Eigenzinnige aanvulling op het nieuws

Na vier jaar houdt Oog, het online beeldinstituut van de Volkskrant op te bestaan. Het deed dienst als een beeldend, auditief commentaar op wat er in de buitenwereld speelde....

Het was een noviteit, het idee waarmee kunstenaar/illustrator Nanette Hoogslag ruim vier jaar geleden op de burelen van de Volkskrant verscheen. Of ze een aparte wekelijkse beeldbijdrage voor de website van de krant mocht ontwikkelen. Een bewegende beeldbijdrage natuurlijk, met geluid, en alle visuele en auditieve trucs die bij de nieuwe media horen. Een filmpje eigenlijk, of video, of veranderende grafiek; iets met letters, vormgeving. Zeg maar: iets anders. Een bijdrage die bovendien zou aansluiten op het nieuws van die week, of zou anticiperen op gebeurtenissen en (jaarlijks) terugkerende evenementen.

Het is er, na wat overleg over technische mogelijkheden en geld, uiteindelijk van gekomen. Eerst onder de energieke leiding van Hoogslag, later door haar even energieke opvolgster, illustrator/kunstenaar Babette Wagenvoort. Volgende week zal de laatste bijdrage (van Han Hoogerbrugge) te zien zijn op Oog, zoals de site luidt.

Oog fungeerde vanaf de eerste aflevering (ook van Han Hoogerbrugge), op 6 september 2005, als een soort Keek op de week, het tv-programma dat Kees van Kooten en Wim de Bie jarenlang op zondagavond bij de VPRO hadden verzorgd. Misschien minder prominent aanwezig dan Koot en Bie, want wat verborgen weggestopt tussen het prangende, ‘harde’ nieuws, maar wel vergelijkbaar vrijpostig, hilarisch en kritisch.

Dat was ook wat de Oog-site toevoegde aan de berichtgeving in de papieren krant. Een eigenzinnige aanvulling. Een andere, vrijere blik, met het oog van kunstenaars, musici, filmers en vormgevers. Ongebonden en kritisch, maar ook beschouwend, analytisch en poëtisch. Als een beeldend, auditief commentaar op wat er in de buitenwereld speelde. In die zin sloot de serie aan op wat er in de wereld van de beeldende kunst gaande was: de verbintenis met de politiek, met maatschappelijke onderwerpen en alledaagse strubbelingen.

Wie het archief nog eens doorneemt, ziet een constante interesse in thema’s met een geëngageerde oorsprong, zoals de economische crisis, vandalisme, Pim Fortuyn, terrorisme, armoede, de wereldvrede, het klimaat, de Irak-oorlog, Obama, vreemdelingen, religie en global warming.

Sommige bijdragen waren een regelrechte aanval op bestaande misstanden, andere een ridicule bespiegeling. In een videootje van een enkele minuut (soms wat langer) kon een politiek feit of maatschappelijke ontwikkeling krachtig worden becommentarieerd. In wisselende pictogrammen van bankenlogo’s voorzien van een kroontje liet Hendrik-Jan Grievink de veranderende verhouding tussen de vrije markt en de overheid zien. Jonas Staals animatie van een muntstuk met het portret van Pim Fortuyn als ‘vader des vaderlands’ refereerde aan diens overwinning, in 2004, op Willem van Oranje als Grootste Nederlander.

Misschien minder actueel, maar wel zo tot de verbeelding sprekend, was de gesproken brief van een inwoner van Krasnaja Poljano aan Willem Alexander, lid van het Olympisch Comité, over de vernietigende gevolgen van de Winterspelen in 2014 voor deze Russische streek (makers: Arnold van Bruggen en Rob Hornstra). Of de babylonische spraakverwarring binnen de Verenigde Naties en het overzicht van alle naties en activiteiten van de VN, vormgegeven door de Information Design Studio in 2008, het Internationaal Jaar van de Talen. Absurd was de bijdrage van Kevin Coster die, in de aanloop van ‘papadag’ (17 juni), vaders een proefles babytaal voorschotelde, voor als ze een dag met hun kinderen doorbrengen. En ja, haast onvermijdelijk: Wim de Bie. Hij bracht een hulde aan de enige ‘echte bevrijdingsdag’ die Nederland kende, 5 mei 1945.

Buiten alle inhoudelijkheid bood het platform ook een prachtige mogelijkheid te experimenteren met kleuren, vormen, montage, elektronische geluiden, lettertypen, composities, et cetera. Neem de muzikaliteit en beeldritmiek van eddie d. Hij maakte meerdere clips, pompende hiphop van tv-beelden, gemixt uit debatten en interviews met Wilders, Verdonk en Rutte. Het stroboscopische beeldbombardement belicht de fascinatie, zeg maar obsessie, van deze politici voor bepaalde armbewegingen en herhalend taalgebruik, dat je zonder de montage van eddie d nooit zo zou hebben ervaren.

Willem van den Hoed en Piet Westendorp vervormden de Victory Boogie Woogie van Mondriaan tot een 3D maquette van New York. Jeroen Kooijmans poetste op subtiele wijze de twee WTC-torens weg uit de skyline van Manhattan. Persijn Broersen en Margit Lukács experimenteerden met animatietechnieken om een ruimtelijker beeld te geven van de nieuwsfoto’s die elke dag met duizenden de krantenredacties binnenstromen.

De vier jaar dat Oog heeft bestaan hebben 190 bijdragen opgeleverd, van meer dan honderd kunstenaars. Die blijven te raadplegen in een uitputtend archief, dat ook na volgende week zal blijven bestaan.

vk.nl/oog

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden