Reportage

Eindelijk Satisfaction in het land van de salsa

Rockmuziek was lang taboe op het socialistische eiland. Net als lang haar en strakke broeken bij mannen. Maar vanavond spelen de Stones dan toch - gratis! - voor honderdduizenden Cubanen.

Fietstaxichauffeur Roberto Vazquez is al helemaal in de stemming voor het concert van de Stones in Havana Beeld Reuters
Fietstaxichauffeur Roberto Vazquez is al helemaal in de stemming voor het concert van de Stones in HavanaBeeld Reuters

'Moet je kijken wat modern allemaal.' Lazara Alayo (62) doet haar dagelijkse serie buikspieroefeningen en kijkt intussen naar de opbouw van het immense podium waar the Rolling Stones vrijdagavond zullen optreden. 'Wat een boel speakers en beeldschermen', zegt Alayo met glimmende ogen. 'Zoiets hebben we nog nooit gezien hier in Cuba.'

Elke ochtend komt Alayo naar de Ciudad Deportiva, een gigantisch sportcomplex in de Cubaanse hoofdstad Havana. Op de grote open vlakte waar de gepensioneerde tekenlerares normaal gesproken haar rondjes rent, legt een 140 man sterk team de laatste hand aan het concertpodium. Om het optreden mogelijk te maken, hebben ze 61 containers met zo'n 500 ton materiaal meegenomen naar het socialistische eiland. Fundashon Bon Intenshon, een liefdadigheidsorganisatie uit Curaçao, nam de kosten voor haar rekening.

Het concert is al dagenlang het gesprek van de dag in Havana. Natuurlijk, het bezoek van de Amerikaanse president Barack Obama eerder deze week was ook belangrijk. Maar dat vond grotendeels achter gesloten deuren plaats. Het optreden van de Stones daarentegen is voor iedereen, de toegang is gratis. Het is moeilijk te voorspellen hoeveel bezoekers er vanavond zullen komen. Een miljoen, denken sommigen. Dat gaat niet passen op de grasmat, maar vijfhonderdduizend zou moeten lukken.

Anti-revolutionair

De Stones hebben er zelf ook zin in. Gistermiddag zijn ze aangekomen op het eiland. Eerder al stuurden ze een videoboodschap, die verscheidene keren op de staatszenders is uitgezonden. 'Hola Cuba!', zeggen de bandleden in koor. We hebben op veel fantastische plekken opgetreden, maar dit concert in Havana is een historisch evenement voor ons', aldus de Stones in het Spaans. 'We hopen jullie allemaal te zien op 25 maart.'

Een historisch optreden is het zeker. Nooit eerder speelde zo'n beroemde rockband op het Caribische eiland. Niet alleen omdat het straatarme eiland geen geld heeft voor de organisatie van dergelijke uitspattingen, ook omdat rockmuziek lange tijd als anti-revolutionair werd beschouwd. 'Alles wat Engelstalig was, werd als Amerikaans bestempeld', legt muziekhistoricus Guile Vilar (65) uit.

Vilar - versleten Crocs, witte sportsokken en een oversized Beatles- T-shirt - legt uit dat de politieke omstandigheden er niet naar waren. 'De Rolling Stones zijn opgericht in het jaar van de Varkensbaai-invasie, in 1961', vertelt de rockfan. 'De Amerikanen probeerden hier de macht over te nemen, de haat tegen de Yankees was groot en breed gedeeld.' Dat the Beatles en the Rolling Stones Brits waren, maakte niet uit. Vilar: 'Het werd allemaal op één vijandelijke hoop gegooid.'

null Beeld Marjolein van de Water
Beeld Marjolein van de Water

'Ideologische aanval'

Gitarist Luis Molina (57) is een maand nadat Fidel Castro de macht greep geboren. Via zijn neef, die goed de weg wist op de zwarte markt, kwam hij al op jonge leeftijd in aanraking met rockmuziek. 'Ik was meteen verkocht', herinnert de gitarist zich. Maar toen hij op zijn 13de naar het conservatorium ging, stond rock niet op het programma. 'Het was alleen salsa, son en latin jazz.'

De autoriteiten noemden rockmuziek een 'ideologische aanval'. Ook vonden ze de bijbehorende stijl verwerpelijk. 'Cuba is erg machistisch', zegt Molina. 'Mannen met lange haren en strakke broeken, dat kon echt niet.' Zelf trok Molina zich daar niets van aan. Hij liet zijn haar groeien, kweekte een baard en begon een coverband. 'We speelden in die tijd veel symfonische rock', zegt hij. 'Pink Floyd, Queen, dat soort werk.'

Eind jaren zeventig begon rockmuziek langzaam meer geaccepteerd te raken in Cuba. 'Ik speelde af en toe in het nationaal theater', vertelt Molina. 'Maar Engels was nog altijd uit den boze.' Dus zette de muzikant toespraken van Fidel Castro op symfonische rockmuziek. Hij grinnikt: 'Denk aan Emerson Lake & Palmer, maar dan met een revolutionaire boodschap.' Pas in 1984 mocht de Beatle-film A Hard Day's Night in de Cubaanse bioscopen worden gedraaid, twintig jaar na de Britse première. 'Iedereen dacht dat het iets nieuws was', aldus Molina.

Stones kunnen de poppoort naar Cuba openen

Lees ook: 'Nou, daar zijn we dan', zei Mick Jagger in 1998 tegen een ontploffend stadion in Moskou. Ze waren aan de late kant. Michael Jackson, Pink Floyd en Metallica hadden na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie al in Moskou gespeeld, en the Rolling Stones moesten dus nog langskomen in het land waar westerse pop en rock lang verboden waren geweest. Vanavond zijn ze er in Havana in elk geval als de kippen bij.

Iedereen fouilleren

Inmiddels heeft Fidel Castro zich verzoend met rockmuziek. Hij liet in 2000 zelfs een standbeeld van John Lennon plaatsen in Havana. Volgens Fidel had hij eerder simpelweg weinig aandacht gehad voor de Britse muzikant: 'In de jaren zestig had ik het te druk met andere zaken.' Molina was uitgenodigd bij de onthulling van het standbeeld, samen met Silvio Rodríguez. 'Ik speelde Love', vertelt hij glunderend. 'In het Engels.'

Veel Cubanen zijn van plan vandaag al vroeg naar de concertweide te gaan. Om twee uur gaan de poorten open, dan is het dringen voor een goede plaats. 'De plekken voor het podium zijn al vergeven', zegt Julia, een 24-jarige serveerster. 'De regering heeft die ruimte gereserveerd voor partijgenoten en revolutionaire studenten.' Het is dezer dagen een veelgehoorde klacht in Havana. Een productiemedewerker van de Stones ontkent de geruchten: 'Het lijkt me praktisch onmogelijk. Er komen niet eens hekken op het veld.'

De regering heeft de bevolking opgeroepen water en versnaperingen mee te nemen naar het concert. 'Dat is belangrijk', zegt een politieagent die bij de opbouw van het podium aanwezig is. 'Anders worden mensen door de hitte bevangen.' Er komen ook standjes waar de bezoekers water, frisdrank en eten kunnen kopen. Alcohol is verboden. 'Naar binnen smokkelen is onmogelijk', volgens de agent. 'We gaan iedereen fouilleren.'

Muziekkenner Vilar denkt dat het concert minstens zo bijzonder wordt voor de Stones als voor de Cubanen. 'Ze hebben al veel meegemaakt, maar dit concert wordt misschien wel het mooiste van hun loopbaan', zegt hij. 'Het is alsof je al heel lang verliefd bent op een vrouw, en dan heeft ze plotseling aandacht voor je. Dan mag je haar eindelijk aanraken.' Vilar lacht breed en wrijft in zijn handen. 'Dat is de energie die de Stones vrijdag zullen voelen. De energie van honderdduizenden Cubanen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden