Analyseafluisteraffaire Sarkozy

Eindelijk staat Sarkozy, met zijn ‘methoden van doorgewinterde criminelen’, voor de rechter

Als een ‘doorgewinterde crimineel’ gebruikte hij een geheime telefoon en een schuilnaam, hij kreeg miljoenen van Moammar Kadhafi voor zijn campagne, en is verwikkeld in nog wat andere  schandalen: ex-bad boy/president Sarkozy moet zich nu voor de rechtbank verantwoorden voor wat ‘de afluisteraffaire’ is gaan heten.

Oud-president Nicolas Sarkozy verwelkomt Moammar Kadhafi op paleis in Parijs (2007).Beeld Gamma-Rapho via Getty Images

Onomstreden is de Franse oud-president Nicolas Sarkozy nooit geweest. Veelbesproken des te meer. De centrumrechtse ‘Sarko’, die van 2007 tot 2012 het Elysée bewoonde, stond al tijdens zijn presidentschap garant voor de nodige schandalen en schandaaltjes. Sinds in 2009 zijn pas 23-jarige zoon Jean werd benoemd als bestuursvoorzitter van het Parijse zakendistrict La Défense heeft er altijd een tamelijk penetrante geur van vriendjespolitiek om hem heen gehangen.

Hoewel de serieuze verdenkingen van corruptie zich na zijn presidentschap opstapelden, hield Sarkozy lang het imago van een handig boefje, een glamoureuze bad boy-president. Dat kan binnenkort wel eens definitief verleden tijd zijn. Maandag staat hij als eerste Franse president ooit terecht voor actieve corruptie en machtsmisbruik. Als Sarkozy schuldig wordt bevonden, kan hij worden veroordeeld tot een gevangenisstraf van maximaal tien jaar – en zal hij de geschiedenis ingaan als president die zich van maffiose praktijken bediende.

‘Een proces zonder precedent’, aldus de Franse media. Ook Jacques Chirac stond na zijn presidentschap weliswaar voor de rechter, maar dat was niet voor corruptie maar voor het verduisteren van publieke gelden als burgemeester van Parijs. Hij kreeg twee jaar voorwaardelijk.

Afluisteraffaire

De corruptie-affaires waar Sarkozy volgens Justitie bij betrokken is, grijpen als matroesjka-poppen in elkaar. De zaak waarover de Parijse rechtbank zich van 23 november tot 10 december buigt, is bekend komen te staan als ‘de afluisteraffaire’. Sarkozy en zijn advocaat Thierry Herzog zouden hebben geprobeerd een hoge rechter zover te krijgen geheime informatie over een ander corruptieonderzoek waarin hij verwikkeld was, de zogeheten Bettencourt-affaire, met hen te delen. In ruil daarvoor boden ze de rechter, Gilles Azibert, een prestigieuze post aan in Monaco. Ook Herzog en Azibert staan terecht.

In de Bettencourt-affaire werd Sarkozy ervan beschuldigd illegale betalingen van l’Oréal-erfgename Liliane Bettencourt te hebben aangenomen voor de financiering van zijn campagne in 2007. Volgens haar dochter was de 87-jarige Bettencourt wilsonbekwaam. Hoewel Sarkozy zich volgens de rechtbank ‘onrechtmatig’ had gedragen, werd de zaak wegens gebrek aan bewijs geseponeerd.

Dat Sarkozy en zijn advocaat confidentiële informatie probeerden los te peuteren van Azibert kwam per toeval aan het licht toen het financieel parket, een juridische onderzoeksdienst die economische delicten onder de loep neemt, onderzoek deed naar een ander vermeend geval van corruptie waarbij Sarkozy betrokken is, de zogeheten Libische affaire. De oud-president zou, eveneens voor zijn campagne in 2007, 50 miljoen euro hebben ontvangen van de Libische dictator Moammar Kadhafi.

Sarkozy en Kadhafi tijdens een bezoek van de oud-president van Frankrijk in Tripoli.Beeld Getty Images

Geheime telefoon

De rechercheurs ontdekten door middel van telefoontaps dat Sarkozy met zijn advocaat communiceerde via een geheime telefoon, onder de valse naam Paul Bismuth. ‘Methoden van doorgewinterde criminelen’, aldus het financieel parket. Onderzoeksmedium Mediapart onthulde in 2014 dat Sarkozy’s advocaat een mol had in het justitieapparaat, die hem van binnenuit op de hoogte hield over de vorderingen van het onderzoek naar de Libische affaire en hem tijdig kon waarschuwen als Justitie van plan was telefoons af te tappen of een huiszoeking te verrichten.

De corruptiezaken hangen al jaren als een zwaard van Damokles boven het hoofd van Sarkozy, maar dat weerhield de oud-president er in 2016 niet van een gooi te doen naar het presidentskandidaatschap van zijn partij Les Républicains. Hij eindigde als derde. Toch is hij in bepaalde kringen nog altijd razend populair. Toen afgelopen zomer met veel bombarie zijn boek Le Temps des Tempêtes werd gepresenteerd, waarin hij terugblikt op zijn presidentschap, stonden bij iedere boekhandel waar Sarko verscheen fans in de rij voor een handtekening.

Het verschijnen van zijn boek leidde tot een stroom van speculatie, maar Sarkozy ontkende categorisch uit te zijn op een politieke rentree. Desalniettemin schurkt hij nog altijd tegen de macht aan; president Macron vraagt hem met enige regelmaat om advies. Het valt te bezien of de zittende president het zich na deze rechtszaak nog kan veroorloven zijn voor-voorganger te consulteren.

‘Slachtoffer van een complot’

Sarkozy, die samen met zijn verdediging al jarenlang een verwoede juridische strijd voert om de corruptiezaken waarin hij is verwikkeld niet voor de rechter te laten komen, ontkent alle aantijgingen in hem kenmerkende felle bewoordingen. Hij vindt zichzelf het slachtoffer van een complot. Wraakzuchtige rechters en journalisten zouden het om politieke redenen op hem gemunt hebben.

Dat een van de belangrijkste getuigen in de Libische affaire zijn verklaring onlangs in de Franse media introk, zou daarvan een bewijs zijn, vinden Sarkozy en de zijnen. De oud-president wordt in die zaak verdacht van ‘criminele samenzwering, ‘passieve corruptie’, ‘profiteren van verduisterde publieke gelden’ en ‘illegale campagnefinanciering’. Wanneer de zaak voor de rechter komt is nog niet bekend.

Het proces over de afluisteraffaire zal in elk geval niet de laatste rechtszaak zijn waarin Sarkozy in het beklaagdenbankje zit. In maart 2021 staat hij terecht in wéér een andere corruptiezaak, de zogeheten Bygmalion-affaire. Sarkozy wordt ervan beschuldigd dat hij in 2012 miljoenen meer uitgaf aan zijn verkiezingscampagne dan het in Frankrijk maximaal toegestane bedrag van 22,5 miljoen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden