Eindelijk thuis: de verloren kroon keert terug naar Ethiopië

Na een laatste reis op de achterste stoelen van het Nederlandse regeringsvliegtuig keert een verloren gewaande Ethiopische kroon eindelijk terug in het land van oorsprong. Donderdag staat het pronkstuk te schitteren in een statig vertrek van premier Abiy Ahmed in Addis Abeba.

Minister Kaag overhandigde de 18de-eeuwse kroon donderdag aan premier Abiy Ahmed van Ethiopië. Rechts van Kaag de Ethiopische Rotterdammer Sirak Asfaw, die het antieke kleinood ruim twintig jaar thuis bewaarde. Uiterst links de Ethiopische minister van cultuur Hirut Kassaw. Beeld Carel Kramer

De Ethiopische regeringsleider, die vorig jaar de Nobelprijs kreeg voor zijn vredesinitiatieven en hervormingen, prijst bij de overhandigingsceremonie minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) voor haar ‘fantastische besluit’ om de kroon terug te geven. Maar de meeste lof gaat toch naar de Ethiopische Rotterdammer Sirak Asfaw, een voormalige asielzoeker, die vorig jaar in Nederland plotseling op de proppen kwam met de kroon die in 1993 voor het laatst was gezien in Ethiopië.

De kroon werd door Sirak Asfaw aangetroffen in een koffer die een landgenoot bij hem had achtergelaten. Nu in Ethiopië premier Abiy Ahmed aan de macht is, is volgens Sirak Asfaw de tijd rijp om de kroon terug te geven. We spraken Asfaw in oktober vorig jaar. ‘Van zulke kronen bestaan er hier minder dan twintig.’

‘Het is zeldzaam wat je hebt gedaan’, zegt Abiy tegen zijn landgenoot die ruim veertig jaar geleden naar Nederland vluchtte. ‘Als anderen jouw voorbeeld volgen, zal nog veel meer van ons erfgoed terugkeren naar Ethiopië, waar het ook hoort.’  

Minister Kaag laat daarna bescheiden weten dat de Nederlandse regering slechts ‘een faciliterende rol’ heeft gespeeld bij de terugkeer. Sirak Asfaw is degene die ruim twee decennia in Rotterdam over het kunstwerk heeft gewaakt. Per toeval trof de ambtenaar in 1998 de kroon aan in een koffer die een eveneens gevluchte landgenoot bij hem had gestald. Asfaw vermoedde dat het kunstwerk illegaal uit Ethiopië was gesmokkeld en ging tot confiscatie over, ook al leidde dat tot bedreigingen van de oorspronkelijke ‘eigenaar’. 

‘Het was echt lijden’

‘Een last is van me afgevallen’, zegt de 60-jarige ambtenaar als hij de kroon donderdag persoonlijk heeft overhandigd aan de Ethiopische premier, die hij beschouwt als een soort verlosser. Na Abiy’s aantreden in 2018 voelde Asfaw zich eindelijk zeker genoeg om te vertellen over de geheime kroon die al zo lang in zijn Rotterdamse appartement lag. Bij de oude machthebbers durfde hij dat nooit aan, omdat die volgens hem juist betrokken waren bij de smokkel van Ethiopisch erfgoed.

‘Het was echt lijden’, zegt Asfaw na afloop van de ceremonie in Addis Abeba. ‘Stel je voor: je hebt een schilderij van Rembrandt in handen, maar je kunt er geen kant mee op, omdat er een dictator in het Torentje zit. Al die jaren heb ik er elke dag van gedroomd dat er een democraat aan de macht zou komen in Ethiopië. Dan kon ik de kroon terugbrengen naar de plek waar hij hoort. Nooit geloofde ik dat het in mijn leven nog zou gebeuren. Nu is mijn droom uitgekomen. Dit is de mooiste dag van mijn leven.’

De Nederlandse regering werkte uiteindelijk mee aan het terugbrengen van het pronkstuk, omdat er volgens minister Kaag nog veel te weinig wordt gedaan om cultureel erfgoed ‘te laten terugkeren naar de plaats van origine’. ‘En dat terwijl internationale verdragen dat voorschrijven.’ 

Kussentje

Wel blijkt donderdag meteen dat de Ethiopiërs anders omgaan met hun erfgoed. Terwijl Nederland de kroon uit de 18de eeuw tijdens de terugreis zorgvuldig bewaarde in een zware kist, gaat het pronkstuk in Addis Abeba gewoon onbeschermd op een kussentje mee met de Ethiopische minister van Cultuur. Een van haar medewerkers steekt er doodgemoedereerd een van de drukke straten van de hoofdstad mee over.

‘We hebben heel veel kronen in Ethiopië’, heeft premier Abiy dan ook al subtiel opgemerkt. ‘Maar dit is wel een hele mooie.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden