Eindelijk ander Nederland op het Indonesische witte doek

Drie hoofddoekjes steken nauwelijks boven de bioscoopstoelen uit. Op het scherm voor hen komen de Rotterdamse kubuswoningen van Piet Blom langs, net als de Domtoren, de Schevenings Pier, en Amsterdam natuurlijk - met, al even natuurlijk, een condomerie en een salon waar de ene hipster de baard van de ander coiffeert.

Screenshot uit Negeri van Oranje.Beeld Falcon Pictures

Alleen als de mooiste van de vier Indonesische studenten in de film een Hollander met flaporen wil kussen, en dus homo blijkt te zijn, grijpen de meisjes elkaar even vast. De rest van de bijna twee uur zitten zij met stralende ogen te kijken, in de ban van Negeri Van Oranje, ofwel 'Het land van Oranje'.

De film trekt volle zalen in Indonesië. Een half miljoen mensen in nog geen drie weken tijd - de film stond in de Top 10 van best bezochte films in 2015. Het is een hit, bijna net zo groot als het gelijknamige boek, dat nu al zes jaar op de Indonesische bestsellerlijsten staat. Negeri Van Oranje gaat over vijf Indonesische studenten die naar Nederland gaan om daar te studeren - maar meer nog gaat hij over het meisje Lintang, waar de vier jongensstudenten omheen fladderen in de hoop dat zij een van hen zal kiezen.

Van het voetbal wisten we het wel: Indonesiërs houden van Oranje. Zij doen dat uit een combinatie van nostalgie (het is toch een beetje van ons en iedereen heeft er familie) en liefde voor mooi voetbal. Maar in films was Nederland tot nu toe uitsluitend dat donkere spook uit het verleden. Daarin waren Nederlanders soldaten die dorpen platbrandden, dorpelingen executeerden, alcohol dronken en Indonesiërs 'pinda' noemden of 'aap', en dat meestal ook nog deden met een zwaar Australisch accent.

Ook buiten de wereld van de film kwam Nederland niet los van die lange geschiedenis van koloniale uitbuiting. Aan Nederlandse kant was er altijd het gevoel dat er iets goedgemaakt moest worden, en aan Indonesische kant was er altijd het gevoel dat die Nederlanders niets hadden geleerd: nog altijd zijn zij in Indonesische ogen arrogant en luidruchtig.

Tot in 2009 vier jonge studenten terugkwamen van hun studie in het 'land van de windmolens' en er een boekje over besloten te schrijven. Een van die vier was Nisa Riyadi. Zij was naar Nederland gegaan, omdat de studie daar kort was, en in het Engels. 'Ik wilde naar Europa. Maar in Duitsland of Frankrijk moest je eerst een jaar de taal studeren voordat je kon beginnen, en ook de studies waren langer. In Nederland duurde de studie maar anderhalf jaar.'

Veel liefde voor het land van Oranje zat daar dus niet bij, maar die groeide naarmate zij er langer woonde. Met dat gevoel wilde zij iets doen. Samen met drie andere ex-Nederlandgangers besloot ze een boek te schrijven.

Tips voor studenten

'Wij wilden een boek maken met tips. Alle studenten kregen altijd zo'n soort boek mee in hun studiepakket, maar dat was zo zwaar: een echt koffietafelboek met saaie algemene informatie. De meeste studenten haalden het zelfs niet uit het cellofaan. Wij wilden iets vrolijks maken, over hoe je als student Nederland kunt overleven. En om het verhaal een lijn te geven schreven we er een liefdesverhaal doorheen.'

Het bleek het recept voor succes. 'Voor een deel had dat met timing te maken. Na 2009 nam reizen een enorme vlucht. Goedkope luchtvaartmaatschappijen, internetboekingen, alles kwam ineens binnen handbereik. Daar viel dat boek middenin.' In 2015 vertrokken 1500 Indonesische studenten naar Nederland, een kleine minderheid (3,5 procent) van alle Indonesische jongeren die in het buitenland studeren. De Nederlandse overheidsorganisatie Nuffic Neso helpt ze aan een beurs.

Het Nederland dat zij beschrijven is het Nederland van de toeristenfolders. De film werd door een criticus 'een promotiefolder voor Holland' werd genoemd. Maar dat kan de makers niets schelen. 'De film etaleert Nederland als een mooi land. Gewoon een mooi land. Wat het volgens ons ook is. Dat staat helemaal los van de geschiedenis, maar daar zijn we nu toch onderhand wel overheen? Net zoals Indonesiërs ook over Japan heen zijn. Wij zijn een nieuwe generatie, wij houden van J-pop, Japanse mode, Japans drama. Wij hebben geen zin die oude historische banden er altijd weer bij te halen. Wij zijn Aziatische toeristen. Wij kijken niet in geschiedenisboeken, wij willen foto's maken en shoppen.'

Na afloop van de voorstelling glunderen de filmbezoekers. 'Je krijgt gewoon zin om naar Nederland te gaan', zegt een jonge twintiger, die terzijde bekent dat voor het liefdesverhaal kwam. 'Ik ga vaak naar liefdesfilms.' Maar Nederland heeft indruk gemaakt. 'Ik heb een docent die daar gestudeerd heeft. Die vertelt er wel eens over. Ik zou graag in Nederland gaan studeren. Rotterdam, Utrecht, Den Haag: mooie steden zijn dat.'

Screenshot uit Negeri van Oranje.Beeld Falcon Pictures

Zijn zij mooier dan Indonesië? Dat is een lastige vraag. Je ziet hoe hij een inwendige strijd voert. Hoe kan Nederland mooier zijn dan Indonesië? Heel even komt bij hem het oude Nederland naar boven, het slechte Nederland. Dat Nederland kan, dat mág niet mooier zijn dan Jakarta. Maar dat is het wel. Moeizaam komt het eruit. 'Ik moet het toegeven: ja, de steden zijn mooier.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden