Vijf vragen over Google-taks

Einde van het vrije internet of eindelijk eerlijke vergoeding voor artiesten?

Het Europees Parlement stemt er vandaag over een soort filter voor internet. Volgens critici betekent dit het einde van het vrije internet. Voorstanders vinden juist dat ermee de persvrijheid wordt gegarandeerd.

Waar gaat de strijd over?

Europa breekt zich al jaren het hoofd over nieuwe auteursrechtwetten. Die moeten worden aangescherpt, mede door de razendsnelle ontwikkelingen op internet. De strijd spitst zich toe op twee artikelen: nummers 11 en 13. Bij het eerste artikel draait het om de term ‘linktaks’. Simpel gesteld: partijen die winst maken op het werk van anderen moeten worden belast. Krantenuitgevers zijn hier bijvoorbeeld voorstander van. Zij zien al jarenlang hoe vooral Google en Facebook er vandoor gaan met bijna al hun advertentie-euro’s doordat ze naar hun artikelen linken. Veel lezers klikken na het lezen van kop en een paar zinnen niet verder. Silicon Valley profiteert zo optimaal van de inspanningen van de uitgevers, zo stellen de uitgevers, zonder dat daar iets tegenover staat. De oplossing moet komen van een verbod op de paar regels tekst die bijvoorbeeld Google laat zien bij een zoekopdracht.

Zo gek is dat toch niet?

Dat er nieuwe wetgeving nodig is, staat buiten kijf. De huidige stamt uit 2001 en is digitaal bezien dus stokoud. ‘Uitgevers hebben bescherming nodig tegen internetdieven’, was eerder deze week nog de kop ­boven een opiniestuk van Persgroep-topman Christian Van Thillo, uitgever van onder andere de Volkskrant, in de Britse krant The Times. Hij ­verwoordt hiermee de mening van het merendeel van de uitgevers, dat de nieuwe wetten van levensbelang acht voor de toekomst van profes­sionele journalistiek en de persvrijheid.

En de tegenstanders?

Juist het punt van de ‘vrijheid’ wordt door de tegenstanders met veel verve in de strijd gegooid. Zij vinden dat de voorgestelde wetten te ver gaan, onder druk van de sterke ­auteursrechtenlobby. Dat Google en Facebook het niet zien zitten, ligt voor de hand, maar het zijn vooral de ridders uit het kamp van het vrije internet die de strijd voeren. Denk aan internetveteranen Tim Berners-Lee of Vint Cerf. Verder ging Wikipedia deze week in sommige landen alvast op zwart, als protest. De redenatie van de tegenstanders: vrije toegang tot informatie is broodnodig en misschien nog wel meer dan ooit, in deze tijden van misinformatie. Zij beschouwen de weergave van alleen de kop van een artikel als een beperking.

Hoe zit het met artikel 13?

Dit artikel gaat door het leven als het ‘uploadfilter’. De muziekindustrie heeft vergelijkbare klachten richting bijvoorbeeld YouTube of Facebook. Gebruikers van deze platformen maken grif gebruik van muziekjes om hun video’s mee te ondersteunen. Artikel 13 beschrijft dat de YouTubes van deze wereld samen met de muziek­industrie maatregelen moet nemen die het uploaden van filmpjes of muziek waarop ­auteursrechten berusten, moeten ­tegenhouden. Juist, een uploadfilter.

Ook niet goed?

Het uploadfilter is controversiëler dan de linktaks. ‘Dit voorstel zet de deur open voor een geprivatiseerde Big Brother, waarbij internetbedrijven vooraf moeten controleren wat internetgebruikers online zetten’, zegt D66-europarlementariër ­Marietje Schaake bijvoorbeeld. Schaake en andere tegenstanders ­benadrukken ook dat bedrijven als Google het geld en de middelen hebben om zo’n filter te installeren, maar tal van kleine bedrijven niet. ‘Daarmee wordt de macht van grote techbedrijven versterkt’, aldus Schaake, ‘en als er nu iets onwenselijk is, dan is dat het wel.’

Dit gaat er nu gebeuren

De commissie Juridische Zaken van het Parlement stemde twee weken geleden al met kleine meerderheid voor de nieuwe wetgeving. Normaal gesproken vormen de teksten dan de basis voor verdere onderhandelingen. Nu kwamen Europarlementariërs in actie en tekenden formeel bezwaar aan. Zij willen dat het gehele parlement zich dit najaar nog over nieuwe teksten buigt. Het Parlement stemt in Brussel over dit punt: zijn de huidige voorstellen de basis voor verdere onderhandelingen met de Raad van Ministers of niet? Kranten- en muziekuitgevers hopen van wel, de verdedigers van het vrije internet niet. Volgens insiders belooft het spannend te worden. 

Linktaks en het uploadfilter

Een linktaks? Een uploadfilter op YouTube dat uw video's tegenhoudt? Nieuwe Europese regelgeving kan ons internet drastisch gaan veranderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.