'Einde plantsoenendienst nabij'

Nieuwegein heeft laten weten minder onderhoud te gaan plegen in de publieke ruimte. Dat lijkt de verslonzing een kans te geven, maar volgens hoogleraar De Ru hoeven de burgers er niet slechter van te worden....

Het stadsbestuur van Nieuwegein moet bezuinigen en wil de gemeente alleen nog 'matig' onderhouden. De rest moeten burgers en bedrijven zelf maar doen. Maarssen en Almere gingen Nieuwegein al voor en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) noemt het een ware trend. Hendrik Jan de Ru, hoogleraar staats-en bestuursrecht aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, ligt er niet wakker van. De Ru: 'Vroeger bestierde Amsterdam een eigen broodbakkerij, een gasfabriek en een gemeentegiro. Dat is verleden tijd. Nu is de plantsoenendienst aan de beurt.'

Nieuwegein wil zich tot zijn wettelijke basistaken beperken. Welke zijn dat? 'Zorgen voor openbaar onderwijs, een goed wegennet, ruimtelijke ordening en brandweer. Bij de laatste twee kunnen stedebouwkundige bureaus en vrijwilligers uitkomst bieden. De belangrijkste taak, handhaving van de openbare orde, mag de gemeente echter niet aan anderen overlaten.'

De aandacht voor speelvoorzieningen, kinderopvang, sportverenigingen en openbaar groen moet tot een minimum beperkt worden, zeggen B en W van Nieuwegein. Dat geeft geen warm gevoel? 'Nee, maar ik krijg het er ook niet direct koud van. Gemeenten moeten vooral niet meer doen dan ze kunnen. Het is gezonder als ze zich op hun wettelijke basistaken concentreren. Dat schept duidelijkheid over waar de gemeente verantwoordelijk voor is en wat burgers en bedrijven zelf moeten doen.'

Moeten de burgers dan het plantsoen gaan wieden? 'Nee, maar een particulier hoveniersbedrijf kan het openbaar groen waarschijnlijk beter en goedkoper bijhouden dan een gemeentelijke plantsoenendienst. Het probleem bij dit soort zaken is ook de oneerlijke concurrentie. Zo verhuren sommige gemeentebesturen hun kantine voor onredelijk lage tarieven. Dat haalt werk weg bij de horeca. En is het eerlijk als een gemeente een jachthaven exploiteert en heel weinig havengeld vraagt? Het onderhoudvan de kades en het uitbaggeren van de haven doet de gemeente zelf, terwijl de jachthaven ernaast dat uit eigen zak betaalt en moet doorberekenen aan de klanten.

'Tegen dergelijke oneerlijke concurrentie heeft de ministerraad afgelopen vrijdag nieuwe wettelijke maatregelen afgekondigd. Een gemeentelijke muziekschool mag weer wel, hoewel gesubsidieerde vioollessen natuurlijk oneerlijk zijn tegenover concurrenten. Maar het is geoorloofd, omdat het goedkoop aanbieden van muziekonderwijs volgens de Welzijnswet een gemeentelijke taak is. Gemeenten moeten kiezen uit een breed scala, varind van combinaties van zelf doen en uitbesteden.' Rijke burgers kunnen zich de marktprijs van hobby's veroorloven, maar naar welke speeltuin moeten de kinderen van kansarmen als de gemeente ermee kapt? 'Niemand kan gemeenten dwingen om een speeltuin draaiende te houden. Toch zullen ze ervoor zorgen dat ook minder draagkrachtigen zich kunnen vermaken. Neem de hangplekken. Steden waren niet verplicht om die aan te leggen. Ze zijn er toch gekomen, omdat jongeren overlast gaven. Waar het om gaat is dat de gemeente in die zaken zelf de beslissing neemt. De verschillen tussen gemeenten kunnen daarom groot zijn. Als de bevolking van Nieuwegein straks niet tevreden is, kan ze in het stemhokje revanche nemen.'

Ontstaat toch niet het risico van verslonzing en verarming van de openbare ruimte? 'Dat zou erg zijn. Het ligt er helemaal aan hoe een gemeente terugtreedt. Je kunt niet alles lukraak over de schutting gooien. Verslonzing hoeft niet het gevolg te zijn van het opdoeken van een plantsoenendienst. Het sluiten van een onderhoudscontract biedt ook mogelijkheden om afspraken te maken over kwaliteit en prijs. Dat moeten de gemeenten slim doen. Wil uw bedrijf een wolkenkrabber? Dan in ruil graag een veilige openbare parkeerplaats en een internetcaf

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden