Elegant poppentheater met demoondier en sneeuwgeest

Wereld Muziektheater Festival..

Amsterdam Een schitterende zilveren slang zwemt door golven van doek. Het is een vrouw die zó hevig verlangde dat ze in een demoondier veranderde. Dat heeft voordelen; als mens kon ze de rivier niet oversteken om bij haar lief te komen, als slang hoeft ze slechts een paar keer met haar zilveren staart te kronkelen.

Dit verhaal, Hidakagawa Iriaizakura geheten, is één van de vier wonderlijk elegante vertellingen waarmee het Japanse poppentheater Bunraku afgelopen woensdag het Wereld Muziektheater Festival 2008 opende.

Bunraku is een traditionele vorm van poppentheater met marionetten die per poppentheatergroep van uiterlijk en lengte verschillen. In dit gezelschap hebben ze fijn besneden gezichtjes en zijn ze zo groot als tienjarige kinderen. Schotten op het toneel moeten de illusie wekken dat ze op eigen benen staan.

Er zijn verschillende manieren waarop de poppen worden bespeeld; de twee mannelijke poppenspelers rijden op dozen met wieltjes achter hun poppen aan. De vrouwelijke speelster is aan haar pop verbonden met een draad om haar nek, het ziet eruit alsof ze samen dansen. Beweegt de vrouw haar hoofd en zet een paar stapjes, dan neigt haar pop sierlijk het hare en loopt met haar mee.

Op het grote lege podium van Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam verdrinken de poppen en hun spelers in de ruimte. Wie ver weg zit, ziet slechts een kleurenpracht van stoffen, maar geen details. Dat is zonde, want het plezier zit hem nu juist in de subtiele handelingen van de spelers. Het openen en sluiten van de kleine handjes. De glijdende gang van de mannen op hun wieltjes, die in de openingsact twee poppen het theater laten ‘reinigen’ om de toeschouwers geluk te brengen. Wie de ogen half dichtknijpt gelooft bijna dat ze echt zijn.

Op een verhoging aan de zijkant zitten vier stoïcijns kijkende muzikanten. Twee vrouwen zijn de stem van de poppen en het verhaal. Ze praatzingen op traditioneel Japanse wijze. Het andere duo begeleidt het verhaal op langhalzige instrumenten met slechts een drietal snaren.

De vier opeenvolgende verhalen zorgen voor afwisseling en steeds nieuwe poppen om te bewonderen. Een slimme keuze, want het houdt de avond spannend en geeft de mogelijkheid de cultuurverschillen in theaterspel te bestuderen. Vooral de combinatie van eenvoud en verfijning blijft fascineren, net als het gissen naar de betekenis van sommige symbolen.

Het mooiste verhaal is dat van de sneeuwgeest Yuki-Onna die gaat samenwonen met een naïeve houthakker. Het verhaal eindigt treurig met een dans die, hoe kan het ook anders, de sneeuw opwekt. Of het zo hoort is lastig te zeggen, maar fraai is het wel; is de pop eenmaal uitgedanst, dan blijven de vlokken nog secondenlang op het door haar verlaten speelveld neerdalen.

Jowi Schmitz

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden