ReportageBibliotheek Utrecht

Eindelijk mogen de Utrechters hun nieuwe bibliotheek in

De nieuwe bibliotheek in de Utrechtse binnenstad, gevestigd in het oude postkantoor op de Neude, is maandag voor het publiek geopend.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Maandenlang was toegewerkt naar de opening van de nieuwe bibliotheek in Utrecht en toen kwam de coronacrisis. Maandag opende de bibliotheek − gevestigd in het oude postkantoor op de Neude, een Rijksmonument − alsnog de deuren. 

‘Wat heerlijk dat we nu eindelijk in de nieuwe bibliotheek zijn’, zeggen Tineke van Steijn en haar partner Pieter Klein – beide 66 jaar – bijna in koor. In de imposante hal, gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School, vergapen de twee Utrechters zich aan de vele ornamenten. Zoals de uit zwart steen gehakte beeldhouwwerken aan de muren, die de werelddelen verbeelden.

Het voormalige postkantoor in de Utrechtse binnenstad, een rijksmonument ontworpen door architect Joseph Crouwel, is het afgelopen jaar ingrijpend verbouwd tot centrale bibliotheek. Maandenlang was toegewerkt naar de grote opening op 13 maart, in aanwezigheid van prinses Laurentien. Een massale toeloop werd verwacht. De coronacrisis verpestte alles op het laatste moment.

Deze week staat op de Neude dan toch de verwachte rij nieuwsgierigen die staan te trappelen om te zien hoe verbouwing heeft uitgepakt. Zij het met afstand tussen de wachtenden en uiterst gereguleerd: wie naar binnen wil, moet online reserveren voor een tijdslot van een half uur. Per half uur mogen zestig personen naar binnen.

Kaartjes worden online gereserveerd, waarna ze worden gescand bij de ingang.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Fan van het gebouw

Dat loopt storm, merkten ook Van Steijn en Klein. Meer dan hun halve leven zijn ze al lid van de bibliotheek. Bovendien zijn ze fan van dit gebouw uit de jaren twintig van de vorige eeuw, waar ze tot 2011 hun postzegels kochten. ‘Toen hoopte ik altijd dat ik lang moest wachten in de hal voor ik aan de beurt was, zodat ik nog even rond kon kijken’, zegt Van Steijn. ‘En nu hebben we het hele gebouw kunnen zien, geweldig’, zegt Klein. Van Steijn: ‘We zijn wel al veel langer dan een half uur binnen.’

Directeur Ton van Vlimmeren van de Utrechtse bibliotheek geniet zichtbaar van de enthousiaste reacties van de eerste bezoekers. ‘Hartstikke mooi dat de mensen nu eindelijk onze prachtige bibliotheek kunnen zien.’

Toen de opening in maart op het laatste moment werd afgelast, hielden veel bibliotheekmedewerkers het niet droog. Honderden optredens, lezingen en andere activiteiten hadden ze georganiseerd om de verwachte honderdduizenden bezoekers die eerste weken te vermaken. ‘We moesten een paar keer slikken, maar we hebben ons herpakt’, zegt Van Vlimmeren. ‘We zijn niet bij de pakken gaan neerzitten.’

E-books

Tijdens de lockdown nam de verhuur van e-books een enorme vlucht. Verder konden bibliotheekleden boekpakketten afhalen in een genre naar keuze. Boeken die na elke uitlening drie dagen in quarantaine gingen, om weer ontsmet te kunnen worden verstrekt aan een volgende leeslustige. Hierbij heeft de bibliotheek deze periode de ouderen in het ledenbestand gebeld met de vraag wat zij nodig hadden. Medewerkers brachten de gewenste boeken bij hen aan huis.

Teruggebrachte boeken worden eerst enige tijd in containers bewaard om besmetting te voorkomen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

‘Ook hebben we nog evenementen en cursussen online georganiseerd’, vertelt Van Vlimmeren. ‘Hoe teken je een eenhoorn, bijvoorbeeld.’ Nadat de bibliotheken afgelopen woensdag hoorden dat zij deze maandag open mochten, heeft de Utrechtse ploeg als een razende de openstelling georganiseerd. Sneller dan veel bibliotheken elders in het land, die soms een paar dagen tot een paar weken na 11 mei pas opengaan. ‘En hopelijk kunnen we vanaf juni in onze nieuwe zalen op kleine schaal activiteiten gaan organiseren. Wij staan in de actiestand.’

Maar nu staan de medewerkers even stil bij het heuglijke feit dat de leden eindelijk door de splinternieuwe bibliotheek kunnen lopen, die 10 duizend vierkante meter beslaat. De horeca, de filmzaal, de studieplekken en het theater zijn nog gesloten.

Hobbelige aanloop

Het kan de pret niet drukken voor bezoeker Timo Klein (22). Met een stapel musicalmuziekboeken onder zijn arm loopt hij naar de uitleenbalie. ‘Helemaal geslaagd, nu kan ik weer nieuwe liedjes gaan instuderen op de piano. Die stuur ik dan naar m’n oma’, vertelt Klein. Hij vertelt dat hij net even volschoot. ‘Net als toen ik vorige week voor het eerst het eveneens schitterende, nieuwe onderkomen van boekhandel Broese binnenging, om de hoek in ditzelfde gebouw.’

Dat de opening werd uitgesteld, past eigenlijk wel in de hobbelige aanloop van de Utrechtse centrale bibliotheek. Die zou aanvankelijk een plek krijgen in de nieuwbouw in het Utrechtse stationsgebied. Maar het door de gemeente gekozen ‘megalomane’ ontwerp riep veel weerstand op. Begin 2014 sneuvelde het plan in de gemeenteraad.

Net in die tijd werd gesproken over de herbestemming van het Utrechtse postkantoor. Het plan om daarin de bibliotheek te vestigen werd al snel omarmd. De uitvoering was bovendien stukken goedkoper. En zo kreeg eindelijk ook Utrecht ‘een bibliotheek van de 21e eeuw’, zoals directeur Van Vlimmeren het noemt.

Een bibliotheekmedewerker met een mondkapje houdt de naleving van de coronaregels in de gaten.Beeld Raymond Rutting/ de Volkskrant

Hoger budget

De bibliotheekdirecteur prijst zich gelukkig met het Utrechtse gemeentebestuur. Waar het gemeentelijke budget voor bibliotheken sinds 2010 met gemiddeld bijna eenvijfde is afgenomen, spendeert Utrecht juist meer geld aan bibliotheken. In de Vinexwijk Leidsche Rijn is een nieuwe vestiging geopend, en ook voor de nieuwe bibliotheek is budget vrijgemaakt.

De wachtenden in de rij buiten worden ondertussen in etappes binnengelaten. De 71-jarige André Laarakker, al vijftig jaar lid, vertelt dat hij op zoek is naar boeken over het monetaire beleid. Omdat hij beter wil begrijpen wat er de kranten staat, ‘over bijvoorbeeld het opkopen van obligaties’. Hans Hazenbosch (60) moet nodig een boek terugbrengen over ayurvedische voeding, dat door een andere belangstellende is gereserveerd.

Een voorbijganger die zich wil aansluiten, reageert verbolgen als ze hoort dat ze online had moeten reserveren. ‘Maar ik heb helemaal geen internet’, zegt ze tegen de bibliotheekmedewerker. Die kijkt verbaasd, maar is welwillend. ‘We gaan kijken wat we voor u kunnen doen.’

Is de architectonische transformatie van postkantoor naar bibliotheek in Utrecht geslaagd? We gingen langs om de nieuwe bibliotheek te beoordelen. Lees hier onze bespreking.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden