Einde dreigt voor Ruslands enige onafhankelijke opiniepeiler na ongunstige poll

De Russische regering heeft peilbureau Levada Center op de lijst 'buitenlandse agenten' gezet. Hiermee dreigt het einde voor de enige onafhankelijke opiniepeiler van Rusland.

Tom Vennink
Russische agenten bewaken het Kremlin in Moskou op 31 december 2015. Beeld epa
Russische agenten bewaken het Kremlin in Moskou op 31 december 2015.Beeld epa

Levada is in 1988 opgericht op verzoek van Sovjet-leider Michail Gorbatsjov om de mening van de bevolking te tonen. Ook als die ongemakkelijk is voor de regering.

Als 'buitenlandse agent' is Levada een speelbal van de Russische overheid. Het bureau moet aan strikte voorwaarden voldoen en draagt vanaf nu het stempel 'potentiële landverrader'.

De maatregelen komen twee weken voor de parlementsverkiezingen in Rusland. Vijf dagen geleden kwam Vladimir Poetins partij Verenigd Rusland slecht uit een peiling van Levada: de steun voor de partij daalde van 39 naar 31 procent. Als buitenlands agent kan Levada geen peilingen meer houden over de verkiezingen.

Directeur voorziet sluiting

Alle andere grote opiniepeilers zijn eigendom van de staat. Zij tonen geen problemen voor Verenigd Rusland.

Lev Goedkov, directeur van Levada, voorziet sluiting. 'De consequenties van deze beslissing zijn vernietigend voor ons. Met zo'n label kunnen wij ons werk niet doen', zei Goedkov tegen persbureau AFP. Hij noemt de maatregel van het Kremlin politieke censuur, omdat onafhankelijke peilingen nu onmogelijk zijn. 'Het is typisch gedrag van dit repressieve regime.'

Ngo's die geld uit het buitenland ontvangen, moeten zich sinds 2012 registreren als buitenlandse agent. Dit betekent een berg aan bureaucratische verplichtingen. Toezichthouders kunnen ieder moment overgaan tot schorsing of sluiting.

Parlementsverkiezingen

Volgens het Kremlin vormen de organisaties een gevaar voor Rusland. Buitenlanders zouden via de ngo's de Russische politiek willen destabiliseren. Zelf zeggen de ngo's dat het Kremlin de wet gebruikt om kritiek op de regering uit te roeien. Op de lijst staan inmiddels meer dan honderd ngo's. Bijvoorbeeld mensenrechtenorganisatie Memorial en Golos, een onafhankelijke organisatie die verkiezingen waarneemt - ook deze ngo kan zijn werk over twee weken niet uitvoeren bij de parlementsverkiezingen.

Het Kremlin pakt ook buitenlandse geldschieters aan. In december werd de pro-democratische ngo van miljardair George Soros verboden. Wie geld van zijn stichting accepteert, riskeert een gevangenisstraf van zes jaar.

De maatregel tegen Levada komt niet helemaal als een verrassing. In 2013 dreigde het ministerie van Justitie de organisatie ook al op de lijst te zetten. Toen bleef Levada gespaard door de regering: die zou de peilingen van Levada belangrijk vinden om zelf een beeld te hebben van wat er speelt onder de bevolking.

Ook buitenlandse geldschieters worden aangepakt: miljardair George Soros. Beeld afp
Ook buitenlandse geldschieters worden aangepakt: miljardair George Soros.Beeld afp

Vier ongemakkelijke en één gemakkelijke Levada-peilingen voor de Russische regering

December 2015 Nog maar 41 procent van de bevolking vertrouwt het nieuws op de staatstelevisie. In 2009 was dat nog 79 procent.

Januari 2015 Een op de vier Russen met een universitair diploma overweegt emigratie.

Augustus 2016 51 procent van de Russen verwacht stemfraude bij de parlementsverkiezingen. 23 procent is bereid zijn stem te verkopen.

September 2016 De steun voor Vladimir Poetins partij Verenigd Rusland zakt twee weken voor parlementsverkiezingen van 39 naar 31 procent.

September 2016 De steun voor Vladimir Poetin staat nog altijd op recordhoogtes: 82 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden