Einde aan een 'oneerlijk en onwenselijk' lotingssysteem

Weg met de willekeur van het lot, zelfs als cijfers daarbij een rol spelen. Maar garanties op de best gemotiveerde studenten kan ook het nieuwe systeem niet leveren.

Jet Bussemaker in juni na een debat over het leenstelsel. Beeld anp

Is een 8 gemiddeld op de cijferlijst van het eindexamen vwo een garantie voor een geslaagde studie geneeskunde? Nee, ook iemand met lagere punten maar met de juiste motivatie, kan een uitstekende arts worden. Vanaf het studiejaar 2017-2018 wordt daarom de centrale loting afgeschaft, zo maakte minister Jet Bussemaker van Onderwijs zaterdag bekend.

De loting voor populaire studies als geneeskunde, diergeneeskunde, tandheelkunde, fysiotherapie en mondzorgkunde leidt al jarenlang tot teleurstelling bij veel potentiële studenten. Ook hogescholen en universiteiten zijn er niet gelukkig mee: ze vinden dat hoge cijfers niet alleszeggend zijn voor de succeskansen van een student.

Het einde van de centrale loting is het sluitstuk van een jarenlang proces: van het taboe op 'selectie aan de poort' tot de consensus dat de juiste student op de juiste plek terecht moet komen.

Lang gold als het principiële uitgangspunt dat iedereen met een eindexamendiploma op zak gelijke toegang moest hebben tot de opleiding van zijn of haar keuze. Als er al moest worden geloot, dan mocht iedereen daaraan meedoen, met evenveel kans voor iedereen. Motivatie noch hoge cijfers speelde een rol in de selectie.

Gewogen loting

De praktische consequenties van dat 'eerlijke' systeem werd eind jaren negentig pijnlijk duidelijk. Ondanks haar gemiddelde eindexamencijfer van 9,6 werd Meike Vernooij uit Maassluis tot drie keer toe uitgeloot voor de studie geneeskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Onwenselijk en oneerlijk, luidde het algemene oordeel. In 1999 volgde een wetswijziging: wie een 8 gemiddeld haalt, is in principe ingeloot of maakt in elk geval veel meer kans.

Maar ook die gewogen loting heeft weer zijn nadelen. Nog steeds vallen gemotiveerde studenten af - ze krijgen niet de kans om in een colloquium doctum (toelatingsexamen) te bewijzen waarom ze toch een plek verdienen.

Vanaf 2017-2018 wordt de centrale loting voor alle opleidingen met een numerus fixus (een beperkte toelating) daarom vervangen door 'decentrale selectie' van de hogescholen en universiteiten zelf. Zij gaan de kandidaten voor populaire opleidingen schiften aan de hand van eerdere onderwijsprestaties, persoonlijkheidskenmerken en motivatie. Ze mogen daarbij zelf hun selectiecriteria en -procedures vastleggen.

Faculteit der geneeskunde in het Academie gebouw van de Rijks Universiteit Groningen. Beeld anp

Rollenspel

Vooruitlopend op de algemene afschaffing van de centrale loting, vastgelegd in de Wet kwaliteit in verscheidenheid, begonnen enkele onderwijsinstellingen al met een eigen ballotage. Zo beoordeelt de faculteit Medische Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen studenten aan de hand van toetsen, een schrijfopdracht en een rollenspel.

De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) is op zich blij met de decentrale selectie. 'Dan zijn we af van het nummertje trekken en kan beter worden gekeken naar motivatie en andere zaken die belangrijk zijn voor de selectie', aldus voorzitter Tom Hoven. Kritisch zijn de LSVb en het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) echter over de praktische invulling.

Aankomende studenten moeten vanaf 2017 al halverwege januari een keuze maken. Ze mogen zich voor maximaal twee studies inschrijven. Uiterlijk 15 april krijgen ze te horen of ze zijn aangenomen. Zo niet, dan kunnen ze zich voor 1 mei alsnog aanmelden voor een opleiding zonder loting. Die datum geldt nu voor de aanmelding van alle studies. 'Hoe kun je verwachten dat een aankomend student een betere keuze maakt als deze keuze bijna een halfjaar eerder gemaakt moet worden', vraagt ISO-voorzitter Falco Carelsz zich af.

Dat kan inderdaad een nadeel zijn, maar het ministerie van Onderwijs hoopt dat het halfjaar weinig uitmaakt voor scholieren die echt azen op de studie van hun dromen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.