Amerikanen heeft het hoofd niet verloren en oordeelt dat de jongen bij zijn vader hoort.

Er zijn een paar lichtpuntjes. Zoals de vaste hand, waarmee minister van Justitie Reno, gesteund door Clinton, werkt aan de gezinshereniging. González mocht van Castro uiteindelijk mét tweede vrouw en baby en zónder parlementsvoorzitter naar de VS. Als nu ook de oud-oom nog bij zinnen komt, is er een soort van happy end in zicht. De keus waar vader en zoon willen wonen, in Cuba of in de VS, komt maar één man toe: Juan Miguel González.

Zo zou het altijd horen. De zaak-Elián maakt schrijnend duidelijk hoezeer het Amerikaanse Cuba-beleid (de boycot) en de Cubaanse reactie (vergaande onderdrukking van de vrijheid) aan herziening toe zijn. Als door toedoen van Elián het denken hierover op gang komt, is zijn odyssee niet geheel vergeefs geweest. Helaas, voorlopig wijst er weinig op zo'n kentering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.