Running mates

Elbert Dijkgraaf (SGP): 'Ik kijk niet juichend terug op wat we bereikt hebben'

Volkskrant.nl spreekt in de aanloop naar de verkiezingen in september met alle 'running mates' van de verschillende partijen, de nummers twee op de lijst. Vandaag: Elbert Dijkgraaf van de SGP. 'De hijgerigheid van de politiek staat vaak haaks op de nuance van de wetenschap.'

Elbert Dijkgraaf.Beeld ANP

Samen met Kees van der Staaij vormt Elbert Dijkgraaf de tweemansfractie van de SGP. Naast politicus is hij ook wetenschapper. Sinds 2009 is hij hoogleraar aan de Erasmusuniversiteit Rotterdam. Die baan wilde hij niet opgeven, waardoor hij nu nog steeds een dag in de week op de universiteit te vinden is. Geloof en wetenschap vullen elkaar goed aan, aldus Dijkgraaf. Voor de politiek is de wetenschap niet altijd bruikbaar, vertelt de econoom, maar op het geloof kun je altijd terugvallen. 'Uiteindelijk regeert God en zorgt hij ervoor dat alles goed komt.'

Wat zou het eerste zijn dat u zou doen als premier?

'Op de principiële punten, zoals abortus, euthanasie, de zondagsrust, kijken hoe we forse stappen kunnen zetten.'

Waarin vult u Kees van der Staaij aan?
'Hij is jurist, ik econoom. Daar profiteren we allebei van. En we zijn totaal verschillend als persoon. Hij is rustiger, analyseert langer, weegt dingen scherper af. Ik neem sneller een besluit. Dat zag je ook de afgelopen tijd, toen we steun gaven aan het kabinet. Ik hak dan meer knopen door. Dan versterk je elkaar.'

Zijn jullie vrienden?
Ja, maar niet in de zin dat we elkaar privé ook zien. We brengen al zoveel tijd met elkaar door.'

U bent nog steeds hoogleraar voor een dag in de week. Was het belangrijk om met één been in de wetenschap te blijven?
'De hijgerigheid van de politiek staat vaak haaks op de nuance van de wetenschap. Hier moet je soms conclusies trekken voordat je ook maar iets gelezen hebt. Ik vind de politiek prachtig, maar het is soms heerlijk om even met wat anders bezig te zijn.'

U heeft toch de Bijbel als leidraad in de politiek.

'Soms is de Bijbel glashelder, maar zelfs dan zoeken we naar aanvullende argumenten. Neem de koopzondag. Het is duidelijk hoe wij daar vanuit de Bijbel principieel tegen aankijken. Maar ook de meeste literatuur wijst uit dat het invoeren van de koopzondag geen positief effect heeft op de economie. Dat gebruiken wij dan ook in het debat.'

Vindt u dat wel eens lastig, de discussie tussen wetenschap en geloof?
'Eigenlijk niet. Ik ken geen voorbeelden waar die twee in tegenspraak zijn. Stel nou dat de schepping 6000 jaar geleden heeft plaatsgevonden en wetenschappers één seconde later erbij kwamen. Hoe oud zouden ze dan denken dat Adam was? De wetenschapper denkt 34, 35 jaar. En een steen die er ligt, die is volgens dezelfde wetenschapper al miljoenen jaren oud. Terwijl het geheel net door God geschapen is.'

Heeft God dan ook fossielen van miljoenen jaren oud in de aarde gelegd?
'Er zijn veel onderzoeken van christelijke archeologen die aantonen dat de fossielen in de zondvloed kunnen zijn ontstaan. Er was toen een subtropisch klimaat over de hele aarde met een enorme rijkdom aan planten en dieren. Door de druk van de watervloeden kon die fossielvorming heel snel plaatsvinden. Zolang ik geloof in een almachtige God kan ik geen probleem hebben met dit soort dingen.'

Gelooft u ook dat God alles bestuurt?
'Ik geloof wel dat God alle dingen bestuurt, maar we zijn geen automaat. De eigen verantwoordelijkheid is erg groot. Dus die besturing neemt dat niet weg. Dat is de kern van wat wij zeggen: uiteindelijk regeert God en zorgt hij ervoor dat alles goed komt.'

Elbert Dijkgraaf
6 januari 1970
Gehuwd, drie kinderen

Is bijzonder hoogleraar empirische economie van de publieke sector aan de Erasmusuniversiteit Rotterdam (een dag per week). Was voorheen adjunct-directeur van een onderzoeksinstituut en voorzitter van de SGP-jongeren.

Favoriete film
‘Ik hou van natuurdocumentaires, waar je dingen ziet die je zelfs in een dierenpark zoals Blijdorp niet ziet. We hebben geen televisie. Ja, uit principe, maar ook omdat het idee dat je ergens naar moet kijken als het uitgezonden wordt volstrekt achterhaald is.’

Mooiste dag
‘De geboorte van mijn kinderen. Dat is toch wel heel uniek, met name de geboorte van mijn eerste dochter.’

Wanneer had u voor het laatst een slapeloze nacht en waarom?
‘Vorige week zondagnacht heb ik slecht geslapen. Dat komt omdat mijn vader die week ervoor is overleden en begraven. Daarna moest die knop om naar de campagne en dat kostte me wel wat slaap. Maar ik weet dan ook wij politiek bedrijven vanuit principes die goed zijn voor alle Nederlanders. Dat het niet plat is waar ik mee bezig ben. Dat motiveerde me.’

U bent getrouwd en heeft drie kinderen. Is dat te combineren met het drukke Kamerlidmaatschap?
'Het is lastig te combineren. We hebben er van tevoren ook goed over gesproken. We hebben één voordeel: de zondag is voor het gezin. Dan werk ik niet. De zaterdag probeer ik ook vrij te houden. Maar soms is het vervelend. Dan komen ze thuis met een rapport en dan is pa er niet. Of ze willen gewoon wat met je delen. Ik vraag ze wel eens plagend of ik ermee moet stoppen. Maar dat willen ze niet.'

Werkt uw vrouw ook?
'Nee, mijn vrouw heeft er vrijwillig voor gekozen er voor het gezin te zijn. Dat is een groot voordeel.'

Zou u daar problemen mee hebben?
'Als je beide intensief werkt, dat zou ik wel een probleem vinden, want dat wordt dan wel heel lastig voor de kinderen. Dat zie je bij andere politici.'

Is uw vrouw lid van de SGP?
'Ja.'

Vindt u de discussie over de rol van vrouwen binnen de SGP vervelend?
'Nee, want het is een normale vraag die ik wel begrijp. Maar ik vind het vervelend als anderen zich inhoudelijk met de discussie gaan bemoeien door het voeren van rechtszaken.'

Het Clara Wichman-instituut heeft met succes geprocedeerd tegen de weigering van uw partij om vrouwen toe te laten op de kieslijsten. Het Europees Hof stelde hen onlangs in het gelijk. Waar komt die drang vandaan om de SGP te dwingen haar vrouwenstandpunt te herzien?
'Ik weet het niet, maar ik vind het onvolwassen. Het is een soort totalitaire houding van: wij bepalen wel wat goed voor jullie is. Maar als je van hun norm afwijkt moeten er ineens maatregelen tegen je worden genomen. Onze vrouwen willen die discussie zelf voeren. Maar we merken dat door de rechtszaak de discussie juist doodbloedt. Dat zie je wel vaker als je van buitenaf aangevallen wordt.'

Maar de SGP wil ook haar moraal opleggen aan de samenleving, door bijvoorbeeld de koopzondag niet toe te staan.
'Het grote verschil is dat wij vinden dat met de koopzondag veel belangen geschaad worden. God heeft de zondag aangewezen als rustdag. Maar ook de meerderheid van de klanten, ondernemers en bedrijven is tegen de koopzondag.'

Maar dan nog bent u diegene die het algemeen belang definieert.
'Ja, maar het Clara Wichman-instituut heeft geen enkel belang bij een verandering binnen de SGP. Die vrouwen gaan echt niet bij ons op de lijst staan. Onze vrouwen kunnen heel goed voor hun eigen belangen opkomen. Er wordt dus geen enkel belang geschaad.'

De SGP was vroeger meer een getuigenispartij. Hoe is dat veranderd?
'We zijn zonder meer een getuigenispartij, omdat we onze overtuiging niet bepaald onder stoelen of banken steken. Dat moeten we vooral blijven doen. Maar we bedrijven ook praktische politiek. We leveren al veel langer burgemeesters en wethouders. In Zeeland hebben we al acht jaar een gedeputeerde. Maar nieuw was dat we de afgelopen twee jaar invloed hadden op het kabinetsbeleid.'

Hoe kijkt u daar op terug?
'Het was een mooie tijd, waarbij we onze punten makkelijker kon verwezenlijken. Het was ook intensief, omdat we met zijn tweeën veel beslissingen moesten nemen.'

Op welke punten hebben jullie invloed kunnen uitoefenen?
'We hebben een heel mooi lijstje volgens mij. Een paar voorbeelden: we hebben de invoering van de langstudeerboete en de bezuiniging op passend onderwijs kunnen vertragen; alleenstaande vrouwen in de bijstand met jonge kinderen zouden gedwongen worden te werken; dat hebben we voorkomen. We hebben de beperking van het kindgebonden budget kunnen bijstellen; en we hebben gezorgd dat VVD en PVV met ons meestemden op het terrein van de weigerambtenaar en de koopzondag.'

Heeft de invloed van de SGP ook op de lange termijn effect?
'We hebben in ieder geval kunnen voorkomen dat het op sommige principiële punten niet nog meer de verkeerde kant op is gegaan. Maar eigenlijk willen we de andere kant op. Abortus moet verboden worden, en als dat niet kan willen we de abortustermijn van 24 weken aanscherpen. Het verschil tussen ons programma en de praktijk is zeer groot. Ik kijk dus niet juichend terug op wat we bereikt hebben.'

Fractievoorzitter van de SGP Kees van der Staaij (R) en Elbert Dijkgraaf in gesprek.Beeld ANP
 
Onze vrouwen kunnen heel goed voor hun eigen belangen opkomen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden