Nieuws Spanje

Eindelijk dooi tussen Madrid en Catalonië na ontmoeting premier en regiopremier

In de hitte van de Spaanse zomer is eindelijk dooi ingetreden in de relatie tussen Spanje en Catalonië. Premier Sánchez en regiopremier Torra ontmoetten elkaar maandag in Madrid. Ze behandelden elkaar zo hoffelijk mogelijk: met geschenken over en weer, een gemoedelijk wandelingetje door de paleistuin, en niet te veel nadruk op het nog altijd bestaande meningsverschil over de Catalaanse zelfbeschikking.

De Spaanse premier Pedro Sánchez (rechts) met de Catalaanse regiopremier Quim Torra. Foto EPA

Het is voor het eerst in twee jaar dat er een officiële ontmoeting plaatsvindt tussen een Spaanse en Catalaanse premier. ‘We worden gescheiden door een diepe afgrond’, concludeerde de oud-premier van Catalonië, Carles Puigdemont, na afloop van de laatste ontmoeting.

De rest van de geschiedenis is bekend. Het Catalaanse regiobestuur hield een ongrondwettelijk referendum. Catalonië riep de onafhankelijkheid uit. De Spaanse regering duldde dat niet, zette het voltallige kabinet-Puigdemont af en nam het bestuur in de afvallige regio over. Puigdemont en zijn ministers werden voor de rechter gesleept.

Maar juist als de verwijdering tussen de Spaanse en Catalaanse regering niet groter lijkt te kunnen worden, is daar een plotselinge wisseling van de wacht in het regeringspaleis in Madrid. Met onder meer de steun van de Catalaans-nationalisten treedt de sociaal-democraat Pedro Sánchez aan in juni dit jaar.

Goede wil

Sánchez laat, in tegenstelling tot zijn conservatieve voorganger Rajoy, onmiddellijk zijn goede wil blijken tegenover de Catalanen. De politici en protestleiders in de gevangenis worden overgebracht van Madrid naar Catalonië. Het is een grote wens van hun families: jonge kinderen moeten soms honderden kilometers reizen om hun vaders te zien.

Daarnaast heft Sánchez het intensieve toezicht op de Catalaanse financiën op. Voorheen mocht Catalonië geen uitgaven doen zonder toestemming van de centrale regering, om te voorkomen dat het overheidsgeld werd gebruikt voor onafhankelijkheidsdoeleinden.

En nu wordt dan eindelijk een aanvang genomen met de dialoog tussen Spanje en Catalonië - ‘zonder voorwaarden vooraf’, zoals de Catalanen steeds hebben gevraagd. Torra brengt als dank een fles van de Catalaanse likeur ratafía mee naar Madrid. Het drankje schijnt zijn naam te ontlenen aan het Latijnse ‘rata fiat’, wat duidt op het sluiten van pacten en akkoorden. 

De Spaanse premier Sánchez (links) met de Catalaanse regiopremier Quim Torra. Foto EPA

‘Deze regering voelt zich verantwoordelijk om te lijmen wat kapot is gegaan in de Catalaanse samenleving’, licht vicepremier Carmen Calvo na afloop van de ontmoeting toe. Sánchez komt Torra tijdens het overleg verder tegemoet. De regering in Madrid staakt haar verzet tegen enkele sociale wetten die Catalonië in het verleden heeft aangenomen – bijvoorbeeld om te voorkomen dat arme mensen worden afgesloten van het stroomnet, of dat ze geen toegang hebben tot de gezondheidszorg. Verder hervat een Bilaterale Commissie haar werk. Die commissie kwam sinds 2011 niet bijeen. De nieuwe Spaanse regering legt de nadruk op de ‘normaliteit’ die terug moet komen in Catalonië.

Als een uurtje later de Catalaanse premier Quim Torra het woord neemt, gaat het weer als vanouds over het ‘recht om te beslissen’. Voor hem is de grootste winst dat ‘we over en weer erkennen dat we ieder onze politieke ideeën hebben’. ‘Het is ontzettend belangrijk dat we overal over kunnen praten’, merkt hij op - al heeft Sánchez hem meteen duidelijk gemaakt dat een onafhankelijkheidsreferendum niet tot de mogelijkheden behoort.

Na tweeënhalf uur bijeen te hebben gezeten kuieren Sánchez en Torra genoeglijk samen door de paleistuin. Buiten de paleispoort keft ondertussen nijdig de rechtse oppositie. De PP en Ciudadanos (Burgers) stellen dat Sánchez zijn ziel heeft verkocht aan de Catalaanse nationalisten.

De nieuwe Spaanse premier: de man die links Spanje weer laat ademhalen

De regering in Madrid verschiet op 1 juni 2018 ineens van kleur. Pedro Sánchez, sociaal-democraat en politiek doorbijter, volgt de conservatief Mariano Rajoy op. Wie is Sánchez, en wat wil hij met Spanje?

Eindelijk heeft Catalonië weer een regiopresident: Quim Torra

Ook Torra trad pas eind mei aan, als opvolger van Carles Puigdemont - al blijft de ex-premier op de achtergrond nog altijd aan de touwtjes trekken.

Catalaanse leiders vervolgd wegens rebellie

Het is een dieptepunt in de Spaans-Catalaanse betrekkingen: in maart wordt bekend dat dertien Catalaanse leiders worden vervolgd voor het zware misdrijf rebellie. Ze kunnen voor jaren in de gevangenis verdwijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.