reportagebier

Eindelijk mag het weer buiten de deur: biertje! Zo komen al die liters op tijd in de tap

Kelderbierchauffeur Marco Vugts in Volendam.Beeld Sabine van Wechem

Vandaag zullen kroegen, restaurants en sportkantines klokslag 12 uur ’s middags hun deuren openen. Voor brouwerijen is het nog een heel karwei om hen tijdig te voorzien van duizenden liters bier. De Volkskrant rijdt een dag mee met een kelderbierchauffeur.

Het is kwart voor 9 en André (51) heeft moeite om een gaap te onderdrukken. Normaal gesproken hoeft de Volendamse restaurant-eigenaar de deur niet te openen voor leveranciers, dat doet de schoonmaker. Dat geeft André van den Hogen de tijd om rustig te ontwaken: drie kopjes koffie en de krant. Maar nu het restaurant twee maanden dicht is geweest, hoeft er niets gepoetst te worden. Het is vrijdagochtend 29 mei en dadelijk komt de brouwerij zijn lege biertanks vullen. Hij heeft vluchtig een t-shirt en bruine ecco-instappers aangetrokken en snelt zich naar de zaak. En nu tuurt André met samengeknepen ogen de dijk af, op zoek naar een groene tankwagen.

Hij staat te wachten op Marco Vugts (37) die dagelijks met 12 duizend liter bier door het land rijdt. De ochtend van Vugts begon iets eerder, om 5 uur, toen hij in de brouwerij de afgeladen tankwagen controleerde. Vanuit Den Bosch bedient Heineken een groot deel van Nederland van kelderbier. Het romantische beeld van een bierkoerier die een fust door de straten rolt, blijkt achterhaald. Grote afnemers beschikken sinds de jaren negentig over gekoelde tankinstallaties, die door rondrijdende wagens worden bijgevuld. Dat is efficiënter qua transport en het bier is langer houdbaar. Zo worden nachtclubs, sportkantines, hotels, voetbalstadions, koninklijke paleizen en festivals voorzien van pils.

Grote afnemers beschikken sinds de jaren negentig over gekoelde tankinstallaties, die door rondrijdende wagens worden bijgevuld.Beeld Sabine van Wechem / de Volkskrant

Luchtdichte plastic zak

Vandaag staan veertien leveringen in de Zaanstreek op de planning en het restaurant Van den Hogen  - bestelling: 1.000 liter - is de vierde klant van de dag. Vugts parkeert voor het restaurant en laat zich uit de wagen zakken. Rossig borsthaar piekt uit zijn Heinekenpolo. Hij groet André en loopt gewapend met een gereedschapskistje en een plastic zak onder zijn arm naar de biertanks in de kelder van het restaurant.

Daar wordt de oude inliner, een luchtdichte plastic zak met nog een restant pils, uit de tank getrokken. De installatie wordt schoon gesprayd en een nieuwe zak wordt voorzichtig op de bodem van de tank gelegd. Vervolgens trekt Vugts een dikke rode slang uit de tankwagen en zeult die achter zich aan. Eenmaal aangesloten op de installatie wordt de zak volgepompt met bier. Twintig minuten later heeft het restaurant een volle tank, en vervolgt de chauffeur zijn route.

Dat kelderbierchauffeurs zoals Vugts weer rondes langs alle vaste klanten kan maken, is niet vanzelfsprekend. Voor de horecasluiting op 15 maart waren vrijwel alle afnemers al voorzien van bier, maar dat is niet onbeperkt houdbaar. Aangebroken tanks gaan na drie weken over datum, onaangebroken tanks zijn maximaal acht weken houdbaar. Binnen een week na de lockdown besefte Heineken dat dit een ongekende situatie was. Klanten draaiden geen enkele omzet meer, een bedorven biervoorraad zou het laatste zetje richting een faillissement kunnen zijn. De marktleider besloot de geleverde liters kosteloos terug te nemen; de concurrentie volgde snel. 

2 miljoen liter

Hoeveel de terugroepactie de biergigant heeft gekost, kan Heineken-medewerker Jos Kuilboer niet vertellen. Maar het gaat volgens de man die verantwoordelijk is voor de logistieke operatie om meer dan 2 miljoen liter kelderbier dat weer is opgehaald. ‘De horeca had zo’n ongekend harde dreun gekregen, dus we kozen ervoor om het bier terug te halen en voor meer dan 700 klanten de huur kwijt te schelden. Dat kost een flinke smak met geld, maar uiteindelijk hebben we daar zelf ook baat bij. Door faillissementen gaat er in de horeca-keten op de lange termijn meer kapot dan ons lief is.’

Kuilboer erkent dat Heineken zich begaf op onbekend terrein. ‘Onze logistieke processen zijn er niet op gebouwd om bier terug te halen. We kwamen er bijvoorbeeld gaandeweg achter dat het terugpompen van bier uit de tanks naar de tankwagen vier keer langer duurt dan leveren. Het was achteraf gezien een inefficiënte operatie, maar we hadden geen alternatief.’

Toen bekend werd dat de horeca open zou gaan, begonnen de orders bij Heineken binnen te druppelen. Dat is begrijpelijk zegt Kuilboer. ‘Ondernemers willen niet te veel bier op voorraad hebben, uit angst dat het niet verkocht wordt en over datum gaat. We hebben ze ditmaal nog geen garantie kunnen geven dat we bij een eventuele nieuwe lockdown bier weer terugnemen.’ Heineken wil eerst afwachten wat er met de omzet van zijn klanten gaat gebeuren, maar belooft zich flexibel op te stellen. De brouwerij schat dat de helft van haar afnemers vandaag weer de deuren opent en verwacht dat zij twee derde minder omzet zullen draaien.

Broodtrommel

Aan het eind van de ochtend rijden we in Zaandam het Damplein op, het jaarlijkse eindpunt van de Dam tot Damloop. Mike van der Haas (23), uitbater van danscafé Noire - bestelling: 500 liter - beaamt dat hij niet te veel bier op voorraad wil hebben. Terwijl Vugts weer met de rode slang heen en weer zeult, vertelt Mike dat zijn kroeg bij de horecasluiting nog 2.000 liter bier in tank had. Als de brouwer dat niet terug had genomen, had dat de ondernemer een paar duizend euro gekost. Toch is het voor hem vanzelfsprekend dat de brouwers de horeca tegemoet komen. ‘Wij zijn niets zonder de brouwers, maar de brouwers zijn ook niets zonder de horeca. Je hebt elkaar nodig.’ 

Rond lunchtijd komt in de cabine van de tankwagen de broodtrommel tevoorschijn. Vugts pakt - tot ergernis van zijn vrouw - elke dag hetzelfde in: een stapel bruine boterhammen, twee pakjes appelsap, een stuk peperkoek en een peertje. De boterhammen worden consequent in dezelfde volgorde verorberd: eerst een boterham met ham, dan met kaas en ten slotte met leverworst. Intussen vertelt hij over de keer dat hij met zijn tankwagen voor het eerst over de Amsterdamse Wallen reed. Vugts was 19, nog nooit in de grote stad geweest en op zoek naar een klant. Een ‘overweldigend’ grote dame achter de ramen wenkte hem. Toen hij dichterbij kwam, vroeg ze of hij niet even binnen wilde komen. Hortend en stotend maakte de bierkoerier dat hij wegkwam. 

Vugts neemt - tot ergernis van zijn vrouw - elke dag hetzelfde mee: een stapel bruine boterhammen, twee pakjes appelsap, een stuk peperkoek en een peertje.Beeld Sabine van Wechem / de Volkskrant

Ontvangstcomité

Bij onze volgende stop staat een driekoppig ontvangstcomité van restaurant De Koperen Bel in Zaandam - bestelling: 2.000 liter - te wachten. Hoewel Berend van Briemen (68) de zaak jaren geleden overdroeg aan zijn zoon, heeft hij reikhalzend uitgekeken naar deze levering. Normaal gesproken spreekt hij met de leverancier een leveringsdatum af, maar toen hij op woensdag nog niet wist wanneer de tankwagen zou komen, begon het hem te benauwen. Hij belde Heineken, waar ze maandag 1 juni om 9 uur ’s ochtends voorstelden. Dat leek Berend geen goed idee: ‘Dan wordt het wel heel spannend: als die vrachtwagen een ongeluk krijgt, heb ik geen bier.’

Vugts duikt de kelder in om de rode tankslang te koppelen. Na een halve minuut begint de koolstofdioxide-melder van het café luid te piepen. In de kelder is de CO2-melder, die aan de broek van Vugts’ uniform bungelt, ook afgegaan. Dit is niet zo ernstig als het lijkt, verzekert de kelderbierchauffeur. Soms gaat die melder een half jaar niet af, soms twee keer per week. 

Wanneer de 37 jaar oude tankinstallatie wordt gevuld, lijkt er in de kelder wat gas te ontsnappen. Het gas is niet te zien of te ruiken, maar als je er te lang aan wordt blootgesteld kun je flauwvallen. Vugts belt de lekkage door aan de technische dienst en maakt melding van de onveilige situatie.

Beeld Sabine van Wechem / de Volkskrant

Aan het einde van het aftanken moet hij toch echt de kelder in om de slang los te koppelen. Hij verzoekt de zoon van Berend, Ferdi (42), om paraat te staan. Terwijl Vugts met zijn hoofd in de koelcel hangt, staat Ferdi van een afstandje te kijken. Mocht Vugts door het gas onwel worden en naar de grond gaan, instrueert Ferdi, dan moeten hij en de verslaggever beiden de kelder in en de kelderbierchauffeur naar boven tillen.

Na een lange minuut komt Vugts ongehavend tevoorschijn. De kelderdeur laat hij open staan, zodat het gas kan vervliegen. 

Tegen drie uur rijdt Vugts de Zaanstreek uit, terug naar Den Bosch. In de tank zit  nog 2.500 liter bier. Het is voor hem nog één weekend aanpoten: zaterdag rijdt hij door Zeeland, op zondag een rondje in de polder langs Lelystad en Barneveld. Dan hebben ze het weer geflikt. Wat hij maandag 1 juni gaat doen? Nee, geen terrasje. ‘Ik ga lekker in de tuin zitten.’

LEES OOK:

Terrasje boeken via de app: softwarebedrijven zien brood in opengaan horeca

Als op 1 juni de terrassen weer opengaan, zal een drankje doen er anders aan toegaan dan in pre-coronatijden. Zomaar met een groep vrienden een zonnig terras opstappen is geen optie. Apps moeten horeca-ondernemers én consumenten helpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden