Einde van een tijdperk: Britse prins Philip (95) gaat het rustig aan doen

Prins Philip legt dit najaar zijn taken neer. Het kondigt het einde aan van een tijdperk: dat van Elizabeth II. De Brexit-generatie zal het anders aanpakken dan deze politiek-incorrecte grapjas van de oude stempel.

Prins Philip voert op 11 april met de koningin aan zijn zijde de olifant Donna, bij de opening van een riant olifantenverblijf in Dunstable. Beeld Karwai Tang / WireImage

Enkele uren nadat hij donderdagochtend heeft aangekondigd met pensioen te gaan, betreedt prins Philip een zaal van St James's Palace. 'I'm sorry to hear you're standing down', zegt een genodigde een man op leeftijd doelend op het terugtreden. 'I can't stand up much', luidt het antwoord van de prins-gemaal.

Zo kennen de Britten de geestigste Windsor, als een man die altijd goed is voor een prachtige oneliner. Het zal flink wennen zijn.

Er zijn meer zulke anekdotes, genoeg voor een bloemlezing, maar de 95-jarige prins-gemaal is meer dan de Benny Hill van Buckingham Palace. Zeven decennia heeft hij de natie en zijn vrouw gediend. Een dag voor de aankondiging, terwijl Elizabeth premier Theresa May ontving, stond Philip nog te grappen in cricketstadion Lord's, waar hij een nieuwe tribune opende. 'Ik ben 's werelds ervarenste gedenkstenen-onthuller', sprak hij.

De cijfers zijn duidelijk: 22.191 officiële plichtplegingen en daarnaast 637 buitenlandse bezoeken, aan 143 landen altijd een paar stappen achter zijn vrouw, met de handen op de rug en beschermheer van 786 liefdadigheidsorganisaties. Vorig jaar was zijn agenda nog voller dan die van zijn kleinzonen William en Harry.

Nog even zal de hertog van Edinburgh, de laatste oorlogsveteraan die nog een openbare functie bekleedde, te bewonderen zijn. Na de zomer evenwel zal hij zich terugtrekken, om nog slechts op te duiken bij speciale gelegenheden. Een bruiloft. Een begrafenis. De Trooping the Colour. Het kerkbezoek met Kerst.

Meer dan ooit zal hij zijn bijna vijf jaar jongere vrouw ondersteunen. De twee zijn sinds hun jonge jaren onafscheidelijk. Voor hare majesteit is deze lange, exotische (geboren op een keukentafel op Corfu), knappe, geestige en sportieve prins de grootste steunpilaar. Zeldzaam emotioneel was Elizabeth toen ze tijdens hun gouden bruiloft sprak over zijn liefde en vriendschap.

Wat zou ze zijn zonder hem?, is een vraag die Britten vaak stellen. Wat zou er gebeuren als hij komt te overlijden? Wat moet het koninkrijk zonder deze boegbeelden?

De Britse vorstin Elizabeth en prins Philip bij de St Pauls Cathedral. Beeld anp

Jacht

Met de pensionering is het einde van het 'Tweede Elizabethaanse-tijdperk' weer wat dichterbij gekomen. Tijdens het eerste (1558-1603, onder koningin Elizabeth I), werd het wereldrijk geboren; tijdens het tweede, begonnen in 1952, is het tot een einde gekomen.

Dat laatste werd gesymboliseerd door het uit de vaart nemen van de Royal Yacht Britannia, twintig jaar geleden, het jacht waar Philip zo gehecht aan was. Aan boord schreef hij een van zijn twaalf boeken, een gids van vogels die hij op reis had waargenomen. Het was een plek waar hij veel plezier beleefde met zijn vrouw en kinderen, zoals te zien was in de populaire televisieserie The Crown over de jonge jaren van de Windsors.

Tekst gaat verder onder de video.

Philip werd daarin belicht als een moderne en liefhebbende vader, zo een die lol heeft in het cricketen met droge koeienvlaaien. Tegelijk staat hij bekend als man van de oude stempel, nooit bekomen van het gemis van zijn ouders en de koude douches op kostschool Gordonstoun: wars van het in het openbaar uiten van emoties, gezegend met een sterk plichtsbesef en zo politiek-incorrect als detective Gene Hunt uit Ashes to Ashes.

De actrice Joanna Lumley heeft ooit beweerd dat Philip een goede James Bond zou zijn geweest, wat mooi aansluit bij zijn vrouw, die de 'rol' van Bond-girl met verve vervulde tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen.

Stille revolutie

De stapsgewijze wisseling van de wacht in Buckingham Palace zal een stille revolutie zijn, want hoe anders zijn de komende generaties. In tegenstelling tot zijn vader, een actieman, is Charles een piekeraar, een denker die het wereldleed met zich meedraagt.

De prominentste kleinkinderen, William en Harry, getekend door het verlies van hun moeder Diana, hebben een minder stijve bovenlip. Het is de kracht van het koningshuis, dat op gepaste afstand meegaat met de tijd.

De volgende generatie wacht veel uitdagingen. Blijft het koninkrijk verenigd? Of ligt Philips geliefde Schotse buitenhuis Balmoral straks in een nieuw land? En vooral: hoe dobbert het eiland over de golven na de Brexit?

'Vooruit', zal het advies luiden van de gepensioneerde volksprins, oftewel, in zijn lievelingswoorden: 'Get on with it.'

De opmerkelijkste uitspraken van Prins Philip:

•'Waar heb je dat hoofddeksel vandaan?' (tegen zijn vrouw tijdens de kroning)

•'Ik verklaar dit ding voor geopend - wat het ook moge wezen.' (opening bijgebouw Vancouver City Hall)

•'Het is een prettige afwisseling om eens in een land te zijn dat niet door de eigen bevolking wordt geregeerd.' (tegen Alfredo Stroessner, dictator van Paraquay)

•'Het is je gelukt om niet te worden opgegeten?' (tegen rugzaktoerist in Papoea Nieuw-Guinea)

•'Wie ga je vandaag begraven?' (tegen gevangene van jeugdgevangenis in Brixton)

•'Iedereen zei dat we meer vrije tijd moesten hebben en nu klagen dezelfde mensen over werkloosheid.' (tijdens de recessie van 1981)

•'Zo te zien ben je klaar om naar bed te gaan.' (tegen Nigeriaanse president)

•'Weet je zeker dat je hier verder mee wil, oude reus?' (tegen Keniase president bij de viering van de onafhankelijkheid)

•'Hoeveel mensen heb je deze ochtend met dat apparaat omver gereden?' (tegen berijder van een scootmobiel)'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden