Eis OM tegen Vestia-fraudeurs: tot 4,5 jaar cel

Tegen de hoofdverdachten in de derivatenfraude bij woningcorporatie Vestia zijn gevangenisstraffen tot vier jaar en zeven maanden gevangenisstraf geëist. Het grootste gedeelte van hun bezittingen wil justitie verbeurd laten verklaren.

Marcel de Vries is hoofdverdachte in de fraudezaak rondom Vestia. Foto anp

Marcel de Vries, de voormalige kasbeheerder van woningcorporatie Vestia, moet in de ogen van het Openbaar Ministerie vier jaar de cel in wegens omkoping, oplichting, witwassen en valsheid in geschrift. Financieel tussenpersoon Arjan Greeven, die jarenlang als vertegenwoordiger van banken derivatencontracten verkocht aan Vestia, verdwijnt als het aan justitie ligt voor vier jaar en zeven maanden achter de tralies voor zijn rol in deze en een aanverwante fraudezaak. 

Vestia, destijds met 90 duizend woningen de grootste woningcorporatie van Nederland, ging begin 2012 bijna failliet als gevolg van een wilde speculatie met rentederivaten - complexe financiële producten die zouden moeten beschermen tegen een rentestijging of -daling. De schade van die speculatie, die moet worden opgebracht door alle sociale huurders van Nederland, bedraagt rond de 2 miljard euro.

Ruim twee maanden nadat het debacle in 2012 de krant haalde, meldde Arjan Greeven zich met wroeging bij het OM met de mededeling dat achter de derivatenberg een fraudezaak schuilgaat. Een fraude die vooral schokkend is door de enorme bedragen die ermee gemoeid zijn.

Kasbeheerder Marcel de Vries, die bij Vestia verantwoordelijk was voor het beheer van de derivatenportefeuille, heeft in ongeveer acht jaar tijd heimelijk ruim 10 miljoen euro bijverdiend. Dat deed hij door namens Vestia derivaten te kopen bij banken via tussenpersoon Greeven. Greeven kreeg tienduizenden euro’s provisie bij elke deal en maakte de helft van dat geld over naar een rekening met de naam ‘Inventus’, waarachter De Vries schuil ging. De naam van de rekening was een ode van De Vries aan zijn eigen inventiviteit.

Aardverschuiving

Vandaag hoorden de twee na ruim zes jaar onderzoek dus welke straffen het Openbaar Ministerie opgelegd wil zien. Officieren Martine Dontje en Annig Rogaar begonnen hun 150 pagina’s tellende requisitoir met een verklaring voor het feit dat de zaak zo lang heeft geduurd. ‘Vanwege de financiële aardverschuiving is het Vestia-debacle breed onderzocht. Er zijn bankiers gehoord in het buitenland. Maar dit tijdrovende deel van het onderzoek heeft geen bewijs opgeleverd dat vervolging van bankiers heeft mogelijk gemaakt.’

De kern van de fraudezaak die overblijft, is de omkoping van Marcel de Vries door Arjan Greeven. Die begon in 2002 met enkele cashbetalingen en groeide dus uit tot miljoenendonaties op de Inventus-rekening. De Vries hield vorige week tegenover de rechtbank vol dat hij die inkomsten gewoon mocht hebben. Daarbij maakte hij, tot zichtbare ergernis van de rechters, gebruik van woordtrucjes zoals dat bij Vestia nevenactiviteiten niet waren toegestaan. ‘Maar ik verrichte ook geen activiteiten voor dat geld.’ Greeven heeft de omkoping nooit ontkend, al stelt hij wel dat hij zich aanvankelijk niet besefte dat wat hij deed verboden was.

Juridisch spannender is het verwijt van oplichting van Vestia. Afgelopen jaren leek die discussie steeds te gaan over de vraag of het geld dat Greeven verdiende nu ten koste ging van de banken of van Vestia. Maar die ingewikkelde discussie laat het OM inmiddels nu wijselijk rusten. ‘Het feit dat verdachte een financieel belang had en niet enkel de belangen van zijn werkgever dient is al voldoende voor oplichting’, stelt officier Dontje.

Arjan Greeven tijdens de schorsing van de regiezitting over de Vestiafraude in de rechtbank in Rotterdam. Foto Freek van den Bergh

Listige kunstgrepen

Volgens het OM is ruimschoots aangetoond dat De Vries zijn stiekeme bron van inkomsten en zelfs het bestaan van Arjan Greeven ‘met listige kunstgrepen en een samenweefsel van verdichtsels’ geheim heeft gehouden. Zo wijst ze op contracten waarin de kasbeheerder betalingen aan tussenpersonen schrapte voordat die in de administratie van Vestia werden opgenomen. Ook Greeven hielp soms mee om zijn courtage uit mails of contracten te verwijderen.

Ook over het verwijt van witwassen door Greeven is het oordeel van justitie scherp. Het OM verwijt Greeven dat hij zijn vermogen in zekerheid stelde voordat hij in 2012 met zijn bekentenis kwam.  Het geld van Greeven en zijn toenmalige vrouw, bijna 3 miljoen euro, werd in Zwitserland geplaatst zodat banken geen beslag kunnen leggen. Ook gaf hij zijn moeder een lening, doneerde hij een ton aan een klooster in Syrië, kocht hij voor ruim 40 duizend euro een bootje van zijn vader en doneerde hij 80 duizend euro aan zijn twee zoons. 

Greeven stelt dat hij die handelingen nooit als witwassen heeft gezien, omdat hij zijn geld altijd wit via de banken heeft verdiend. Maar het Openbaar Ministerie stelt dat Greeven bij maar liefst bij 67 procent van zijn transacties steekpenningen betaalde. Zijn geld was daarom uit ‘criminaliteit afkomstig’ en het geschuif met geld zien zij als ‘verhullend’. Dat Greeven tegenover Vestia open was over zijn financiële handel en wandel en justitie daarvan op de hoogte bracht, doet daar volgens het OM niets aan af. Daarom wordt Arjan Greeven gewoontewitwassen ten laste gelegd. 

Witwasverwijten

Pijnlijk zijn de witwasverwijten voor Arjans vader Ad, een heer van 74 met een onberispelijk arbeidzaam leven achter zich als leidinggevende bij onder meer politie, binnenlandse zaken en Rai Data Center. Eind vorige week vertelde hij in een emotioneel betoog waarom hij vindt dat hij ten onrechte verdachte is in de zaak. Hij heeft zijn zoon slechts proberen te helpen in een periode van grote geestelijke nood, Greeven deed een zelfmoordpoging. Hij regelde dat het vermogen van Greeven ‘veilig’ was voor banken die beslag zouden kunnen leggen, stelde hij. Ook hij dacht dat het wit geld was en dat justitie wist van alle transacties. 

Maar het OM gaat er niet mee akkoord en ziet senior als de man die de witwasactie orkestreerde. ‘Het OM begrijpt dat je je kind wil steunen waar mogelijk. Maar dit is niet de goede manier om steun te brengen. Dit is een strafbaar feit.’ Het OM eist 7,5 maanden cel tegen senior. Greevens ex-vrouw Pascal van W., die steeds gezegd heeft dat zij geen enkele bemoeienis had met het geschuif van geld naar Zwitserland, moet volgens de officieren vijf maanden de cel in.  

Daarnaast neemt justitie het Greeven kwalijk dat hij weliswaar de omkoping van De Vries aan het licht bracht, maar twee andere corruptiekwesties niet uit eigen beweging meldde. Dat gaat in eerste instantie om een vergoeding die Greeven en zijn compagnon zouden hebben betaald aan een bankier van Fortis. Die Greeven opbiechtte na vragen van de advocaten van Vestia.

En om de zeven ton aan provisies die zij gaven aan een extern adviseur van woningcorporaties Portaal en De Woonplaats. Greeven heeft steeds gezegd dat hij die betaling nooit heeft verbloemd. Hij zag de kwalijkheid er alleen niet van in. ‘Het stond ook gewoon in de boekhouding die ik aan het OM heb overlegd’, stelde hij vorige week over de fraude bij Portaal en De Woonplaats. Gisteren werd duidelijk dat de twee corporaties een claim hebben ingediend bij hun voormalige financieel adviseur en bij Greeven en diens oud-compagnon. Het zijn deze fraudes die maken dat de strafeis voor Greeven lager uitvalt dan die voor De Vries.

Strafaftrek van 20 procent krijgen Greeven en De Vries vanwege de lange tijd die zij op hun proces hebben moeten wachten. Greeven krijgt daarnaast een half jaar aftrek voor het feit dat hij zichzelf meldde, meewerkte aan het onderzoek en berouw heeft getoond. ‘Dat is zeer te prijzen. Het OM gelooft ook dat de reden om zich te melden de vrees voor de ondergang van Vestia was.’ Tegelijkertijd hebben de officieren er wel moeite mee dat Greeven ‘de twee andere zaken van omkoping heeft verzwegen’. Als dat niet was gebeurd, hadden zij nog een half jaar extra aftrek gevraagd, stelde Dontje.

Van aftrek wegens berouw kan in de ogen van het OM bij De Vries bepaald geen sprake zijn. ‘Hij is tot op de zitting blijven volhouden dat hij niets verkeerds heeft gedaan. In plaats daarvoor kiest hij ervoor een semantische discussie te beginnen.’

Morgen zullen de advocaten van De Vries en Greeven zich tegen de strafeis verweren.

Wie-is-wie in de Vestia-fraude

Zijn fraude was zes jaar geleden wereldnieuws. Door speculatie met rentederivaten bezorgde de corrupte kasbeheerder Marcel de Vries zijn werkgever, de Rotterdamse woningcorporatie Vestia, een schade van ruim 2 miljard euro. Vandaag volgt de strafeis in het vorige week begonnen proces tegen De Vries, zijn handlanger Arjan Greeven en vijf medeverdachten. Wie wordt ook weer verdacht van wat?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.