Einde malaise in Paraguay nog niet in zicht

In Paraguay leeft zo'n 63 procent van de bevolking onder de armoedegrens. De onrust van de laatste dagen komt dan ook niet uit de lucht vallen....

Van onze buitenlandredacteur Marnix de Bruyne

De duizenden Paraguayanen die deze week demonstreerden tegen de economische malaise vormden 'kanonnenvlees' voor degenen die een staatsgreep wilden plegen. Dat twee van hen omkwamen en meer dan vijftig gewond raakten, was te betreuren. Maar inmiddels is de openbare orde hersteld en kon noodtoestand al weer worden opgeheven.

Zo richtte president Luis González Macchi zich woensdag tot zijn volk, na dagen van onrust, waarin de ordetroepen hard optraden en 250 demonstranten oppakten.

De door Macchi zo gewenste rust kan van korte duur zijn. De stemming in het land is tegen hem gericht, de meerderheid lijkt niet te willen wachten op de algemene verkiezingen van volgend jaar. Ex-generaal en ex-putchist Lino Oviedo wacht in de coulissen in Brazilië, vanwaaruit hij de opstand heeft meegeorganiseerd, zegt de regering.

Ook in de regering zelf zetelt een tegenstander van formaat, vice-president en leider van de liberale partij Julio César Franco. 'Het zou goed uitkomen als de president een stapje opzij doet', aldus de vice-president dinsdag.

De impopulariteit van de regering is te begrijpen. De belastinginkomsten zijn onvoldoende om de ambtenaren te betalen. De ziekenhuizen hebben geen voorraden, leraren geven zonder salaris les in de open lucht. De werkloosheid ligt boven de 16 procent en volgens een recent Paraguayaans onderzoek leeft 63 procent van de bevolking, vooral kleine boeren, onder de armoedegrens. Vorig jaar is maandenlang gedemonstreerd nadat de regering de tarieven verhoogde op elektriciteit en brandstof. En daar komt de wijdverbreide corruptie nog bij.

Ook de economische neergang in de buurlanden doet zich voelen. Het is de directe oorzaak van de devaluatie dit jaar van de nationale munt, de guarani. De afgelopen maand namen de Paraguayanen massaal geld op uit angst dat de spaartegoeden bevroren zouden worden, zoals in Argentinië gebeurde.

Het gebrek aan geloofwaardigheid van de regering heeft ook zuiver politieke redenen. President Macchi is bijvoorbeeld nooit gekozen. Het Hooggerechtshof heeft hem tot president benoemd na het aftreden van zijn partijgenoot Raúl Cubas in maart 1999. Diens aftreden was een gevolg van een mislukte coup van ex-generaal Oviedo en zijn getrouwen - waarbij vice-president Luis Argaña omkwam - en de onrust die daarop volgde.

De liberalen, vanoudsher in de oppositie, traden vervolgens toe tot de regering omwille van de stabiliteit, maar stapten er begin 2000 gefrustreerd weer uit. In de zomer volgden verkiezingen voor de post van vice-president, die sinds de moord op Argaña vacant was. De liberaal Franco, wiens bijnaam Yoyito (jojootje) is, won nipt. Sindsdien kent het land een benoemde president, afkomstig van de intern verdeelde Colorado-partij, en een gekozen vice-president, die zich openlijk heeft opgesteld achter generaal Oviedo.

Franco lijkt een verstandige keuze te hebben gemaakt, want generaal Oviedo, die naast de liberalen een deel van de Colorado-partij achter zich weet, leidt de opiniepeilingen. Hij spreekt de taal van het volk en heeft het imago de sterke man te zijn waaraan behoefte is. Zijn verleden van drugs- en wapenhandel, twee pogingen tot staatsgreep en de moord op vice-president Arganã, waarvan de regering hem heeft beschuldigd, lijken hem daarbij niet in de weg te staan.

Oviedo heeft alleen één probleem: als hij in Paraguay komt, wordt hij opgepakt. Vandaar dat het in zijn belang is als iemand in Paraguay aan de macht komt die hem gratie schenkt. De beschuldiging dat hij betrokken is bij de opstand van deze week, lijken dan ook te kloppen. 'Deze keer zullen we niet opgeven', zei hij telefonisch tegen een radiojournalist, die zich voordeed als opstandige boerenleider. 'Zij zijn moe. Wij zijn met meer'. Op de Brazilliaanse tv was te zien hoe hij een maand geleden tegenover tweeduizend Paraguayanen de regering verketterde in een stadje waar de Braziliaans-Paraguayaanse grens dwars doorheen loopt.

Met die actie heeft Oviedo Brazilië voor het blok gezet: Oviedo wordt niet uitgeleverd aan Paraguay, op voorwaarde dat hij vanuit Brazilië geen politiek zou bedrijven. De Braziliaanse regering heeft hem inmiddels gevraagd tekst en uitleg te komen geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden