Einde lijkt nabij voor vredesmissie in Afrika

Het kantoor van de VN-vredesmacht Unmee in de Eritrese hoofdstad Asmara is vrijwel leeg. Blauwhelmen hangen verveeld rond bij het zwembad van het nabijgelegen hotel Intercontinental....

Van onze verslaggever Theo Koelé

Het grensconflict tussen Eritrea en Ethiopië dreigt te escaleren, nu Unmee gedwongen wordt te vertrekken uit het betwiste grondgebied, waar beide landen de laatste maanden tienduizenden troepen heen stuurden. Eritrea maakt de vredesmacht het werken onmogelijk door geen brandstof meer te leveren.

Minister voor Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders kreeg vorige week nul op het rekest, toen hij namens de VN bij de Eritrese president Isaias Afewerki aandrong op hervatting van de brandstoftoevoer. ‘Ik kwam geen millimeter verder.’

Ethiopië is volgens premier Meles Zenawi bereid te praten met Eritrea, maar dat land noemt onderhandelingen ‘niet realistisch’, zolang de Ethiopische ‘bezetting’ van het grensgebied voortduurt.

De Nederlandse generaal der mariniers b.d. Patrick Cammaert, de eerste Unmee-commandant, denkt niet dat er nog lang blauwhelmen in het gebied zullen zijn – anders dan voor de bewaking van VN-installaties.

De VN zullen de handen niet van de regio af trekken, verwacht Cammaert, die ook de militaire rechterhand was van de vorige VN-chef, Kofi Annan. ‘De VN draaien niet gauw het licht uit in een gespannen situatie.’

Volgens de Eritrese regering is het niet aan de ‘symbolische’ aanwezigheid van Unmee te danken dat de afgelopen acht jaar oorlog met Ethiopië uitbleef. De komst van Unmee volgde op een strijd die tussen 1998 en 2000 honderdduizend mensen het leven kostte.

Cammaert: ‘De aanwezigheid van blauwhelmen was méér dan symbolisch. Unmee heeft op sommige momenten wel degelijk de druk van de ketel gehaald.’

De voormalige topmilitair, momenteel actief als adviseur van de Nederlandse regering en de VN, wil niet spreken over een mislukking van Unmee nu blauwhelmen de aftocht blazen.‘Het is te gemakkelijk om te zeggen dat de VN gefaald hebben. Eén land, Eritrea, heeft Unmee gekneveld. Eerst werd de bewegingsvrijheid van de troepen beperkt, toen mochten er geen westerse landen meer meedoen, nu is de leverantie van brandstof gestaakt.’

Het tweede kabinet-Kok heeft lang geaarzeld over deelname aan de Afrikaanse vredesmissie. Naarstig werd gezocht naar een groot land als bondgenoot. Uiteindelijk bleek Canada bereid samen met Nederland de hoofdmoot te vormen van Unmee.

De moeizame besluitvorming lijkt zich te herhalen, nu het kabinet-Balkenende overweegt een veldhospitaal te stationeren in de Soedanese rampregio Darfur. Minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken, als CDA-Kamerlid destijds gekant tegen deelname aan Unmee, voelt niets voor een Darfurmissie zonder solide steun. Vooralsnog is Nederland het enige westerse land dat van de Soedanese regering toestemming kreeg om mee te doen aan een nieuwe, gecombineerde missie van de Afrikaanse Unie en de VN.

Generaal Cammaert wijst er fijntjes op dat een zéér groot land, China, al genietroepen naar Darfur heeft gestuurd. De andere permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (VS, Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland) verlenen politieke steun aan de missie. ‘En dat is minstens zo belangrijk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden