Eindelijk hoort Albanië bij Europa

Albanië begint tegen Zwitserland op het EK. Restauranthouder Juliano Veliu uit Echt gidst door het Balkanland, de grote onbekende. Over een tweekoppige adelaar, drones en spelers in buitenlandse dienst, kortom alles wat u over de EK-debutant zou moeten weten.

Juliano Veliu (midden) tussen andere Albanië-supporters in Echt.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In Tirana, na Albanië - Nederland in 2007 (0-1), beslist door een doelpunt van Ruud van Nistelrooij in de slotminuut, ontmoette Juliano Veliu de Nederlandse KNVB-directeur Henk Kesler. 'Goh, geluk gehad, jullie', zei Veliu. Kesler weerde zich kranig, vol sarcasme: 'Dat is maar goed ook. Stel je voor dat Oranje geen EK zou spelen en Albanië wel. Dat kan toch niet.'

Negen jaar later is het zover. Een EK zonder Oranje en mét Albanië, dat onder de bezielende leiding staat van bondscoach Gianni De Biasi, een Italiaan. Veliu herinnert zich zijn onderonsje met Kesler als was het gisteren. Hij ontvangt in restaurant Saloniki in Echt, Midden-Limburg. Saloniki? Dat is toch Grieks? Op zoek naar een beter leven, legt Veliu uit, emigreerde hij in 1992 vanuit het stadje Lushnjë, met als reisdoel Canada. Onderweg bleef hij hangen in een restaurant in Limburg, 'zoals André Hazes bleef hangen in de kroeg'. En zo veel verschilt de Griekse keuken nu ook weer niet van de Albanese.

Hij heeft Albanese vrienden opgetrommeld, plus een paar Nederlanders, onder wie mannen die toevallig in zijn zaak aan het werk zijn. Hij deelt rode shirts uit en sjaals, van middenvelder Lorik Cana vooral, aanvoerder en sterspeler van Albanië, vroeger onder contract bij Lazio Roma, nu bij Nantes. Ze poseren tegen de witte muur van de kapel van Schilberg uit 1691.

Het is een kolderieke ontmoeting. Kennen wij Skënderbeu dan niet? Ja, dat is inderdaad de naam van een topclub in Albanië, maar het is vooral de nationale volksheld. Skanderbeg, zeggen ze in het Westen, bekend om zijn forse baard en meestal afgebeeld op een paard. 'Skanderbeg is onze nationale held. Zonder Skanderbeg hadden jullie nu misschien tot het Ottomaanse rijk behoord. Hij heeft de Turken tegengehouden in de 15de eeuw.'

Ruud van Nistelrooy viert zijn doelpunt tegen Albanië, op 12 September 2007.Beeld afp

Achttien miljoen

Veliu laat steeds filmpjes zien op zijn telefoon, alsof hij afgevaardigde van de VVV in Tirana is. Van de zege in de kwalificatiereeks, bijvoorbeeld, met 1-0 in Portugal, dankzij een schitterende volley van Bekim Balaj. Dat we niet denken dat de kwalificatie van Shqiperia, zoals Albanië in de eigen taal heet, gestolen was.

Hij toont in zijn filmische verslag oude universiteiten, die van Dürres is zelfs een van de oudste van Europa, en Griekse zuilengalerijen. Wat hij maar wil zeggen: zo klein en onbetekenend is Albanië niet. Het landje heeft bijna drie miljoen inwoners, maar er leven ook nog eens twee miljoen Albanezen in Kosovo, anderhalf miljoen in Macedonië, een miljoen in Italië. Over de wereld verspreid leven achttien miljoen Albanezen.

Willen we nog meer weten over Albanië? Vooruit. Dat het vroeger zo gesloten, orthodox-communistische land in hoog tempo moderniseert, aan de hand van president Edi Rama. Dat Albanië eens tot de Europese Unie wil toetreden. Dat de republiek schitterende stranden heeft, uitnodigend voor vakanties. Dat Granit Xhaka eind mei voor 40 miljoen euro is verkocht van Borussia Mönchengladbach naar Arsenal en dat hij daarmee de duurste Albanees in de voetbalhistorie is.

Maar Granit speelt toch voor Zwitserland zaterdag? Ja, maar hij is natuurlijk Albanees, net als zijn broer Toulant, die wel gewoon voor Albanië voetbalt.

Matchfixing

Nee, een echte Cruijff heeft Albanië niet, hoewel Veliu nog wel de vroegere ster Sul Demollari onder de aandacht brengt, die eens, in 1989, op Wembley scoorde tegen Engeland. En Skënderbeu is top tegenwoordig, hoewel de UEFA de club vorige week voor een jaar uitsloot van Europees voetbal vanwege matchfixing.

Veliu kon overigens geen kaarten krijgen voor de duels in de eerste ronde. Het was een stormloop. Diep in zijn hart is hij er niet rouwig om. Hij is een beetje bang voor aanslagen. Bovendien: de eerste wedstrijd is om 15.00 uur, op zaterdag, de drukste dag van de week in zijn restaurant. Hij verwacht overigens dat 100 duizend Albanezen bij die wedstrijd zijn, in Lens. Gewoon, in de stad, om te feesten.

Een van zijn vrienden heeft inmiddels een foto opgesnord waarop hij poseert met Ballist Morina. Met wie? Ballist Morina stuntte tijdens het kwalificatieduel in Belgrado tegen Servië, toen hij een drone het stadion in liet vliegen, met daaraan de vlag van Albanië. De spanning rond het duel was enorm. Servië had geen toeschouwers uit Albanië toegelaten. De landen kunnen slecht met elkaar overweg vanwege Kosovo, dat vroeger tot Servië behoorde en waar bijna alleen Albanezen wonen. Toen de Servische spelers die vlag naar beneden rukten, ontstond een gevecht. Servië werd uiteindelijk bestraft en was bijna kansloos voor kwalificatie en Dick Advocaat zag geen reden langer aan te blijven als bondscoach.

Het drone-incident in Belgrado in oktober 2014. De Serviër Stefan Mitrovic rukt de vlag van 'Groot-Albanië' van de drone af.Beeld reuters

Dus eigenlijk is het best logisch dat mensen op de foto willen met Ballist Morina, als ze hem toevallig tegenkomen. Hij is toch een soort held. Niet als Skanderbeg, maar toch. Zeker is dat Albanië zal strijden op het EK. Kijk naar die trotse vlag met zijn tweekoppige adelaar, op een rode achtergrond. Rood als kleur van bloed, als de kleur van strijd. Veliu: 'De Albanees is impulsief, en hij zal blijven vechten. Hij heeft uithoudingsvermogen, ook omdat hij veel heeft meegemaakt.'

Hij durft wel een voorspelling te doen. 'We verliezen van Frankrijk, spelen gelijk tegen Zwitserland en winnen van Roemenië. Dan staan we in de tweede ronde.'

En vlak voor vertrek zegt hij nog: 'Wist je trouwens dat moeder Teresa ook Albanees was? Ja, ze is geboren in Skopje, maar ze was Albanees.'

Debutantenduel garant voor spektakel

In hun eerste EK-wedstrijd ooit treffen Wales en Slowakije elkaar zaterdagavond in Bordeaux. Die wedstrijd is het aanzien tot nog toe altijd waard gebleken. Twee keer eerder namen beide naties het tegen elkaar op en tweemaal mondde het duel uit in een doelpuntenspektakel. Dat gebeurde beide keren in de kwalificatiecampagne voor het EK van 2008. In 2006 werd Wales in eigen huis met 5-1 verpletterd door de Slowaken. Gareth Bale, toen nog een nietszeggende Championship-speler, maakte het enige doelpunt aan de kant van de thuisploeg.

Iets minder dan een jaar later stonden Slowakije en Wales opnieuw tegenover elkaar, in een wedstrijd met een heel ander gezicht en nu op Slowaakse bodem. Cultheld Craig Bellamy nam zijn ploeg met twee doelpunten bij de hand en leidde de Welshman naar een 5-2-overwinning. Daar schoot Wales echter even weinig mee op als Slowakije deed met haar zege in 2006. Op een straatlengte achterstand van Tsjechië en Duitsland kwamen beide landen niet eens in de buurt van een ticket voor het EK van 2008.

Mede door het EK van zestien naar 24 landen uit te breiden, is dat de teams van de sterspelers Bale en Marek Hamšík nu wel gelukt. Ze maken deel uit van een inmiddels veelgenoemd vijftal: ook de supporters van Albanië, IJsland en Noord-Ierland kunnen voor het eerst hun land bij een EK aanmoedigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden