Eindelijk in staat om hun verdriet te delen

Ze moesten allebei de dood van een dierbare verwerken: hockeyer Marcel Balkestein en Maret Grothues, de aanvoerster van de volleybalsters op het EK. Pas na de Spelen kreeg hun relatie een kans.

Zondag staat international Marcel Balkestein met Oranje Zwart zelf op het veld bij de start van de hockeycompetitie, woensdag hoopt hij zijn vriendin Maret Grothues te zien spelen in de kwartfinales van het EK volleybal in het Duitse Halle.


Of hij iets van die sport begrijpt? 'Ja, daar stond ik van te kijken', zegt Grothues, aanvoerster van het Nederlandse vrouwenteam. Balkestein: 'Ik snap alleen niets van de rotaties in het veld en dat doordraaien.'


De 24-jarige volleybalster zag haar acht jaar oudere vriend twee weken geleden in de halve finales van het EK verliezen van Duitsland. Of zij het hockey kan doorgronden? Er volgt een schaterlach zonder antwoord.


Balkestein: 'De eerste keer dat Maret een hockeystick vasthield, zaten haar handen verkeerd om. Ook de spelregels zijn niet eenvoudig. Maar we zijn allebei topsporters, je herkent de drive bij elkaar.


'Ik werk nu weer dertig uur per week. De trainingsintensiteit bij de clubs is een stuk lager dan bij het Nederlandse team. Volleyballers zijn fullprofs, hockeyers semiprofs. Alleen in de voorbereiding op de Olympische Spelen of een WK ben ik volledig met mijn sport bezig.'


Is volleybal dus meer topsport dan hockey? Grothues: 'Daar ben ik het helemaal mee eens.'


Ze zijn als sporter bijna elkaars spiegelbeeld. Verdediger Balkestein is de bikkel die leeft van het persoonlijke duel. De voor topvolleybal relatief kleine Grothues (1.80 meter) moet het als linkshandige aanvalster hebben van haar snelheid. Passen is haar specialiteit en tijdens de rally plukt ze de bal desnoods uit de boarding.


'Het is mooi om te zien hoe Marcel verdedigt', zegt ze. 'Hij straalt uit dat niemand hem voorbij komt. Dat herken ik. Aanvallend kom ik misschien tekort, omdat ik niet lang genoeg ben. Maar passend en verdedigend pak ik je, met die instelling sta ik er.'


Balkestein: 'Doorzettingsvermogen en mentale weerbaarheid zijn onze grootste kwaliteiten. Ze heeft veel balgevoel, in dat opzicht is Maret een groter talent dan ik.'


Buiten het veld hebben ze totaal verschillende karakters. Balkestein is een extraverte Brabander. 'Hij kan lullen als Brugman', zegt Grothues. Tegen haar vriend: 'Jij bent netjes, ik ben chaotisch. Jij bent een ochtendmens, ik een avondmens.' Balkestein, grijnzend: 'Je begrijpt wel wie de broodjes heeft gehaald en wie nog lag te pitten.'


Grothues was lange tijd het introverte meisje uit Almelo dat de kat uit de boom keek. 'Ik heb als aanvoerder geleerd mijn mening te geven.'


Ze konden hun relatie niet harmonieus opbouwen. De prille verkenning werd in 2012 onderbroken door de plotse dood van Jean-Paul Balkestein. De oudere broer van Marcel kreeg een hartaanval tijdens het joggen. 'Maret kwam in maart net terug uit Parma, waar ze dat seizoen speelde. We hoopten samen een leuke tijd te beleven, toen mijn broer overleed. Ik vind het knap hoe Maret de situatie inschatte. Toen ze bij mijn ouders thuis was, zei ze: ik voel me hier teveel.'


Grothues: 'Jullie waren de begrafenis aan het regelen, daar hoorde ik niet bij. We waren nog zo kort samen. Ik had het gevoel dat Marcel zich drukker maakte om mij. Of ik wel voldoende aandacht kreeg. Maar hij had verdriet, zijn ouders waren kapot. Daar moesten ze zich op richten. Het was niet het moment om mij een plek te geven in de familie.'


Omgekeerd voelde Balkestein zich niet in staat het verlies van zijn broer al met Grothues te delen. 'Ik vond het zo moeilijk. Om JP's dood te verwerken en mijn ouders te steunen, moest ik mijn relatie tijdelijk stopzetten. En ik zat midden in de selectie voor de Spelen, ook daar kwam veel stress bij kijken. We hebben elkaar een tijdje minder gezien. Toch voelde het niet als een definitieve breuk.'


Grothues: 'Ik kreeg nooit het idee dat ik opzij werd gezet. Ik zag ook wel in dat het op deze manier geen kans van slagen had. Ik zette liever een stap terug dan te forceren. Ook ik vond het zwaar. Ik zag zijn verdriet, ik wilde Marcel steunen. We hebben elkaar vaak over de telefoon gesproken. Maar dat was toch anders.'


Eerbetoon

Na het sterfgeval vertelde Balkestein dat hij zijn deelname aan de Spelen beschouwde als een eerbetoon aan z'n broer. Hij stortte zich op het hockey en nam JP in gedachten mee naar Londen. Bij die reis was geen plaats voor een andere passagier.


'Mijn broer had zo vaak gezegd dat we samen naar de Spelen zou gaan. Hij steunde me. Dan zei JP: 'Ik ga je aanmoedigen, met een biertje in mijn hand. Jij gaat het op het veld doen.' Ik was meer dan ooit gedreven om een medaille voor hem te winnen.'


Toch hield Balkestein zijn vriendin niet overal buiten. 'De relatie stond on hold, maar mijn gevoel voor Maret was onveranderd gebleven.'


Ze lachen als Balkestein opbiecht dat hij zijn onzekerheid over de olympische selectie vooral met haar deelde. 'Ik wist dat we goed bij elkaar pasten. Maar er liep zo veel doorheen.'


Tijdens de Spelen liepen hun gevoelens niet parallel. Grothues was in Londen als supporter, ze kwelde zichzelf met een bezoek aan het volleybalduel Algerije-Japan. 'Ik voelde een steek in mijn hart. Daar had ik willen staan, terwijl ik ook blij was voor Marcel. Ik gunde hem die medaille, ons team was simpelweg niet goed genoeg.'


Balkestein beleefde het toernooi in een roes. Ondanks de nederlaag in de finale tegen Duitsland koesterde hij zijn zilveren medaille als een gouden triomf. 'Je weet voor wie deze is', zei hij geëmotioneerd in de catacomben van de Riverbank Arena. Het leek alsof hij niet de verslaggever, maar zijn eigen broer omhelsde.


Bij die herinnering komen zijn tranen vanzelf. Balkesteins stem breekt als hij vertelt hoe moeilijk het is voor zijn ouders dat één stoel voortaan leeg blijft. 'Maar de huldiging in zijn woonplaats Heeze, in zijn café, en daarna de herdenking, hebben me ook de kracht gegeven om verder te gaan.


'Op de Spelen kwam alles samen. Ik voelde de waardering voor mijn spel, ik kon iets terugdoen voor mijn familie. Het was de ommekeer na de donkerste periode in mijn leven.'


Hij kon in Londen een innerlijke blokkade opheffen. 'Maret en ik kenden elkaar een jaar.' Grothues: 'En toch ook weer niet.' Balkestein: 'We bleven om elkaar heen lopen. Tot we besloten onze gevoelens te volgen.'


Grothues, lachend: 'Daarna verhuisde ik voor het volleybal van Italië naar Azerbeidzjan, was ik weer weg.' Balkestein: 'Ik speelde toen nog in de Hockey India League. Lang leve Skype, maar soms word je er gek van.'


'Het eerste waar ik in een restaurant in Bakoe om vroeg was het wifi-wachtwoord, om te skypen', zegt Grothues. 'Gelukkig speel ik dit seizoen bij Cannes. We zijn blij met elk moment dat we bij elkaar kunnen zijn.'


Deze zomer moest de volleybalster de gruwelijke dood van haar voormalige teamgenoot Ingrid Visser en oud-manager Lodewijk Severein verwerken. 'Toen ze als vermist werden opgegeven, dacht ik nog dat ze in een ravijn waren gestort. Ik koesterde zelfs de hoop dat ze levend zouden worden gevonden. Nog altijd overheerst de verbijstering dat ze zijn vermoord.'


Als aanvoerster van de nationale ploeg moest ze de gevoelens van het team vertolken. Grothues: 'De NOS vroeg na een oefenwedstrijd tegen Japan of het een eerbetoon aan Ingrid was geweest. Nee, natuurlijk niet. Rot op. Olympisch goud zou nog niet genoeg zijn om Ingrid te eren.'


Bij het Nederlandse team werden sessies gehouden met een sportpsycholoog om de moord op Visser en Severein te verwerken. Grothues: 'De ene helft kende Ingrid, de andere kende haar slechts uit verhalen. Wie hulp nodig had, kon dat krijgen. Sommigen hadden de behoefte om erover te praten. Anderen ontweken het onderwerp, om de pijn niet te voelen.


'Ik praat erover met Marcel en soms met teamgenoten. Maar ook voor mij is het te pijnlijk, te confronterend. Er kwamen rond de dood van Ingrid en Lodewijk steeds meer details boven tafel, daar moet je niet bij nadenken. Het is zo cru, ik bid dat ze niet te veel hebben geleden.'


Herdenking

Het stel bezocht samen de herdenking in het topsportcentrum in Almere. 'Heel heftig', aldus Grothues. 'Het nummer van Céline Dion voor Ingrid en die tekst van Racoon voor Lodewijk, over een oceaan van liefde. Ik weet nog dat Ingrid vertelde dat ze een relatie had met Lodewijk. De verliefdheid en het geluk spatte ervan af.'


Balkestein: 'Ik herkende het verdriet bij de familie van Ingrid en Lodewijk. Maret en ik helpen elkaar om het een plek te geven.' Grothues: 'Op een moord ben je niet voorbereid, dat maakt het zo moeilijk.'


Soms vermoedt ze dat Visser nog boven het Nederlandse volleybalteam zweeft. 'Als ik een vlinder zie, denk ik: zou ze dat zijn?'


Grothues huilt en zoekt naar woorden. 'Tijdens de trainingsstage in Brazilië werd Ingrid ook herdacht, omdat ze daar heeft gespeeld. De beelden met haar in de ploeg waren zo tastbaar. Ingrid was als een mentor voor me. Ze had van die droge humor. Als ze lachte, lachte je automatisch mee.'


Al tijdens de Spelen besefte Balkestein dat hij het leven moest koesteren, zoals zijn broer zou hebben gedaan. 'Mensen zeiden gekscherend dat ik als een toerist door het olympisch dorp liep. Ik wilde die lucht opsnuiven, genieten van elke seconde dat ik deel uitmaakte van de Spelen.


'Een paar weken geleden, voor de kleine finale op het EK hockey in Boom, dacht ik: moet ik zo'n klotewedstrijd spelen om het brons? Maar dan zie je een vol stadion, kinderen die om je handtekening vragen. Toen hield ik mezelf voor dat ik ook van dat moment moest genieten.


'Zo zie ik het ook in onze relatie. Als we boos en gefrustreerd thuiskomen na een nederlaag zeggen we tegen elkaar: waarover gaat het eigenlijk? Het relativeren van de sport na de dood van JP heeft me ook geholpen. Ik ben er volwassener door geworden.'


De teamsporters zijn nu ook samen een team, zegt Grothues. 'En ik ben de aanvoerder.' Haar schaterlach waait langzaam weg door de openstaande deuren.


CV Marcel Balkestein hockeyer

1981 geboren op 29 januari in Geldrop, Noord-Brabant


2001debuut bij Oranje Zwart


2005landskampioen met Oranje Zwart


2005debuut in selectie Nederlands elftal


2010WK: bronzen medaille


2011 EK: zilver


2012 Olympische Spelen: zilver


2013 EK: brons


CV Maret Grothues, aanvoerster Nederlands volleybalteam

1988 geboren op 16 september in Almelo, Overijssel


2004 debuut bij Pollux


2006 vertrekt naar Longa


2008 debuut in Nederlands team


2008 naar Martinus (later: TVC Amstelveen)


2011naar Parma Volley


2012 Cuatto Giaveno Volley


2012 naar Lokomotiv Bakoe


2013 Racing Club de Cannes


Erelijst: Zilver op EK in 2009, landskampioen in 2009 en 2010

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden