Einde van een ‘achterhoedegevecht?’

Twee commissies presenteren vandaag hun bevindingen over het optreden van Nederlandse militairen in Irak. Daarna is het woord aan de politiek....

Van onze verslaggevers Jan Hoedeman en Theo Koelé

De onafhankelijke commissie-Van den Berg velt vandaag het langverbeide oordeel over ‘mogelijke misstanden bij gesprekken met gedetineerden in Irak’, zoals het in de taakomschrijving staat. De commissie is in het leven geroepen door de vorige minister van Defensie, de VVD’er Henk Kamp, onder druk van premier Jan Peter Balkenende.

Ook worden vandaag de resultaten bekend van een onderzoek naar dezelfde gebeurtenissen, ingesteld door de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). Deze commissie heeft personen onder ede kunnen horen.

De commissie-Van den Berg, genoemd naar de voorzitter, een voormalig SGP-Kamerlid, heeft zich niet beperkt tot de gebeurtenissen in Irak. Zij heeft zich ook gebogen over de vraag of minister Kamp daarvan ‘een compleet en juist beeld’ had, en zo ja, of hij de Tweede Kamer adequaat heeft geïnformeerd.

De linkse oppositiepartijen hebben gezinspeeld op een parlementair onderzoek na de presentatie van beide rapporten.

Een dergelijke onderzoek zou er moeten komen komt als de twee commissies niet op al hun vragen antwoorden geven, en/of de reactie van de huidige minister, Eimert van Middelkoop (ChristenUnie), onbevredigend is. Ook als de twee onderzoekscommissies tot uiteenlopende conclusies zijn gekomen, zal de roep om een parlementair onderzoek weer klinken.

Naast de SP, GroenLinks en D66 toonde de PvdA zich vorig jaar voorstander van zo’n onderzoek. De huidige vicepremier, toenmalig oppositieleider Wouter Bos, noemde minister Kamp na de berichtgeving over eventuele martelpraktijken ‘geen knip voor de neus waard’.

Kamp reageerde ontstemd in een tv-uitzending van NOVA, en de Commandant der Strijdkrachten, generaal Dick Berlijn, bestreed in het zondagse discussieprogramma Buitenhof verwijten vanuit de oppositie dat er bij Defensie een ‘doofpotcultuur’ heerst.

Na deze publieke optredens verzuchtte Kamp op zijn weblog: ‘Ik denk dat dit een achterhoedegevecht is. In de wereld blijft het bericht uit Nederland hangen. Het kwaad is geschied’.

In theorie is, naast een parlementair onderzoek, ook een strafrechtelijk onderzoek mogelijk naar het gedrag van Nederlandse militairen tijdens de ‘gesprekken’ met gedetineerden.

Terwijl Kamp de zaak als ‘afgedaan’ beschouwde, omdat het Openbaar Ministerie destijds niet tot vervolging besloot, hield CDA-minister Ernst Hirsch Ballin van Justitie de Kamer voor dat het geen sepotbeslissing was.

En dus blijft de mogelijkheid bestaan dat er alsnog een strafrechtelijk onderzoek komt.

Minister Van Middelkoop realiseerde zich dat al toen hij nog Eerste Kamerlid was. ‘Als blijkt dat er inderdaad sprake is van ontoelaatbaar gedrag, dan is het OM aan zet en zal er vervolging plaatsvinden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden