Eiland als proeftuin

Als de fotograaf met vakantie gaat, blijft de fotografische blik dan thuis? Of juist niet? Morad Bouchakour (46) over het Thaise eiland dat hij door zijn lens ziet veranderen.

'Als je mij fotografeert, maak ik je camera kapot.' Dat was de reactie toen Morad Bouchakour twaalf jaar geleden zijn camera richtte op een van de bewoners van het eiland in Zuid-Thailand, waarvan hij de naam bij voorkeur ongenoemd laat; het is een klein eiland, een paar families groot, en er moeten liefst niet te veel mensen heen reizen.


Inmiddels zijn de lokalen aan hem gewend geraakt en heeft hij ze allemaal wel een keer gesnapt. 'Plus de vrijbuiters en avonturiers die er al dertig jaar komen, en de vakantievierende gezinnen met kinderen die zich daar de laatste jaren bij hebben gevoegd.'


Het was nooit de opzet, maar gaandeweg is er een document van een veranderend eiland ontstaan. Want het mag dan elk jaar weer iets drukker zijn, met nieuwe restaurants en winkeltjes, de natuur gaat tegelijkertijd gewoon haar gang. 'De zee eet het eiland op. Een van de bomen op het het strand symboliseert dat proces. Toen ik hier voor het eerst kwam, stond hij nog rechtop. Een jaar later was hij omgevallen, en elk jaar wordt hij kleiner. Op een zeker moment is hij verdwenen.'


Zijn professionele, zware, camera's - een Mamya RB en een Speed Graphic 4x5 - laat hij thuis, want daarvoor is in de bagage geen ruimte. In plaats daarvan probeert hij gedurende zijn verblijf steeds een ander toestel uit, zoals een 'bizar klein cameraatje' dat modefotograaf Terry Richardson voor zijn portretten gebruikte, en een kleine Rollei. 'Die laatste beviel slecht. Ik vond het vierkante formaat niks, hij werkte heel langzaam, ik liep alleen maar te klooien met dat ding.'


De camera's die niet bevallen, laat hij voor een zachte prijs achter op het eiland. 'Twee lokale jongens zijn fanatiek gaan fotograferen, ik moet steeds komen kijken wat ze hebben gemaakt.'


Fotograferen op vakantie is voor Bouchakour experimenteren. 'Het eiland is een soort proeftuin. Ik fotografeerde een keer alle naambordjes van restaurants en winkels, als symbool van de groei van het eiland, dat werd een verrassend mooie serie. Er was geen mens of gebouw op te zien. Het is niet dat ik op zo'n moment meteen denk: eureka! Er wordt een proces in gang gezet dat maanden kan duren en ineens duikt zo'n experiment dan op in mijn werk. In 2010 heb ik een boek gemaakt over het voormalige HEMA-hoofdkantoor. Daar komt ook geen mens in voor. Alleen het oude hoofdkantoor in Amsterdam-Zuidoost.'


Hij maakt ze tijdens de vakanties nog, de ingeflitste portretten, vooral van zijn vrouw en kinderen. 'Dat zijn de snapshots waarover je niet nadenkt en waarbij je dus terugvalt op je vertrouwde techniek.' Maar vaker gebruikt hij, van huis uit analoog fotograaf, zijn vakantie toch vooral om nieuwe digitale camera's uit te proberen. Zo ging hij een keer met vissers de zee op. Met een nieuwe digitale camera. 'De flits deed het niet en toen probeerde ik maar wat om er nog iets van te maken. Dan krijg je soms verrassende resultaten. In dit geval was het een bewogen beeld, dat ik eigenlijk heel mooi vind. Poëtisch. Net als de foto die ik van mijn vrouw en dochter heb gemaakt. Zo'n weids beeld zou ik in mijn werk niet snel maken, dat zou te afstandelijk zijn. Maar hier werkte het zo goed dat ik dacht: waarom doe ik dit niet vaker?'


Nu hij de foto's zo bij elkaar ziet, valt hem de ontwikkeling extra op. 'Van close naar weids. Van scherp naar onscherp. Van expliciet naar dromerig. Ik probeer in mijn gewone werk ook niet te uitleggerig te zijn, maar hier geef ik de kijker helemaal geen handreiking meer. Ze moeten het met hun eigen fantasie doen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden