Eindelijk recyclet Nederland ook drankkartons

Nederland loopt achter met het recyclen van drankenkarton. Pas sinds kort worden de door de gemeenten ingezamelde wegwerppakken verpulverd tot vezels voor wc-papier.

René Didde
null Beeld Han Hoogerbrugge
Beeld Han Hoogerbrugge

Het heeft lang geduurd, maar steeds meer gemeenten gaan drankenkartons inzamelen. De lege pakken melk, water en vruchtensap worden in een pulpmachine omgezet in vezels die terugkeren in onder meer wc-papier.

Jarenlang dacht de Groen-redactie dat lege zuivel- en sappakken ongeschikt waren voor hergebruik. Voor de verpakking die bestaat uit karton, plastic en een flinterdun aluminiumlaagje resteert geen betere bestemming dan de afvalverbranding, waar de pakken fikken als een tierelier, meenden we. Die gedachte blijkt een misverstand. 'Al jarenlang wordt in vrijwel alle andere EU-lidstaten 43 procent van de populaire verpakkingen gerecycled', zegt Inge Eggermont, directeur van Hedra, de branche-organisatie van bekende verpakkers als TetraPak en Elopak. 'Er staan 25 recyclingfabrieken voor drankenkartons in Europa', zegt ze monter.

Sinds kort doet ook Nederland mee. Papierfabriek Van Houtum in Swalmen laat de Nederlandse wegwerppakken terugkeren als wc-papier, poetstissues en papieren handdoekjes. Nederland bevindt zich niet door technische beperkingen in de achterhoede van de verwerking van de 70 miljoen kilogram pakken die hier jaarlijks op de markt komen. De simpele reden voor het dralende hergebruik is dat de producenten van zuivel, water en frisdrank per 1januari vorig jaar over de brug kwamen met een vergoeding voor de inzameling en verwerking van de pakken. Bijna 400 euro per ton krijgen de gemeenten nu van het Afvalfonds Verpakkingen, dat namens het bedrijfsleven opereert.

Ambitieuze doelen

Politiek en bestuurders waren meer geïnteresseerd in de recycling van plastic flessen, tasjes en bakjes dan in die pakken. Daar deed Nederland nog niets aan. De producenten konden op hun beurt gemakkelijk achteroverleunen doordat Nederland jarenlang wereldkampioen papierinzameling was met de succesvolle inzameling van oud papier als kranten en tijdschriften. Maar kijk aan, in no time stort de consument zich nu in navolging van de succesvolle inzameling van plastic verpakkingen met net zoveel hartstocht op het inleveren van die lastige pakken. Sinds deze maand doet al 83 procent van de gemeenten mee aan inzameling. De meeste steden halen de drankenkartons op in dezelfde zak waarin inwoners ook het plastic verpakkingsafval stoppen. Ze mogen er zelfs drankenblikjes in gooien.

Het allegaartje van verpakkingsafval wordt in Rotterdam van elkaar gescheiden. Daar staat de grootste sorteerinrichting waar bijna 70 procent van het Nederlandse verpakkingsafval van de huishoudens naartoe gaat. Tussen een delegatie van Chinezen en de gemeente Zevenaar en Stadskanaal heeft Geert Steeghs van Suez (voorheen Sita) even tijd. De verpakkingenspecialist zag het aankomen. 'We hebben in 2011 bij de opening van deze installatie al ruimte gereserveerd voor het afscheiden van de drankenkartons', zegt Steeghs.

Volgens hem is het helemaal niet erg dat Nederland zich nu pas op de pakken stort. 'Vijf jaar geleden begonnen we vanuit het niets met ambitieuze doelen voor plasticrecycling. Nu we dat goed op orde hebben en we vijf soorten plastic van elkaar onderscheiden, kunnen we ook blikjes en drankenkartons uit het verpakkingsafval halen.' Een wonderlijk stelsel van stofzuigers, blazers, zeven, ballistische scheiders en infraroodapparaten ontfermt zich op ingenieuze wijze over al dat verpakkingsafval dat consumenten zo netjes inleveren.

Pak voor je billen

Op snelle lopende banden stuurt een lichtbron een pulsje van 'nabij infraroodlicht' naar de langskomende verpakkingen. Na een bliksemsnelle analyse van het weerkaatste licht beslist een sensor in mum van tijd of er een drankenkarton in het spel is. 'De sensor stuurt een blaasmondje aan, waarna het melkpak van de band wordt geblazen', aldus Steeghs.

In Swalmen zet directeur Bas Gehlen van Van Houtum de drankenkartons om in wc-papier, tissues en ander 'hygiënepapier'. In april wordt de speciale 'omnipulper' die de papiervezels scheidt van het plastic en aluminium officieel geopend. 'Een pak voor je billen', luidt de ludieke slogan. Gehlen ziet de verpulping van drankenkartons tot wc-papier allerminst als downcycling. 'Wist je dat voor de helft van het hygiënepapier in Europa nog bomen worden gekapt? En veel secundaire vezels komen uit Noord-Amerika. Hoe verantwoord is dat? Ik vind drankenkartons uit Nederland een betere bron.'

Van Houtum vindt het geen blamage dat Nederland de 26ste fabriek van de EU met recycling van drankenkartons begint. 'Zonder last van de remmende voorsprong hebben wij een hoge oogst aan papiervezels en kunnen de resterende kunststoffen, vaak samen met het aluminium zonder technische problemen worden verwerkt in spuitgietprocesssen voor kratten, emmers en bakken. Daarbij werken we samen met plasticrecyclers', aldus Gehlen. 'En doordat we hebben geleerd van de koplopers, presenteren wij als eerste een productieproces waarbij geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt om de bacteriën in de pakken te doden.'

De milieubewuste burger kan op eenvoudige wijze volume van en stank en schadelijke bacteriën uit de gebruikte pakken beperken, toont voorlichtingsmateriaal van Hedra. Pak uitknijpen, in elkaar drukken en de plastic dop er weer opdraaien. En niet te lang wachten met inleveren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden