Einde aan de 'symbolische' politiehuisjes bij Joodse instellingen

'We zagen ze alleen als ze heel nodig naar de wc moesten'

Alleen het hoge onkruid op de parkeerplaats in de Gerard Doustraat herinnert aan het witte politiehuisje op poten dat er tot maandag stond. Vanachter geblindeerd glas keken opsporingsambtenaren drie jaar lang uit op de synagoge in de Amsterdamse buurt De Pijp. Wachtend op een dreigende situatie - die er nooit zou komen.

Een cabine van de politie bij het Joods Historisch Museum en de Portugese Synagoge. Foto anp

Deze week is de politie begonnen met het weghalen van de eerste van de achttien huisjes bij Joodse instellingen in Amsterdam (15) en Amstelveen (3). Die werden geplaatst als reactie op de aanslag op het Joods Museum in Brussel, in mei 2013, en de verhoogde terreurdreiging in Nederland die volgde. Met de 'geavanceerde politiecamera's' die het werk overnemen, is het toezicht volgens burgemeester Van der Laan 'effectiever en efficiënter'. Voor de beveiliging van Joodse instellingen zet de politie voortaan 31 in plaats van 58 medewerkers in.

Sommige Joodse instellingen waren niet blij toen ze eind vorig jaar werden ingelicht. Ze koesterden de afschrikwekkende werking van de huisjes. Maar volgens de gemeente, de politie en justitie was die beperkt. 'Met de nieuwe maatregel is ons verzekerd dat de kwaliteit niet zal afnemen', zegt Ron van der Wieken van het Centraal Joods Overleg nu over het besluit. 'We hebben het volste vertrouwen dat de veiligheid gewaarborgd blijft', zegt ook Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier.

Walter Bezemer (51), de buurman van de synagoge in de Gerard Doustraat, had zo zijn twijfels over het huisje tegenover zijn interieurwinkel. 'Ineens wist iedereen dat hier een synagoge zit.' Ook critici begrepen niet waarom de hokjes in 2014 werden geplaatst. Veiligheidshoogleraar Ira Helsloot prijst de gemeente voor het ontmantelen ervan. 'Er is niets zo moeilijk als het terugdraaien van een veiligheidsbeleid', zegt hij. 'Maar dit was wel nodig met deze in hoge mate symbolische maatregel. Het beveiligen van objecten werkt alleen als je voor heel veel geld zwaar bewapende agenten voor de deur zet, en niet als ze hun hokje niet uit mogen komen bij een incident.'

Een woordvoerder van burgemeester Van der Laan bevestigt dat de inzittenden alleen een signalerende functie hadden, maar weerspreekt dat de huisjes een symbolische maatregel waren. 'Na de aanslag in Brussel bleef het dreigingsniveau substantieel', zegt hij. 'Structureel toezicht bleef daarom nodig en het was niet wenselijk om dit vanuit politieauto's te blijven doen. Er werd bewust gekozen voor het containerhuisje, omdat het toen nog niet goed te doen was met camera's.'

Vanuit islamitische hoek was er soms kritiek dat Joodse instellingen op kosten van de staat worden beveiligd. 'Wij vinden dat de Joodse instellingen beveiligd moeten worden, maar vinden het onterecht dat islamitische instellingen hier zelf voor moeten zorgen', zegt Saida Derrazi van het Collectief tegen Islamofobie en Discriminatie. De gemeente wijst in een reactie op de grotere dreiging voor Joodse instellingen in Nederland en dat religieuze organisaties sinds 2016 beveiligingssubsidie kunnen aanvragen.

Voor de Hollandsche Schouwburg aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam zorgt het huisje al drie jaar vooral voor een onmogelijk verkeerssituatie. Aanvankelijk stond het op het fietspad en reden de fietsers geregeld het terras van het naastgelegen Café Eik & Linde op. Sinds het Nationaal Holocaust Museum aan de overkant open is, staat het huisje even verderop op de weg en moeten auto's naar de trambaan.

In het café gaan de armen van medewerkster Bibi Agerbeek (34) omhoog. 'Eindelijk krijgen we ons uitzicht terug.' Ook zij blijft de maatregel maar schijn vinden, omdat de toezichthouders er niet uit mogen. 'We zagen ze alleen als ze heel nodig naar de wc moesten, want die zit niet in hun huisje.'

Marechaussees bewaken sinds 2015 joodse objecten. Daarvoor waren er bewakers uit eigen kring. Nu vervangen camera's de beveiliging. Deze drie joodse jongeren vertelden in 2015 aan de Volkskrant hoe het is om altijd dreiging te voelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.