Eindelijk de feiten over fietsen

Waar fietsen Nederlanders, hoe lang en hoe snel? Wat zijn de drukste routes en bij welke stoplichten moeten ze veel te lang wachten? Deze week vindt het grootste nationale fietsonderzoek ooit in Nederland plaats.

Drukte in het Amsterdamse Vondelpark.Beeld anp

Deze Fiets TelWeek moet informatie opleveren over veelgebruikte routes en knelpunten in het hele land, zodat provincies en gemeenten passender beleid kunnen maken.

'Dankzij navigatiesystemen is over de verkeerstromen van auto's en openbaar vervoer al veel bekend, maar van fietsers weten we een stuk minder', zegt projectmanager Willem Scheper. 'Nu leggen gemeenten vaak fietspaden aan in de hoop dat mensen er vervolgens gebruik van maken. Dat willen we omdraaien: eerst kijken waar de knelpunten zijn en dán pas aanleggen.'

De Fiets TelWeek is een samenwerking tussen de Fietsersbond, Hogeschool NHTV Breda en enkele adviesbureaus voor verkeer en mobiliteit. Het wordt betaald door het ministerie van Infrastructuur en Milieu, provincies en gemeenten.

Niet alleen de fietsbewegingen, maar álle verplaatsingen van de gebruiker worden gevolgd. 'Naderhand filteren we de fietsroutes eruit op basis van het gemiddelde aantal kilometers per uur en de acceleratiesnelheid', zegt Scheper. De gegevens worden verzameld door een applicatie voor de smartphone, App de Fiets.

Trackingstechnologie

Iedereen met een Apple- of Android-smartphone kan dat programmaatje gratis installeren. De app draait automatisch, mits de gebruiker gps inschakelt. Tot en met aanstaande zondag worden gegevens verzameld; medio november verwachten de onderzoekers de eerste resultaten.

Het is tachtig jaar geleden dat het laatste nationale fietsonderzoek plaatsvond, zegt Jaap Kamminga van de Fietsersbond. 'Dat is grotendeels verdrongen door onderzoek naar autoverkeer. Gemeenten houden wel tellingen, bijvoorbeeld met lussen in de weg. Maar die registreren alleen hoeveel fietsers één punt passeren. Je weet dan niet waar die fietsers vandaan komen of waar ze naartoe gaan. Dankzij moderne trackingstechnologie kunnen we complete verkeersstromen in kaart brengen, zoals bij auto's al veel langer gebeurt.'

Na proeven ontdekten onderzoekers bijvoorbeeld achter het Utrechtse stadion Galgenwaard een enorme concentratie van fietsers. 'Het bleek te gaan om een smal voetpad met houten bruggetje dat geen deel is van het officiële fietspadennetwerk', zegt beleidsmedewerker Herbert Tiemens van de provincie Utrecht. 'Toch maken er dagelijks ruim tweeduizend fietsers gebruik van. Nu we dat weten, kunnen we nadenken over de aanleg van een beter pad.'

(Artikel gaat verder onder foto)

Kluwe fietsen bij Bloemendaal.Beeld anp
Met deze app doen 42 duizend fietsers mee aan de Fiets TelWeek.Beeld -

Technische problemen

De provincie Utrecht hoopt dat door betere routes steeds meer forenzen op de fiets naar hun werk gaan. 'Door elektrische fietsen is de overbrugbare afstand enorm vergroot. Nu wordt over fietsroutes vooral op gemeenteniveau nagedacht, maar we willen als provincie de routes tussen verschillende steden en dorpen verbeteren.'

Op 1 september stond de teller van het aantal deelnemers op 13 duizend, maandag - toen het onderzoek begon - steeg dat naar ruim 42 duizend. 'Het streven lag op 30 duizend gebruikers, dus dit overtreft onze verwachtingen', zegt een woordvoerder van de Fietsersbond. Door de grote toestroom kampte het systeem maandag met wat technische problemen.

Het gaat nadrukkelijk niet om het verzamelen van informatie over individuele gebruikers, benadrukken de onderzoekers, maar om collectieve gegevens over fietsgedrag in Nederland. Projectmanager Scheper: 'We vragen geen persoonlijke gegevens en koppelen gemeten routes niet aan individuele gebruikers.'

Om de privacy van gebruikers te waarborgen wordt bovendien de laatste 200 meter van elke route afgeknipt. 'Anders zou je kunnen herleiden waar iemand woont. Dat is privacygevoelig en bovendien niet het doel van dit onderzoek.'

Jaarlijks

Hoogleraar kunstmatige intelligentie Tom Heskes van de Radboud Universiteit Nijmegen, niet aan de Fiets TelWeek verbonden, spreekt van 'een prachtig onderzoek' dat nuttige gegevens kan opleveren. Maar, benadrukt hij, er zitten wat haken en ogen aan. 'Je hebt te maken met bias: je meet niet iedereen, maar een specifieke doelgroep die de moeite neemt zo'n app te installeren. Veel fietsverkeer komt van middelbareschoolleerlingen, maar ik betwijfel of zij zullen meedoen.'

Bovendien, zegt Heskes, is de dekking nog matig. '42 duizend deelnemers lijkt veel, maar Nederland heeft 35 duizend kilometer fietspad, gewone wegen niet meegerekend. Een simpele rekensom leert dat op elk punt slechts 4 mensen langskomen, erg weinig voor goede statistiek.'

Als ook de geldschieters het onderzoek een succes vinden, wil de Fietsersbond de telweek elk jaar herhalen, 'net als met vogeltellingen gebeurt'. Scheper: 'Het zou fantastisch zijn als je dan kunt zien of de aanleg van een breder fietspad of het opnieuw afstellen van verkeerslichten resultaat heeft gehad.'

Samengeklonterde toeristen in het centrum van Amsterdam.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden