REPORTAGE

Eindelijk, een derde landingsbaan voor Heathrow

Als er geen besluit tot het verlaten van de EU was geweest, hadden de Britten nog wel een paar decennia kunnen doorruziën over uitbreiding van het vliegveld Heathrow. Maar de aanstaande Brexit verandert alles.

Het dorpje Harmondsworth onder de rook van Heathrow. Het moet gedeeltelijk wijken voor een nieuwe landingsbaan.Beeld ap

Eindelijk dan toch. Heathrow krijgt een derde landingsbaan. Ten koste van een verdeelde regering, een aftreden parlementariër en een burgemeester die actie gaat voeren. Plus omwonenden die geluidsoverlast en luchtvervuiling vrezen.

'Het is een zwarte dag in onze familiegeschiedenis.' Leunend op zijn wandelstok en onberispelijk gekleed, compleet met rood-gele stropdas van het Royal Lancers-regiment, staat de hoogbejaarde boer Roy Barwick voor de Five Bells-kroeg in Harmondsworth, een uit 780 stammend dorp dat deels zal plaatsmaken voor de derde landingsbaan van Londen Heathrow. Op het land waar Barwicks koren groeit en zijn paarden grazen, zullen in de toekomst jumbojets landen. Achthonderd woningen wacht de sloophamer. 'Mijn boerderij zal verdwijnen, net als de drie huizen van mijn kinderen en kleinkinderen. De Barwicks woonden hier al lang voordat het vliegveld er was.'

Het dorpje met zijn twee kroegen en middeleeuwse St. Mary's-kerk is het voornaamste slachtoffer van een beslissing die al jaren in de lucht hing. Al twee decennia hebben Labour- en Conservatieve regeringen tegen de aanleg van de derde landingsbaan aangehikt. Onder oud-premier Gordon Brown was dit besluit al eens genomen, hetgeen leidde tot succesvolle juridische procedures. Diens Conservatieve opvolger David Cameron stopte de plannen meteen in een diepe bureaulade. 'Geen ge-als, geen ge-maar,' verklaarde hij in 2010, gesteund door Theresa May en Boris Johnson. Als burgemeester had laatstgenoemde zelfs beloofd voor de bulldozers te gaan liggen.

Maar een grote politieke gebeurtenis heeft alles veranderd: de Brexit.

De huidige premier May heeft haar eerdere verzet laten varen omdat ze aan de wereld wil tonen dat het Verenigd Koninkrijk openstaat voor zaken. Het land wil meer exporteren, naar andere werelddelen vooral. Daarom zou de aanleg van de eerste volwaardige landingsbaan in het zuidoosten van Engeland sinds de Tweede Wereldoorlog nodig zijn.

77 duizend banen

'Deze memorabele beslissing schept 77 duizend nieuwe banen', voorspelde vervoersminister Chris Grayling, een devote Brexiteer, dinsdag in het Lagerhuis. Het zou de economie 68 miljard euro extra opleveren. Het bedrijfsleven en de vliegmaatschappijen zijn blij met de baan, die 20 miljard euro gaat kosten.

De regering volgt de aanbeveling van de onafhankelijk geachte commissie-Davies, die Heathrow de voorkeur had gegeven boven een extra baan bij de andere vliegvelden Gatwick of Stansted. Het idee van Johnson om op te houden met voortmodderen en een gloednieuwe luchthaven te bouwen in de Theemsdelta was veel te visionair voor Engelse begrippen.

Heathrow, dat een sterke lobby heeft in Westminster, genoot altijd de politieke voorkeur omdat het nu al de drukste luchthaven van Europa is, met veel vrachtvervoer en langeafstandsvluchten. De nieuwe baan is goed voor 300 duizend extra vluchten per jaar.

De ligging van Heathrow is ook de zwakte van het vliegveld. Er is amper plek om uit te breiden zonder nevenschade te veroorzaken. Bovendien is het omringd door welvarende kiesdistricten met invloedrijke politici.

Meteen na het besluit maakte de Conservatieve ecoloog Zac Goldsmith bekend zijn zetel in de rijke Londense wijk Richmond op te geven en zich met steun van de plaatselijke partijafdeling herkiesbaar te stellen als onafhankelijke kandidaat. Ministers in naburige kiesdistricten, zoals Justine Greening (Onderwijs) en Boris Johnson (Buitenlandse Zaken), kregen van May de vrijheid om zich tegen de plannen uit te spreken.

Maar actievoeren, dat mogen ze niet van de bazin. Johnson ontweek de vraag of hij zich nu echt als een klimaatactivist gaat werpen voor de bulldozers. 'Ik denk dat de dag dat de bulldozers komen nog ver weg is, als die derde landingsbaan er überhaupt komt.' Pas eind volgend jaar buigt het parlement zich over het voorstel. Gezien de welwillende houding van Labour en de Schotse nationalisten komt er wel een meerderheid. Het meeste verzet is te verwachten in de rechtbanken. De Londense burgemeester Sadiq Khan, die als Labour-bewindsman indertijd voor de uitbreiding was, heeft al aangekondigd alle wegen te bewandelen om deze 'verkeerde beslissing' terug te draaien.

Een probleem voor de Conservatieven is dat vier omliggende Conservatieve gemeenteraden, waaronder het Windsor & Maidenhead waar May woont, al een kwart miljoen euro verzameld hebben voor juridische procedures die vier tot vijf jaar kunnen duren. Ook diverse actiegroepen - van Greenpeace tot Friends of the Earth - worden daarbij betrokken.

Behalve lawaaioverlast is de toenemende luchtvervuiling een belangrijk tegenargument. Nu al is de luchtvervuiling in grote delen van de Britse hoofdstad hoger dan volgens de Europese normen is toegestaan. De vraag is overigens of deze normen er nog toe doen als de Britten de Europese Unie achter zich hebben gelaten.

Begraafplaats

Bij de buren van Heathrow spelen ook emotionele en praktische bewaren mee. 'Mijn huis is veilig', zegt de 78-jarige Albert Thurling uit Hayes, 'maar er komt een snelweg over de begraafplaats waar mijn vrouw en ouders liggen.'

De flat van Heathrow-beveiliger Michael Brown uit Longford moet wel plaatsmaken. 'De compensatie die ik krijg is gebaseerd op de oude waarde van mijn woning, 140 duizend euro. Daarmee kun je in Londen net een schuur kopen.'

De oude boer Barwick maakt zich vooral zorgen over zijn kinderen. 'Ik zelf zal de nieuwe baan niet meer meemaken, maar mijn kinderen, wat moeten die? May heeft ons in de steek gelaten.'

Miljard euro zou de aanleg van een nieuwe baan bij het Londense vliegveld Heathrow de Britse economie moeten opleveren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden