Elektrisch en een beetje idealistisch

Toen nog niemand interesse had in elektrische fietsen, liepen Michiel Hartman en Taco Anema de handelaren af met hun tweewielers. Nu loopt hun omzet in de miljoenen.

De eerste zeecontainer uit China werd afgeleverd bij een anti-kraakpand in Rotterdam. Michiel Hartman (41) en Taco Anema (36), destijds dertigers die elkaar nog kenden uit hun Delftse studentenhuis, oefenden even met de kleine vorkheftruck die ze bij de Bo-rent hadden gehuurd en begonnen toen met het uitladen van de 170 elektrische fietsen en twintig scooters. Het was 2006 en de elektrificatie van tweewielerig Nederland was begonnen.


'Bijna niemand had nog van elektrische fietsen gehoord', zegt Anema in hun kantoor op het Amsterdamse IJburg. 'We moesten de markt zelf maken.'


Anema, die al sinds zijn middelbareschooltijd bedrijfjes opricht - hij verdiende geld met licht en geluid, met een beveiligingsbedrijf, met een douche waarin je bruin wordt - wist van aanpakken. Eerst timmerde hij met wat jongens uit zijn oude studentenhuis een podium en een standje in elkaar en toonde de fietsen op een Utrechtse fietsenbeurs, Bike Motion. Nauwelijks interesse. Toen werd het ouderwets handwerk: zelf fietsenwinkels afgaan. 'We laadden elke ochtend een busje vol en mochten pas terugkeren als dat leeg was. Zo de winkels langs, koude acquisitie. Mijn tactiek was dat ik net zo lang in de winkel bleef staan tot zo'n dealer dacht: arme jongen, laat ik er maar eentje in de etalage zetten.'


Aanvankelijk hadden ze het merk 'Hartmobile' bedacht, maar een bevriende reclamejongen vond dat een slechte naam en bedacht iets anders: QWIC. 'Toen zaten we dus een paar avonden tweehonderd stickers van die frames te peuteren om er nieuwe op te plakken', zegt Anema. 'Tja, zo begin je een bedrijf.'


Nu worden hun fietsen en scooters verkocht door honderden bedrijven in Nederland, België en Duitsland. Ze verkopen een paar duizend exemplaren (à 1.250 tot 5.000 euro) per jaar en zijn klaar voor de volgende stap: naar de rest van de wereld. 'Het wordt weer spannend, het komend jaar', zegt Anema.


De eerste typen bouwde Anema nog met wat er voorhanden was in de Chinese schappen. Hij was in die begindagen bij een paar fabrieken in China langsgegaan en koos daar een frame, een versnelling, wielen en de aandrijving. Hij zei: dat wil ik iets anders, en dat moet wat lichter, en dat zadel graag, en zo zocht hij in twee weken zijn eerste partij bij elkaar. Hij was per slot van rekening een werktuigbouwer - een jongen die vroeger zelf ook al aan zijn fiets en brommer sleutelde. Dan weet je wat je koopt. Ook handig: Anema kon zelf de fietsen repareren. 'De dealers begrepen er niets van', zegt hij. Reserveonderdelen haalde hij gewoon van een stuk of tien fietsen die ze speciaal voor dat doel in hun anti-kraakpand hadden staan.


Na een jaar of drie begonnen de QWIC-jongens hun tweewielers zelf te bedenken. Ze namen twee industrieel ontwerpers aan die eigen modellen bedachten. Het resultaat is terug te zien in een gelikte folder met stadsfietsen, sportieve fietsen en vouwfietsen. De accu zit meestal in de bagagedrager en is uitneembaar zodat je hem ook binnen even kunt opladen.


Ze namen meer mensen aan. Een supply chain manager, allereerst, om de aanvoerketen te organiseren. 'Na een jaar begon het irritant te worden om de container uit te laden', zegt Anema. 'Toen hebben we dat uitbesteed aan een logistiek bedrijf. Er ging een wereld voor ons open. Er was ineens zoveel tijd om aan andere dingen te denken.'


Ook besloten ze na een paar jaar de fabricage van de scooters naar Nederland te halen. In Rotterdam, op de voormalige werf van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij, draait nu een overzichtelijke lopende band met zeven stations waar de scooters in elkaar worden gesleuteld door jongens met een zogeheten 'afstand tot de arbeidsmarkt'. Veelal tieners zonder diploma, vooral uit Rotterdam-Zuid, die in de Elektrische Scooterfabriek Rotterdam toch nog voor de arbeidsmarkt worden klaargestoomd. 'We vinden het mooi om maatschappelijk betrokken te zijn', zegt Anema. 'Al spelen de kosten ook een rol: op deze manier kom je in de buurt van de arbeidskosten in China. En het is prettig dat je vervolgens Made in Holland op je spullen kunt zetten.'


Het moeilijkste voor die jongens, zegt Anema, is niet het in elkaar zetten van een scooter. 'Een bout aandraaien hoef je ze niet meer te leren. Nee, ze moeten nog leren op tijd te komen, netjes te werken, te doen wat ze zeggen. Dat valt prima te leren. Het zijn jongens die heel nors en teleurgesteld binnenkomen, maar ze verlaten het pand met hun kin omhoog.'


Natuurlijk zijn wij een beetje wereldverbeteraars, zegt Anema. 'Ik denk dat alle techneuten dat in zich hebben. Je bent altijd op zoek iets te verbeteren.' Daar begon het echter niet mee. Dat ze voor elektrische fietsen en scooters kozen, was toeval: het was in eerste instantie gewoon een gat in de markt. Anema: 'Later gingen we ook zelf steeds beter zien dat elektrisch vervoer, zeker vervoer met tweewielers, een belangrijke milieucomponent heeft. Geen uitlaatgassen, minder (of geen) CO2-uitstoot, veel efficiënter. Nu werken we zoveel mogelijk cradle-to-cradle - we hebben net het piepschuim uit de verpakkingen verbannen. In deze branche moet je een beetje idealistisch zijn.'


Met de groei kwam ook de behoefte aan meer geld. In twee fasen zijn twee investeringsfondsen ingestapt, nu zijn ze op zoek naar een derde, die met hen klaar is voor de grote sprong.


Behalve dat QWIC is gegroeid, is ook de concurrentie toegenomen. Eerst kwam Sparta met een elektrische Spartamet, toen Gazelle, toen iedereen. Het marktaandeel van QWIC bedraagt nu 4 procent. Omdat ze tegen de grote merken in aantallen niet kunnen opboksen, hebben de oprichters ervoor gekozen om zich te focussen: ze gaan zich vooral richten op de urban professionals, de jonge stedelingen - tussen 20 en 50 - al dan niet met kinderen.


Parallel daaraan sloeg ook de crisis toe. Van tientallen procenten groei ging het vorig jaar naar 8 procent. 'Dat was even slikken', zegt Anema. Het was voor de oprichters aanleiding om even adem te halen, opnieuw te kiezen, om te kijken of er geen lekken moesten worden gedicht voordat ze weer verder zouden groeien. Het aantal vaste aanstellingen werd verminderd. Ze gingen verder met één vaste ontwerper en besloten een externe topdesigner in te huren voor de nieuwe productlijn. 'Daarmee moeten we de wereld in.'


Profiel

Bedrijf

QWIC


Waar

Amsterdam (fabriek: Rotterdam)


Sinds

2006


Aantal werknemers

13 (plus 25 bij stichting Elektrische Scooter Fabriek Rotterdam, geïnitieerd door QWIC)


Jaaromzet

Zo'n 15 miljoen euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden