Eindelijk afrekenen met terreur

De Rode Khmer joeg niet alleen honderdduizenden Cambodjanen over de kling, maar liet ook zijn eigen moord- en martelpraktijken documenteren door fotografen....

Van onze correspondent Michel Maas

PHNOM PENH Een speciaal tribunaal in Cambodja heeft een kopstuk van het Rode-Khmer-bewind veroordeeld tot een gevangenisstraf van 35 jaar. Kaing Guek Eav, alias ‘Duch’, was directeur van het beruchte martelcentrum ‘Tuol Sleng’ in Phnom Penh. Onder zijn bewind zijn daar zeker 12.272 mensen vermoord, een aantal dat volgens de rechters in werkelijkheid nog ‘aanzienlijk hoger’ is geweest.

Tegen de 67-jarige ‘Duch’ was 40 jaar gevangenisstraf geëist, maar de rechters vonden dat er verzachtende omstandigheden waren. ‘Duch’ had spijt betuigd en hij had meegewerkt aan zijn rechtszaak. Van de 35 jaar zal hij er maar 30 hoeven uit te zitten, omdat vijf jaar worden afgetrokken die hij onrechtmatig in hechtenis heeft gezeten. ‘Duch’ werd in 1999 opgepakt en vijf jaar lang door het Cambodjaanse leger zonder vorm van proces gevangen gehouden.

De communistische Rode Khmer-beweging regeerde Cambodja van 1975 tot 1979. In die jaren voerden zij een bloedig schrikbewind. Zij schaften geld, godsdienst en scholen af, en dreven de totale bevolking van de steden het platteland op. Daar stierven de Cambodjanen bij honderdduizenden aan ondervoeding en ziektes. Honderdduizenden anderen werden bruut vermoord.

‘Overmacht’
In ‘Tuol Sleng’ werd het moorden tot een systeem verheven. ‘Duch’ introduceerde een nauwgezette administratie van de dood. Wie het kamp binnenkwam werd gefotografeerd en gedocumenteerd. De martelmachinerie van ‘Duch’ zorgde ervoor dat iedereen een bekentenis aflegde, om daarna als ‘vijand van de revolutie’ naar de beruchte ‘killing fields’ te worden afgevoerd, waar zij werden afgemaakt. Van de naar schatting 15.000 tot 20.000 gevangenen hebben precies 14 ‘Tuol Sleng’ overleefd. Van hen zijn er nu nog drie in leven.

Volgens de rechters deed ‘Duch’ zijn uiterste best om het systeem te perfectioneren, en het kamp tot een goed geoliede moordmachine te maken. ‘Duch’ zelf beriep zich op overmacht. Hij gehoorzaamde alleen maar bevelen van hogerhand, zei hij. Als hij dat niet zou doen, zou hij zelf worden vermoord, zei hij. Hij vroeg, op de laatste zittingsdag in november, om vrijspraak. Hij heeft nu 40 dagen om in beroep te gaan tegen zijn veroordeling.

‘Duch’ is de eerste van vijf kopstukken van de Rode Khmer. De leider van de beweging, Pol Pot, is de dans ontsprongen. Hij stierf in 1998. Zijn rechterhand Nuon Chea, die geldt als de ideoloog van de beweging, staat wel terecht, net als de toenmalige premier Khieu Sampan, en de ministers Ieng Sary en Ieng Thirith. Hun rechtszaken beginnen op zijn vroegst volgend jaar.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden