Elektronisch navigeren naar de vakantiebestemming

De wegenkaart verliest terrein. Routeplanners en navigatiesystemen gidsen de automobilist naar zijn bestemming. Maar niet heel Europa is al afgedekt....

Bij de Wegenwacht heeft zich tot nog toe niemand gemeld die hopeloos verdwaald was omdat de autonavigatie het had begeven. Toch is het niet denkbeeldig dat die hulpvraag zich binnenkort voordoet. Langzamerhand groeit een generatie automobilisten op die zich - niet gehinderd door veel schoolse topografische kennis - geheel moet verlaten op satellietnavigatie om de weg te vinden.

In de afgelopen tien jaar zijn elektronische navigatiehulpjes sterk verbeterd en worden ze ook steeds vaker gebruikt. Halverwege de jaren negentig paste een routeplanner voor de pc nog op één diskette en kon de gebruiker niet van de hoofdroutes afwijken. Tegenwoordig kan dezelfde gebruiker zijn reis van de Noordkaap tot ver achter Ankara plannen.

Automobilisten en motorrijders kunnen beschikken over twee soorten elektronische hulpmiddelen: de routeplanner en het navigatiesysteem. De eerste - als programma op cd-rom of via websites - leent zich vooral om vooraf een route op te stellen. Het tweede systeem wordt ingebouwd in de auto en beschikt naast een reisplanner ook over een plaatsbepalingssysteem waarbij de positie van de auto via satellieten op meters nauwkeurig wordt bijgehouden. Een elektronische stem ('Bij het volgende kruispunt rechtsaf') gidst de automobilist. Voorwaarde voor een betrouwbare werking is wel dat de straten-cd-rom of -dvd regelmatig wordt vervangen door een geactualiseerde versie.

Toch zijn zowel routeplanners als navigatiesystemen nog niet optimaal. Volgens kartograaf Eddie Poppe, lid van de werkgroep routeplanners van de Nederlandse Vereniging voor Kartografie, is Nederland voor 99,9 procent in kaart gebracht, maar in Zuid-Europa is men pas op de helft. Daar ontbreken veel straten op het platteland. Ook een reis naar Afrika of het Verre Oosten is nog niet nauwkeurig te plannen zonder gedrukte landkaart. 'Het komt allemaal wel, maar het is erg duur en tijdrovend om alles in digitale bestanden onder te brengen.'

De verrijking van de kaartinformatie met zogenoemde points of interest bepaalt het succes en de mogelijkheden van een routesysteem. Deze gegevens zijn niet beperkt tot toeristische bezienswaardigheden maar bevatten juist alledaagse gegevens zoals de plaats van benzinestations, geldautomaten, restaurants, hotels, gemeentehuizen en politieposten.

'Het aanvullen gaat langzaam', zegt Poppe. 'Zo werken bedrijven aan het plannen met huisnummers. Maar omdat dit zoveel tijd en geld kost, komt er eerst een tussenstap waarbij straten worden verdeeld in segmenten tussen twee zijstraten. De huisnummers in zo'n segment worden dan aangegrepen als referentie. Als je zoekt naar huisnummer 13, weet de planner voorlopig alleen dat je tussen nummer 1 en 15 moet zijn, ergens dichtbij nummer 15. Bij een lange straat zoals de Laan van Meerdervoort in Den Haag, kun je er wel eens flink naast zitten.'

Poppe verwacht dat de grootste ergernis van routeplanners, onhandige beschrijvingen zoals 'Op de A2 na 375 meter rechtsaf', binnen enkele jaren tot het verleden zal behoren. 'Het is natuurlijk veel gebruiksvriendelijker om aanwijzingen te krijgen als ''Ga bij de bakkerij rechtsaf''. Maar dat is een kwestie van veel extra informatie aan de kaarten koppelen.'

Marcel Hamers van Tensing SKS, fabrikant van onder meer meldkamersystemen voor hulpdiensten en de planners van Routemaster, ALH en de ANWB, erkent de noodzaak van het verzamelen van toegevoegde gegevens. 'De grootste uitdaging van het moment is de uitbreiding van de meta-informatie. We krijgen bijvoorbeeld vragen van transporteurs die graag willen weten of ze met een extra lange of brede combinatie de bocht kunnen nemen op een bepaalde route. Dat is nu nog een probleem, want over die informatie beschikken wij niet.

'Een andere handige toevoeging zou het toevoegen van file-informatie zijn. Dat is nu technisch nog lastig omdat er gewerkt wordt met lengte-gegevens. Zodra we echter de beschikking krijgen over file-informatie in de vorm van aantallen minuten vertraging, is dit te verwerken in de reisduur.'

Een andere uitbreiding van de route-informatie bestaat zelfs uit het tonen van videobeelden van de omgeving. Zo kunnen lage bruggen, kenmerkende gebouwen of de hoogte van de omliggende flats worden getoond. Behalve voor toeristen is dit handig voor hulpdiensten of bijzondere transporten. Natuurlijk zal het even duren voordat iedere straat en steeg in Nederland is gefilmd.

Naast de veelgebruikte routeplanners op cd-rom of via websites, worden routenavigatiesystemen steeds populairder. Ze worden ook goedkoper. Er zijn al systemen vanaf 1250 euro. Enkele duurdere auto's, zoals Mercedes, Volvo en BMW zijn in de fabriek al van een navigatiesysteem voorzien. Fiat, met de merken Alfa Romeo, Fiat en Lancia, bouwt sinds vorig jaar ook in de goedkopere modellen een uitgebreid navigatie- en communicatiesysteem in.

De koper krijgt onder de naam Connect Plus voor 1750 euro een ingebouwd navigatiesysteem met radio, cd-speler en telefoon. Bijzonder zijn de extra abonneediensten. Met een druk op de knop verstuurt de eigenaar een sms'je aan een callcenter in Arese, Italië. In het bericht is de positie van de auto al opgenomen. Een Nederlandse automobilist wordt gebeld door een Nederlandssprekende medewerker die technische vragen beantwoordt en hulp kan organiseren bij calamiteiten. Ook kunnen weersverwachtingen of adressen worden opgevraagd, beurskoersen worden doorgegeven en hotels of theaterkaartjes gereserveerd. Het callcenter kan de coördinaten van het hotel rechtstreeks doorgeven aan de boordcomputer, zodat de bestuurder er direct heen kan rijden. Zo'n dienst kost 20 euro per maand.

Volgens Hans Vervoort van Fiat Auto Nederland schaft bijna eenvijfde van de kopers het systeem aan. Wel merkt het bedrijf in Nederland een zekere schroom om de extra diensten af te nemen. 'Het is alsof Nederlanders zich schamen om de weg te vragen naar een hotel of een restaurant. In grotere landen, waar een automobilist minder goed de weg weet, is er misschien meer wat behoefte aan dergelijke diensten.'

Ondanks alle steun van satellietnavigatie en callcenters blijft de verantwoordelijkheid voor een goede afloop van de rit bij de automobilist. Dat was de Duitse automobilist die op eerste kerstdag 1998 prompt de rivier de Havel inreed, kennelijk even vergeten. Op gezag van zijn navigatiesysteem sloeg hij rechtsaf, in de overtuiging een brug op te rijden. Dat bleek een misser: op de plaats waar de elektronische wegenkaart een brug veronderstelde, bleek een veerpont te varen, en die was natuurlijk net halverwege.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden