Nieuws Kolonialisme

‘El Negro’ werd geroofd uit het graf, opgezet als een dier en in het verkeerde land begraven

El Negro, de in 1831 opgezette Afrikaan die in 2000 uit een Catalaans museum werd gehaald en in Botswana werd herbegraven, blijkt uit de buurt van Kaapstad te komen. Zijn stoffelijke resten zijn derhalve in het verkeerde land ter aarde besteld. Dat schrijft journalist Frank Westerman in een nieuwe editie van zijn boek El Negro en ik die dinsdag zal verschijnen.

El Negro op een zwartwit foto.

De eerste druk verscheen in 2004. In het boek vertelde Westerman het verhaal van een Afrikaanse man die in 1831 werd opgezet, in Frankrijk tentoon werd gesteld en later in het museum van het Catalaanse Banyoles terecht kwam. Na de Olympische Spelen van Barcelona in 1992 groeide de kritiek op het tentoonstellen van een opgezette zwarte man, tussen de eveneens opgezette wilde dieren. De regering in Madrid wilde graag van El Negro af.

Verloren zoon

‘Botswana stak toen zijn vinger op. Hij was jarenlang geëxposeerd als een Bosjesman uit de Kalahari-woestijn in Botswana. Dat sloeg nergens op, maar het was de belangrijkste reden voor Botswana om hem als een verloren zoon van Afrika een eervolle herbegrafenis te geven’, zegt Westerman.

Destijds vermoedde de auteur al dat El Negro niet uit Botswana kwam, omdat westerlingen in 1831 nog niet zo diep in Afrika waren doorgedrongen. Maar waar de zwarte man wel vandaan kwam, wist hij ook niet. De afgelopen jaren kwam hij dichter bij de oplossing van het raadsel, doordat steeds meer archieven digitaal ontsloten worden. Zo kon hij de reis reconstrueren die de Franse taxidermisten Jules en Edouard Verreaux in 1830 en 1831 ondernamen, vanaf Kaap de Goede Hoop. Le Figaro van 21 november 1831 beschrijft hoe El Negro werd ontdekt door de broers Verreaux, te midden van de Hottentotten van de Kaap. ‘Hij was ziek, uitgeblust en niet meer in staat achter leeuwen en hartenbeesten aan te rennen, toen twee jeugdige Fransen, de heren Verreaux, in het dorp arriveerden waar deze arme neger stierf.’

Zijn lichaam werd aan de rand van de nederzetting begraven en ’s avonds weer opgegraven door de Franse broers. Ze vilden hem en namen huid en schedel mee naar Europa.

Schrijnend licht op kolonialisme

‘Het verhaal van El Negro is een aaneenschakeling van pijnlijkheden. Een zwarte man wiens graf geroofd wordt en wiens lichaam geschonden wordt. Die in 2000 overhaast werd overgebracht naar Botswana. Zijn verhaal werpt een schrijnend licht op het kolonialisme, op het Europese denken over rassen’, zegt Westerman. ‘Dat hij ook nog eens in het verkeerde land is begraven, is zout in de wonde.’

Uiteindelijk moet El Negro in Zuid-Afrika worden begraven, vindt hij. Maar eerst moet worden vastgesteld waar precies op de Kaap hij gestorven is. ‘Dat is zoeken naar een speld in een hooiberg, maar nog lang niet alle archieven zijn gedigitaliseerd.’ Hopelijk wordt de exacte locatie ooit gevonden, zegt Westerman, dan kan El Negro de waardige herbegrafenis krijgen die recht doet aan zijn pijnlijke geschiedenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden