Eindelijk dan toch het goud

Het geheim van succes in teamtoernooien kan niet met hulp van kalenderwijsheden worden verklaard. Vaak hebben deskundigen met een ernstig gezicht gezegd dat een ploeg zo sterk is als zijn zwakste schakel....

Gert Ligterink

Wil een team hoog eindigen, dan moeten een paar spelers uitstekend in vorm zijn en mag niemand hopeloos falen. Aan die voorwaarde voldeed Nederland in Leon. Piket, Tiviakov en Nijboer waren buitengewoon op dreef en Van Wely viel ook in wat mindere doen zeker niet uit de toon. In de cruciale wedstrijden tegen Frankrijk, Duitsland en Engeland scoorde hij twee punten uit drie partijen.

Het is de derde maal dat de nationale ploeg een medaille wint bij een belangrijk teamkampioenschap. In 1976 won Nederland zilver achter de Verenigde Staten op de door een boycot van de Oost-Europese landen getroffen olympiade in Haifa. In 1988 overtrof een op papier niet bijster indrukwekkende ploeg zich zelf door op de olympiade in Thessaloniki achter de Sovjet-Unie en Engeland op de derde plaats te eindigen.

Beide malen was er na afloop verdriet. In Haifa werd niet gewonnen doordat de Verenigde Staten in de slotronde een half punt cadeau kregen en in Thessaloniki hield een wreed tiebreak-systeem Nederland af van de tweede plaats. Ditmaal liet Nederland de afloop van de laatste ronde niet beïnvloeden door oncontroleerbare gebeurtenissen. De 3-1 zege op Israel mag worden bijgeschreven als een hoogtepunt in de Nederlandse schaakgeschiedenis.

De spannendste wedstrijd die de ploeg in Leon speelde was misschien die tegen Wit-Rusland in de zevende ronde. Toen de tijdnoodfase begon, was het onvoorspelbaar hoe de afloop zou zijn, een half uurtje later stond een prachtige 3-1 zege op het scorebord. Buitengewoon enerverend waren de gebeurtenissen aan het eerste bord:

Van Wely - Fedorov

Leon 2001

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. Pg1-f3 0-0 6. Lf1-e2 e7-e5 7. 0-0 Pb8-c6 8. d4-d5 Pc6-e7 9. b2-b4 Pf6-h5 10. Tf1-e1 a7-a5 11. b4xa5 Ta8xa5 12. Pf3-d2 Ph5-f4 13. Le2-f1 c7-c5 14. a2-a4 Pf4-h5

Het paard staat niet goed op f4. Speelt zwart 14 ... f5, dan volgt 15. g3 Ph5 16. exf5 en zwart moet veld e4 uitleveren aan de witte stukken.

15. Ta1-a3 Ph5-f6 16. Pc3-b5 Pf6-e8

Praktijkervaring bestaat met 16 ... Ta6 17. Lb2 Pd7.

17. Lc1-b2 f7-f5 18. f2-f4

Het leek alsof wit op de damevleugel loerde maar zijn stukken staan ook geschikt voor een centrumactie.

18 ... e5xf4 19. e4-e5! d6xe5 20. Lb2xe5 Lg7xe5 21. Te1xe5 g6-g5

Maakt veld g6 vrij voor het paard op e7. Zwart kon de dreiging 22. Pb3 niet pareren met 21 ... b6 wegens 22. De1 Tf7 23. d6 Pxd6 24. Td3.

22. Pd2-b3 Ta5-a6 23. Pb3xc5

Toen deze stelling op de monitor verscheen, had ik het punt al geteld voor Van Wely. Maar zwart blijkt onvermoede tegenkansen te hebben.

23 ... Ta6-h6

Een vervelende lastpak voor de witte koning.

24. d5-d6 Pe8xd6 25. Ta3-d3 Tf8-f6

Zie diagram 1

Nu had wit misschien genoegen moeten nemen met de afwikkeling 26. Pxb7 Lxb7 27. c5 Pc6 28. Te1. De volgende zet vraagt veel van de stelling.

26. a4-a5 g5-g4 27. Pc5-a4 f4-f3

Twee belangrijke tempi voor de koningsaanval zijn gewonnen.

28. c4-c5

Geen stelling voor mietjes. Steeds moet wit rekening houden met ... f3-f2+ en ... f3xg2.

28 ... Pe7-c6 29. Td3xd6

Heel begrijpelijk maar minder sterk dan 29. Ted5. Die zet lijkt onmogelijk vanwege het antwoord 29 ... f2+ 30. Kh1 Txh2+ maar de combinatie werkt niet. Na 31. Kxh2 Th6+ 32. Th3! (niet 32. Kg3 Pe4+ 33. Kf4 Dg5 mat) 32 ... gxh3 33. g3 staat zwart met lege handen.

29 ... Tf6xd6 30. Pb5xd6 Pc6xe5 31. Dd1-d5+ Th6-e6 32. Pa4-b6 f3xg2 33. Kg1xg2 Dd8-h4

Een logische reactie. Fedorov had geen tijd meer om de consequenties van 33 ... Ld7 34. Lb5 door te rekenen.

34. Pb6xc8 Dh4-h3+ 35. Kg2-f2

Zie diagram 2

35 ... Dh3xh2+

De beslissende fout. Zwart kon remise maken met 35 ... g3+ 36. Ke2 (36. hxg3+? Pg4+ en wint) 36 ... Dg4+ 37. Kd2 Df4+ 38. Kc2 Da4 en wit kan niet aan eeuwig schaak ontsnappen.

36. Lf1-g2 Dh2-f4+ 37. Kf2-e2 Df4-h6 38. Dd5xe6+ Dh6xe6 39. Lg2-d5 ...

Zwart geeft op.

Een paar meter verderop was het al even spannend.

Azarov - Nijboer

Leon 2001

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 e7-e5 6. Pd4-b5 d7-d6 7. Lc1-g5 a7-a6 8. Pb5-a3 b7-b5 9. Lg5xf6 g7xf6 10. Pc3-d5 f6-f5 11. e4xf5 Lc8xf5 12. c2-c3 Lf8-g7 13. Pa3-c2 0-0 14. Pc2-e3 Lf5-e6 15. Lf1-d3 f7-f5 16. 0-0 Ta8-a7 17. a2-a4 Pc6-e7 18. a4xb5!? Pe7xd5

Sterker dan 18 ... f4 19. Pxe7+ Txe7 20. Dh5 Lf6 21. Pf5, zoals gespeeld werd in een partij Goloebev - Horvath.

19. Ld3xf5 Tf8xf5 20. Pe3xf5 a6-a5 21. c3-c4 Pd5-f4 22. Pf5xd6

Zie diagram 3

22 ... Lg7-f8

De eerste moeilijke keuze. Een mogelijkheid was ook 22 ... Lh3 23. Ta3 Da8 of 23. Te1 Lxg2.

23. c4-c5 Ta7-g7 24. Kg1-h1

Verrassend maar niet slecht. Na 24. g3 Ld5 25. f3 Lxd6 26. cxd6 Dxd6 27. Kh1 Pe6 staat zwart goed.

24 ... Tg7xg2 25. Tf1-g1 Tg2-g6

Opnieuw een lastige beslissing. Slecht was 25 ... Ld5 26. Dxd5+! Pxd5 27. Txg2+ Lg7 28. Tag1 maar 25 ... Txg1+ 26. Dxg1 Kh8 kwam in aanmerking. Na de tekstzet consolideert wit zijn stelling.

26. f2-f3 Le6-d5 27. Pd6-e4 Dd8-h4 28. c5-c6 Dh4-h3 29. Tg1xg6+ h7xg6 30. Dd1-f1 Dh3-f5 31. Pe4-c3 e5-e4 32. Ta1-d1 Pf4-d3 33. Pc3xd5 Df5xd5

Zie diagram 4

34. c6-c7?

Wit wint na 34. fxe4 Dxe4+ (34 ... Pf2+ 35. Kg2) 35. Dg2 en zwart heeft niets meer.

34 ... Pd3-f2+ 35. Df1xf2

Prachtig is de stelling na 35. Kg1 Pxd1 36. c8D exf3. Wits tweede dame is machteloos tegen zwarts lichte stukken en de pion op f3.

35 ... Dd5xd1+ 36. Kh1-g2?

Na 36. Dg1 heeft zwart niet beter dan remise door eeuwig schaak.

36 ... e4xf3+ 37. Df2xf3 Dd1-c2+ 38. Kg2-f1 Dc2xc7 39. Df3-d5+ Dc7-f7+ 40. Dd5xf7+ Kg8xf7 41. b5-b6 Kf7-e6

Wit geeft op.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden