Einde van Clinton als ook FBI negatief is over emailgate

Het vernietigende onderzoek van woensdag naar het gebruik van haar privémail, vormt niet het grootste gevaar voor Hillary Clinton. Wel die van de FBI. Als FBI-agenten binnenkort oordelen dat ze de wet heeft overtreden door topgeheimen via haar privémail te sturen, en Clinton wordt aangeklaagd, is haar kandidatuur voorbij. Donald Trump houdt al rekening met Clintons politieke dood.

Hillary Clinton op campagne in Riverside in Californië. Beeld Getty
Hillary Clinton op campagne in Riverside in Californië.Beeld Getty

'Zo'n slecht beoordelingsvermogen en temperament kan niet toegestaan worden in het Witte Huis', aldus Trump donderdag in een reactie op het kritische rapport van een waakhond van het State Department. 'Ze is zo onbetrouwbaar als het maar zijn kan. Dit is niet goed voor haar, niet goed.'

'Het laat zien dat ze niet vertrouwd kan worden', oordeelde Paul Ryan, de hoogste Republikein in het Congres.

Als het gaat om de toekomst van Clintons kandidatuur, draait het in de komende weken om slechts drie letters: F.B.I. Want als Clintons vroegere ministerie al zo hard oordeelt over haar privémailpraktijken, wat is dan straks het oordeel van de FBI-agenten die al een jaar in de zaak wroeten? Dat het onderzoek van de waakhond zo negatief zou zijn voor Clinton, had niemand verwacht. Ook Hillary niet, die weigerde gehoord te worden door de onderzoekers

De invloedrijke kwaliteitskrant The Washington Post riep de FBI donderdag op het onderzoek snel af te ronden. 'Voor dit bewust negeren van de regels, is geen enkel excuus mogelijk', aldus de krant in een hoofdredactioneel commentaar.

Voor een presidentskandidaat die onderwerp is van een heus FBI-onderzoek - een unicum in de historie van de Amerikaanse presidentsverkiezingen - is Clinton echter opvallend rustig. Tenminste, die indruk probeert ze steeds te wekken als haar in interviews wordt gevraagd naar het justitiële gewroet. Clinton zweeg woensdag zelfs over het oordeel van de waakhond dat ze regels overtrad door een privémail te gebruiken.

Zij, Hillary Rodham Clinton, binnenkort aangeklaagd omdat ze willens en wetens onvoorzichtig omging met Amerika's topgeheimen? Terwijl ze nota bene afstevent op de Democratische kandidatuur? 'Dat gaat écht niet gebeuren', is steevast Clintons antwoord. Onlangs was het opnieuw raak. De oud-minister barstte nu zelfs in lachen uit. 'Er is zelfs geen geringe kans dat dit gaat gebeuren', zei ze in NBC's ochtendshow Today.

Clinton deed er ditmaal een schepje bovenop. Het strafrechtelijk onderzoek, dat nu al een jaar gaande is en nauwlettend in de gaten wordt gehouden door FBI-directeur James Comey en minister van Justitie Loretta Lynch, deed ze af als een 'veiligheidsinspectie'. Het paste in haar strategie om te laten zien dat het écht meevalt.

Clinton met haar naaste vertrouweling en toeverlaat Huma Abedin. Zij is inmiddels gehoord door de FBI. Abedin is de vrouw van voormalig Congreslid Anthony Wiener. Hij moest in 2014 zijn campagne om burgemeester van New York te worden beëindigen, omdat hij seksueel getinte foto's naar vrouwen stuurde. Beeld AFP
Clinton met haar naaste vertrouweling en toeverlaat Huma Abedin. Zij is inmiddels gehoord door de FBI. Abedin is de vrouw van voormalig Congreslid Anthony Wiener. Hij moest in 2014 zijn campagne om burgemeester van New York te worden beëindigen, omdat hij seksueel getinte foto's naar vrouwen stuurde.Beeld AFP
Hillary Clinton maakt een selfie op campagne in Baltimore, Maryland. Beeld AFP
Hillary Clinton maakt een selfie op campagne in Baltimore, Maryland.Beeld AFP

Donkere wolk

De FBI-agenten moeten de wenkbrauwen fronsen als ze de oud-minister steeds zo horen praten. Zij staan op het punt Clinton op te roepen om gehoord te worden, terwijl de 'hoofdverdachte' steeds zegt dat het allemaal tot niets zal leiden. Verspillen al die FBI-agenten dan hun kostbare tijd in een miljoenen kostend onderzoek?

'Niemand staat boven de wet', zei president Obama vorige maand over het justitieel onderzoek naar zijn vroegere minister. Obama erkende dat Clinton in zekere zin 'slordig' is geweest in haar mailgedrag.

Wanneer de FBI het onderzoek afrondt, weet niemand. 'De noodzaak is om het goed en zorgvuldig te doen', aldus Comey. 'Dat komt op de eerste plaats.' Maar haast is geboden; op 7 juni zijn de laatste voorverkiezingen, eind juli wordt de Democratische presidentskandidaat gekroond op de conventie in Philadelphia. Tenzij Bernie Sanders vanaf nu flink wint, zal Clinton die kandidaat zijn.

Maar hoe langer het onderzoek duurt, hoe groter de schade voor Clinton. Nogal wat kiezers, ook Democraten, zien in Clintons omstreden gebruik van haar privémail opnieuw een bevestiging dat ze niet te vertrouwen is. De Republikeinen kunnen de affaire ook blijven gebruiken tegen haar. 'Ik vraag mij af waarom ze nog in de race is', roept Donald Trump keer op keer tijdens zijn campagne. 'Ze zou eigenlijk niet meer mogen meedoen', vindt hij. Een aanklacht is het minste wat de Republikeinen verwachten van Justitie.

FBI-directeur James Comey en minister van Justitie Loretta Lynch. President Obama ontkende in april dat hij het justitieel onderzoek naar Clinton bespreekt met het tweetal. Beeld Reuters
FBI-directeur James Comey en minister van Justitie Loretta Lynch. President Obama ontkende in april dat hij het justitieel onderzoek naar Clinton bespreekt met het tweetal.Beeld Reuters

Nalatig

Voor het gebruik van haar persoonlijke mail zal Clinton niet worden aangeklaagd omdat dit in haar vier jaar als minister niet was verboden. Volledig anders ligt het met haar omgang met geheime stukken. Behalve dat laatste, onderzoekt de FBI ook of de onbeveiligde server in Clintons huis in Chappaqua in New York werd gehackt.

Voor de FBI wordt het nog een zware dobber om te bewijzen dat Clinton bewust en opzettelijk nalatig is geweest met het versturen van mails vol geheime informatie via de privé-server in de kelder van haar huis. Om meer te weten te komen hoe het er indertijd aan toe ging, heeft de FBI de vroegere Clinton-medewerker die de server installeerde, strafrechtelijke immuniteit gegeven.

Omdat ze dat veel makkelijker vond, besloot Clinton als minister haar privémail te gebruiken. Van de duizenden mails die ze in vier jaar stuurde, bleken er uiteindelijk 22 topgeheimen te bevatten. De voormalige First Lady houdt vol dat ze geen enkele wet heeft overtreden en dat ze nooit geheim materiaal heeft verstuurd of heeft besproken via haar privémail. Clinton wijst er terecht op dat de 22 topgeheime stukken indertijd niet die stempel hadden. Pas achteraf, jaren later, werden ze als zodanig aangemerkt.

Clinton luistert naar een buurtwerker in Jackson Diner tijdens een campagnebezoek aan Queens in New York. Beeld Reuters
Clinton luistert naar een buurtwerker in Jackson Diner tijdens een campagnebezoek aan Queens in New York.Beeld Reuters

Onverantwoordelijk

Tegenover de rechtsdeskundigen en Democraten die betogen dat er geen zaak is tegen Clinton, staat onder andere oud-minister van Justitie Michael Mukasey. Hij zegt dat ze mogelijk vier wetten heeft overtreden. 'De mails waren zo geheim, dat zelfs de inspecteur-generaal voor de inlichtingendiensten, die ze ontdekte, ze niet mocht inzien', aldus de oud-minister van George W. Bush in een opiniestuk in The Wall Street Journal. 'Een aanklacht is gerechtvaardigd.'

Ook Michael Flynn, de voormalige baas van de Defensie-inlichtingendienst DIA onder Obama, en twee vroegere openbare aanklagers vinden dat de FBI een sterke zaak heeft. 'Dit was totaal onverantwoordelijk, een presidentskandidaat onwaardig', aldus Flynn in februari over de wijze waarop Clinton omging met geheime stukken.

Sommige Republikeinen rekenen zich al rijk. 'Het wordt tijd voor de Democraten om vicepresident Joe Biden van stal te halen', grapt menig Republikein deze dagen. 'Ik hoor dat ze Joe Biden in de race willen parachuteren om de plaats van Bernie Sanders in te nemen', aldus Trump donderdag in Anaheim over het Democratische partijbestuur dat in paniek zou zijn. 'Maar ik wil de strijd aangaan met Hillary.'

Dit is een actuele versie van een stuk dat eerder op 12 april verscheen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden